thumb|250px|Źródło mineralne w zakładzie przyrodoleczniczym „Wojciech” w Lądku-Zdroju thumb|250px|Tabliczki informujące o składzie na ujęciach w Wysowej-Zdroju thumb|250px|Pijalnia wody mineralnej w Dusznikach-Zdroju thumb|180px|Źródło wody mineralnej w Parku Zdrojowym w Długopolu-Zdroju Woda mineralna – naturalna woda lecznicza zawierająca co najmniej 1000 mg/dm3 rozpuszczonych składników stałych w postaci jonów. Oprócz tego może zawierać rozpuszczone gazy pochodzenia naturalnego (dwutlenek węgla, siarkowodór). Najczęściej jest to woda wgłębna, która sole mineralne pozyskała z rozpuszczania minerałów lub skał, przez które przepływała. Po raz pierwszy definicję wody mineralnej określono na Międzynarodowym Kongresie Balneologicznym w Bad Nauheim w roku 1911.
W języku potocznym wyrażenie woda mineralna jest często używane jako synonim wody butelkowanej, co jest błędne, gdyż nie każda woda butelkowana jest wodą mineralną.
Woda mineralna w Polsce Historia wykorzystania na szerszą skalę wód mineralnych w Polsce zaczyna się około roku 1800. Aż do 1992 w Polsce było zarejestrowanych jedynie 28 źródeł wód mineralnych, których jakość określona była wysokimi wymogami sanitarnymi. Za wodę mineralną uznawano bowiem wodę głębinową, zawierającą minimum 1000 mg pierwiastków życia w 1 litrze wody, a zawarte w niej pierwiastki tworzyły ze sobą odpowiednie stosunki ilościowe. Po zmianach w latach 1992 i 1997 obniżono próg ilościowy pierwiastków, kategoryzując trzy rodzaje wód: niskomineralizowane do 500 mg średniomineralizowane 501–1500 mg wysokomineralizowane powyżej 1500 mg
Zgodnie z ustawą o bezpieczeństwie żywności i żywienia pojęcie wody mineralnej nie jest już powiązane ze stopniem mineralizacji. Naturalna woda mineralna to „woda podziemna wydobywana jednym lub kilkoma otworami naturalnymi lub wierconymi, różniąca się od wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi pierwotną czystością pod względem chemicznym i mikrobiologicznym oraz charakterystycznym stabilnym składem mineralnym, a w określonych przypadkach także właściwościami mającymi znaczenie fizjologiczne, powodującymi korzystne oddziaływanie na zdrowie ludzi”Ustawa z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia ()..
Ponadto ustawa z 2011 roku, zgodnie z dyrektywą Parlamentu Europejskiego wprowadziła następującą klasyfikację wódRozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 31 marca 2011 r. w sprawie naturalnych wód mineralnych, naturalnych wód źródlanych i wód stołowych ().: bardzo niskozmineralizowana ogólna zawartość soli mineralnych nie jest większa od 50 mg/l niskozmineralizowana ogólna zawartość soli mineralnych nie jest większa od 500 mg/l
Instytucją uprawnioną do opracowania ocen i kwalifikacji rodzajowych wód podziemnych w Polsce jest Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego – Państwowy Zakład Higieny.
Podział wód ze względu na ich mineralizację słodka, zwykła M < 1 g/dm³ półsłodka 1 < M < 3 g/dm³ słonawa 3 < M < 10 g/dm³ słona 10 < M < 35 g/dm³ solanka M > 35 g/dm³ solanka silna M > 150 g/dm³
Podział wód słodkich ze względu na ich mineralizację wody ultrasłodkie M < 0,1 g/dm³ wody słodkie 0,1 < M < 0,5 g/dm³ akratopegi 0,5 < M < 1 g/dm³ wody mineralne M > 1 g/dm³
Rodzaje wód mineralnych ze względu na skład chemiczny szczawy lecznicza, swoista zawierająca co najmniej 1000 mg/dm³ wolnego dwutlenku węgla (); woda krzemowa lecznicza, swoista zawierająca co najmniej 100 mg/dm³ kwasu metakrzemowego (); woda kwasowęglowa lecznicza, swoista zawierająca od 250 mg/dm³ do 999 mg/dm³ wolnego ; woda jodkowa lecznicza, swoista zawierająca co najmniej 1,0 mg/dm³ jonu jodkowego (); woda glauberska lecznicza, mineralna, siarczanowo-sodowa, w której udział jonów siarczanowego () i sodowego () wynosi co najmniej po 20% mval; woda fluorkowa lecznicza, swoista, zawierająca co najmniej 1,0 mg/dm³ jonu fluorkowego (); woda chlorkowa woda o składzie chemicznym z dominacją jonu chlorkowego (). W wielu klasyfikacjach hydrochemicznych dominacja ta oznacza przekroczenie nawet 70% mvali stężeń podstawowych anionów. Wody chlorkowe mają charakter wód słonych i solanek; woda bromkowa lecznicza, swoista zawierająca co najmniej 5 mg/dm³ jonu bromkowego (); woda borowa lecznicza, swoista zawierająca co najmniej 5 mg/dm³ kwasu metaborowego (); woda arsenowa lecznicza, swoista o zawartości arsenu [As(III) lub As(V)] co najmniej 0,7 mg/dm³, co odpowiada 1,3 mg jonu wodoroarsenianowego () i 1 mg jonu arseninowego (); woda manganowa lecznicza, swoista zawierająca co najmniej 1,0 mg/dm³ jonu manganawego (); woda radoczynna lecznicza, swoista, w której natężenie promieniowania jądrowego rozpuszczonych składników gazowych (głównie radon) lub stałych (głównie rad) wynosi co najmniej 2 nCi/dm³ (74 Bq/dm³); woda siarczanowa woda o składzie chemicznym z dominacją jonu siarczanowego. W wielu klasyfikacjach hydrochemicznych dominacja ta oznacza przekroczenie 70% mvali stężeń podstawowych anionów. Wody siarczanowe o tak wysokich względnych stężeniach siarczanów, spotykane są bardzo rzadko w naturalnych warunkach; woda siarczkowa lecznicza, swoista zawierająca co najmniej 1 mg/dm³ siarki oznaczalnej jodometrycznie występującej w postaci siarkowodoru (), jonu wodorosiarczkowego (), wielosiarczków ( przy x = 2–6) oraz w jonie tiosiarczanowym (); woda witriolowa lecznicza, mineralna, siarczanowo-żelazista o bardzo niskim pH; woda żelazista lecznicza, swoista zawierająca co najmniej 10 mg/dm³ jonu żelazawego ()
Zobacz też
woda butelkowana woda, woda pitna wody podziemne woda oligoceńska, woda plejstoceńska woda sodowa, woda stołowa sole mineralne, minerały
Przypisy
Linki zewnętrzne Tabela zawierająca skład mineralny ponad 200 wód mineralnych, źródlanych i leczniczych dostępnych w Polsce