thumb|Brunfelsia australis thumb|Brunfelsia bonodora Brunfelsia (Brunfelsia L.) – rodzaj roślin z rodziny psiankowatych. Obejmuje 46–49 gatunków. Rośliny te naturalnie występują głównie w Ameryce Środkowej i Południowej, na północy sięgając po Kubę i Panamę, a na południu po północną Argentynę. Jako introdukowane rosną także w równikowej Afryce Wschodniej.
Niektóre gatunki są popularnie uprawiane w krajach klimatu ciepłego jako rośliny ozdobne, w klimacie umiarkowanym jako rośliny szklarniowe i doniczkowe. Walorem ozdobnym są kwiaty zmieniające kolor w czasie kwitnienia z białego na żółty i z fioletowego na biały. Dzieje się tak z powodu zmieniającej się ich kwasowości. Kwiaty także efektownie pachną w nocy. Jako rośliny ozdobne najczęściej uprawiane są brunfelsia amerykańska B. americana, B. australis i brunfelsja skąpokwiatowa B. pauciflora. Część przedstawicieli rodzaju wykorzystywana jest także ze względu na właściwości lecznicze, halucynogenne i toksyczne. Halucynogenem wykorzystywanym w Amazonii jest B. grandiflora. Południowoamerykański gatunek B. uniflora wykorzystywany jest w leczeniu kiły. Trujące alkaloidy zawarte są zwłaszcza w mięsistych owocach, którymi często trują się psy.
Morfologia Pokrój Zimozielone krzewy i niewielkie drzewa. Liście Skrętoległe, pojedyncze, często nieco skórzaste, całobrzegie, nagie lub owłosione, z włoskami pojedynczymi, ew. rzadko rozgałęzionymi. Kwiaty Zebrane w szczytowych wierzchotkach, gęstych lub luźnych, czasem zredukowanych do pojedynczych kwiatów. Kielich jest rurkowaty lub dzwonkowaty, promienisty lub słabo grzbiecisty – wolne końce działek są podobnej wielkości. Korona kwiatu w dolnej części tworzy rurkę ze zrośniętych płatków, których końce są szeroko rozpostarte i wyraźnie grzbieciste – mają nierówną wielkość. Pręciki cztery, dwusilne – górne dwa osadzone są na długich nitkach i czasem wystają z rurki korony. Dolne dwa są krótsze. Zalążnia jajowata do stożkowatej, powstaje z dwóch owocolistków i otoczona jest pierścieniowatym miodnikiem. Szyjka słupka na końcu zagięta. Owoce Skórzaste lub mięsiste torebki, czasem podobne do jagód, okryte przez skórzasty, trwały kielich. Zawierają duże nasiona w liczbie od dwóch do 40.
Systematyka Rodzaj z podrodziny Petunioideae z rodziny psiankowatych (Solanaceae).
Wykaz gatunków
Przypisy
Kategoria:Psiankowate