Bidang (Borassodendron Becc.) – rodzaj roślin z rodziny arekowatych, czyli palm (Arecaceae). Obejmuje dwa gatunki. Bidang plamisty B. machadonis rośnie na Półwyspie Malajskim (Malezja i południowa Tajlandia), a B. borneense na Borneo.
Palmy te są charakterystyczne z powodu okazałych, dłoniasto złożonych i głęboko podzielonych liści z wyraźną hastulą i z ostrymi jak brzytwa krawędziami ogonka liściowego. Rosną w wilgotnych lasach równikowych, zwłaszcza w lasach z dwuskrzydłowatymi na wzniesieniach z glebami głębokimi, wilgotnymi i wapiennymi. Nasiona rozprzestrzeniane są przez nosorożce i słonie. W przypadku B. borneense młode liście i owoce zjadane są przez orangutany, które w pierwszym przypadku powodować mogą znaczne uszkodzenia roślin, ale w drugim – przyczyniają się do ich rozprzestrzeniania. Z powodu eksploatacji lasów są to rośliny rzadkie.
Bidang plamisty jest też eksploatowany ze względu na pąki liściowe (tzw. kapustę palmową) – u tego gatunku wyjątkowo cenione, ze względu na smak, soczystość i kruchość. Pozyskiwanie ich skutkuje jednak uśmiercaniem roślin. Kapusta palmowa wycinana jest także z B. borneense. Z soku wypływającego z nacinanych kwiatostanów bidanga plamistego otrzymuje się po fermentacji napój musujący uznawany za afrodyzjak. Słodkie i przezroczyste bielmo z nasion o konsystencji żelowatej, jest pożywne i gasi pragnienie. Stosowane jest jako dodatek do napojów i deserów. Napar z korzeni wykorzystywany jest w medycynie ludowej jako lek przeciw pasożytom przewodu pokarmowego i do płukania jamy ustnej i gardła w stanach zapalnych. Rośliny te, mimo dużych wymagań siedliskowych, bywają też sadzone na terenach zieleni publicznej.
Morfologia Pokrój Palmy o pniach wyrastających pojedynczo, prosto wzniesionych, gęsto pokrytych pochwami liściowymi, bezbronne (bez kolców). Bidang plamisty osiąga 15 m wysokości.
Liście Okazałe, dłoniasto złożone, odłamujące się pod własnym ciężarem. Pochwa liściowa okazała, trójkątna, naga lub nieco omszona przy krawędziach. Ogonek liściowy tęgi, na grzbiecie rynienkowato wgłębiony, od dołu zaokrąglony. Krawędzie ogonka ostre i bardzo twarde. Na końcu ogonka na stronie doosiowej (górnej) dobrze wykształcona hastula, której brak po stronie odosiowej (dolnej). Blaszka wachlarzowata (dłoniasto złożona), z blaszką rozdzielającą się niemal do nasady na segmenty, które z kolei rozdzielają się do 1/4 lub 2/3 promienia na pojedyncze odcinki. Blaszka z obu stron zielona lub od spodu biało omszona.
Kwiaty Palmy dwupienne. Kwiatostany męskie i żeńskie zwisają pomiędzy liśćmi różnych okazów i są zupełnie odmienne. Męskie rozgałęziają się dwukrotnie i osadzone są na krótszej lub dłuższej szypule, z okazałym, rurkowatym w dole liściem wspierającym u nasady. Na brzegach i wierzchołku jest on zwykle włókniście postrzępiony. Osie kwiatostanów pierwszego rzędu są krótsze lub dłuższe od szypuł, luźno lub gęsto skupione, półokrągłe na przekroju z ostrymi krawędziami. Z ich końców wyrastają palczaste rozgałęzienia drugiego rzędu w liczbie od 1 do 5. Mają one postać wiotkich, puszystych kłosów, z ciasno, spiralnie ułożonymi, łuskowatymi przysadkami. W ich nasadach rozwijają się po dwa do sześciu kwiaty męskie. Rozwijają się one kolejno wystając z zagłębienia, w którym się znajdują. Listki zewnętrznego okółka okwiatu są błoniaste, na końcach trójkątne i one zwykle nie wystają ponad zagłębienie. Listki wewnętrznego okółka wyciągnięte i wystają z zagłębienia w którym rozwija się kwiat. Pręcików jest 6–15, ich nitki są krótkie, a pylniki długie. Kwiatostany żeńskie są słabiej rozgałęzione – składają się z jednej lub kilku (do czterech) osi kwiatostanu, które są jednak szersze – przypominają kolby kukurydzy. Okryte są one do czasu kwitnienia włókniście postrzępionymi pochwami. Oś kwiatostanu pokryta jest gęsto, spiralnie ułożonymi i owłosionymi, łuskowatymi podsadkami. W ich kątach rozwijają się pojedyncze kwiaty słupkowe, mniej lub bardziej zagłębione w osi kwiatostanu, każdy wsparty dwoma jajowatymi liśćmi podkwiatowymi. Listki zewnętrznego i wewnętrznego okółka okwiatu okazałe, słabo zróżnicowane. Zalążnia jest kulistawa, trójkomorowa, na szczycie wyciągnięta w trzy mięsiste szyjki słupka.
Owoce Trójnasienne (rzadko z jednym lub dwoma nasionami) okazałe pestkowce. Egzokarp gładki, a mezokarp włóknisty, przy czym w miarę dojrzewania zawarty w nim miękisz staje się coraz słodszy, wonny i mięsisty. Endokarp (pestka) twardy, i głęboko rzeźbiony (zarówno od zewnątrz, jak i od wewnątrz – podłużne krawędzie wrastają także w nasiona.
Systematyka Rodzaj klasyfikowany jest do podplemienia Lataniinae Meisner (1842) zaliczanego do plemienia Borasseae Mart. (1837) i podrodziny Coryphoideae Griff. (1844) w obrębie arekowatych Arecaceae.
Wykaz gatunków Borassodendron borneense J.Dransf. Borassodendron machadonis (Ridl.) Becc. – bidang plamisty
Przypisy
Kategoria:Arekowate