Leluja – typ wycinanki papierowej o jednoosiowej symetrycznej budowie w formie drzewka z podstawą charakterystyczny dla Kurpiów z Puszczy Zielonej.
Historia Jest prawdopodobnie najstarszą na Kurpiach Zielonych formą wycinanki kolorowej z papieru glansowanego.Najstarsze wzory to leluja z trzema gałązkami wystającymi z wazonu zdobionego naklejanymi kawałkami papieru. Z czasem zaczęły się pojawiać leluje nawiązujące do roślin doniczkowych, a później formy rozbudowane i zróżnicowane. W okolicach Kolna cięto leluje przeważnie parami, ze strzępiastych wzorami na krawędziach. Do takiej formy nawiązują twórczynie leluj z okolic Łysych.
Charakterystyka
Leluja ma kompozycję pionową, dwuczłonkową i jest wycięta z jednego kawałka kolorowego papieru. Jej górna część może mieć różny kształt: zaokrąglony u góry i przecięty prosto u dołu w formie łuku gotyckiego, jak też w formie koła, prostokąta lub owalu. Wypełnienie jest najczęściej ażurowe. Dolna część, tzw. podstawa, ma zazwyczaj niewielką ilość ażurów, górna, zwana koroną, jest bardziej ażurowa i o bogatej ornamentyce. Wycinanka jest na górze zwieńczona elementem podkreślającym oś symetrii.
Leluja występuje w wielu wariantach. Twórczynie nadają jej indywidualną formę, samodzielnie komponując ornamentykę.
Upowszechniły się dwie odmiany leluj:
myszyniecka – grubo cięta, z przewagą wzorów geometrycznych oraz siatką o romboidalnych i trójkątnych oczkach, kadzidlańska – drobno cięta, z przewagą ornamentów roślinnych, zoomorficznych i antropomorficznych.
Jedną z form lelui jest tzw. hostyja zainspirowana monstrancją używaną w kościelnej liturgii. Pojawiają się w niej motywy religijne: świece, krzyż, serce gorejące czy anioły.
Galeria
Przypisy
Kategoria:Kurpie Kategoria:Wycinanki Kategoria:Kultura kurpiowska