Jan Józef Wilusz (ur. 12 września 1885 we Lwowie, zm. 12 stycznia 1919 pod Skniłowem) – kapitan artylerii Wojska Polskiego, działacz niepodległościowy, kawaler Orderu Virtuti Militari.

Życiorys Syn Walerego i Marii Sabatowskiej-Olpińskiej. Podczas nauki w gimnazjum i później studiując działał w Towarzystwie Gimnastycznym „Sokół”. W 1904 zdał egzamin dojrzałości, a następnie studiował na c. k. Uniwersytecie im. Cesarza Franciszka I we Lwowie. Po ukończeniu studiów w 1909 otrzymał dyplom doktora filozofii. W roku szkolnym 1912/13 był praktykantem w c. k. Bibliotece Uniwersyteckiej. Od 1 listopada 1910 na Uniwersytecie Lwowskim został zatrudniony na etacie asystenta, a pracując w międzyczasie robił przygotowania do habilitacji.

Pod koniec 1909 został powołany do austro-węgierskiego pułku haubic polowych we Lwowie, w charakterze jednorocznego ochotnika. W 1910 zadał egzamin oficerski w 11 pułku artylerii polowej we Lwowie. W latach 1912–1913 wziął udział w mobilizacji sił zbrojnych Monarchii Austro-Węgierskiej, wprowadzonej w związku z wojną na Bałkanach. Na stopień kadeta rezerwy został mianowany ze starszeństwem z 1 maja 1913. Otrzymał przydział w rezerwie do dywizjonu haubic polowych Obrony Krajowej nr 43 we Lwowie.

1 lipca 1914 został zmobilizowany do armii austriackiej. Na początku służby w pułku walczył na froncie wschodnim na linii Karpaty–Gorlice, Jarosław, Lublin, Brześć Litewski, a we wrześniu 1915 został skierowany na front włoski. Na stopień podporucznika rezerwy został mianowany ze starszeństwem z 1 maja 1915, a na stopień porucznika rezerwy ze starszeństwem z 1 maja 1917. W 1916 jego oddziałem macierzystym był pułk haubic polowych Obrony Krajowej nr 43, a dwa lata później pułk artylerii polowej nr 143.

W sierpniu 1918 ciężko się rozchorował i przez trzy tygodnie leczono go w szpitalu polowym, a następnie w szpitalu we Lwowie. Wbrew diagnozie lekarzy samowolnie opuścił szpital, aby walczyć w obronie Lwowa, w szeregach 5 pułku artylerii polowej. Na stanowisku oficera baterii wykazał się odwagą i rozwagą w podejmowaniu decyzji, kiedy nakazał skierować ogień kartaczy na pozycje nieprzyjaciela powstrzymując tym samym atak na Sygniówkę. Poległ bohaterską śmiercią 12 stycznia 1919 pod Skniłowem, kiedy podczas walki postanowił wykonać kontratak na pozycje wroga celem odzyskania armat. Za czyny te został w 1921 odznaczony pośmiertnie orderem „Virtuti Militari” V klasy.

Pochowano go na Cmentarzu Obrońców Lwowa.

Żonaty z Zofią z domu Pragłowska, bezdzietny.

Upamiętnienie W okresie międzywojennym jego imię otrzymała jedna z ulic Lwowa, a na Uniwersytecie Lwowskim – w instytucie, w którym pracował – zawieszono jego portret.

Ordery i odznaczenia Krzyż Srebrny Orderu Wojskowego Virtuti Militari nr 3737 – pośmiertnie, 1921 Krzyż Niepodległości – pośmiertnie, 4 listopada 1933 „za pracę w dziele odzyskania niepodległości” poz. 576, tu błędnie jako ś.p. dr Adam Wilusz.. Krzyż Walecznych Krzyż Obrony Lwowa Signum Laudis Srebrny Medal Zasługi Wojskowej z mieczami na wstążce Krzyża Zasługi Wojskowej dwukrotnie Signum Laudis Brązowy Medal Zasługi Wojskowej z mieczami na wstążce Krzyża Zasługi Wojskowej Krzyż Pamiątkowy Mobilizacji 1912–1913

Przypisy

Bibliografia

Kategoria:Absolwenci i studenci Uniwersytetu Franciszkańskiego we Lwowie Kategoria:Członkowie Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół” (zabór austriacki) Kategoria:Kapitanowie artylerii II Rzeczypospolitej Kategoria:Ludzie urodzeni we Lwowie Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Niepodległości Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Obrony Lwowa Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Walecznych Kategoria:Oficerowie 5 Lwowskiego Pułku Artylerii Lekkiej Kategoria:Polacy odznaczeni Krzyżem Pamiątkowym Mobilizacji 1912–1913 Kategoria:Polacy odznaczeni Medalem Zasługi Wojskowej Signum Laudis Kategoria:Polacy – oficerowie cesarsko-królewskiej Obrony Krajowej Kategoria:Polacy – żołnierze Cesarskiej i Królewskiej Armii w I wojnie światowej Kategoria:Polegli w wojnie polsko-ukraińskiej (strona polska) Kategoria:Urodzeni w 1885 Kategoria:Zmarli w 1919