Elīna Zālīte (ur. 19 października 1898 w Vosi, zm. 7 kwietnia 1955 w Rydze) – łotewska pisarka, poetka, dramatopisarka i tłumaczka.
Życiorys Wczesne lata Elīna Zālīte urodziła się 19 października 1898 roku w niewielkiej wiosce Vosi, w parafii Trapeńska, w gminie Ape, tuż przy granicy z Estonią. Była córką Augusta Zālīša (1858–1933) i Karlīnes Zālītes (1862–1934). W 1904 roku przeprowadziła się z rodziną do miasta Ape, gdzie uczęszczała do szkoły podstawowej.
Choroba W 1917 roku zdiagnozowano u niej gruźlicę. Do 1918 roku uczęszczała do szkoły średniej w estońskim mieście Tartu. W latach 1918–1920 pracowała jako nauczycielka w Alūksne. Od 1920 roku zachorowała na ciężkie zapalenie płuc i spędziła prawie rok w łóżku wskutek czego musiała porzucić pracę nauczyciela. Zimą 1923 roku przebywała w polskim kurorcie w Zakopanem, gdzie napisała pierwszy wiersz. W 1924 roku znajdowała się przez sześć miesięcy w szpitalu w Rydze z powodu operacji kręgosłupa. W 1925 roku przebywała w Ogre, a następnie w sanatorium w Davos w Szwajcarii, gdzie pozostała do lata 1926 roku. Z powodu choroby nie miała stałej pracy od około siedmiu lat. W tym okresie robiła tłumaczenia z języka estońskiego i publikowała artykuły dotyczące literatury estońskiej i łotewskiej w czasopiśmie „Latvju raamat” oraz w gazecie „Latvijas Vēstnesis”.
Późniejsze lata Elīna Zālīte mówiła biegle po rosyjsku, estońsku, niemiecku, francusku, angielsku, fińsku i włosku. Pod koniec lat 20. mieszkała głównie w Rydze, a lato spędzała z rodzicami w Ape. W latach 1928–1934 Zālīte była dramaturgiem w teatrze Daile. W 1932 roku poślubiła aktora i reżysera Herberta Zommera. Pod koniec lat 30. XX wieku przebywała w Egipcie i południowej Francji ze względu na zdrowie. Podczas II wojny światowej Elīna Zālīte zajmowała się głównie tłumaczeniami. Jesienią 1944 r. wraz z mężem przybyła do teściów do Līvbērze, w Kurlandii, gdzie pozostali do końca wojny. W latach powojennych, aby zarobić na życie, próbowała dopasować się do łotewskiego procesu literackiego.
Twórczość Elīna Zālīte karierę literacką rozpoczęła w latach 20. XX w. od tłumaczeń i pisania wierszy. W 1921 roku opublikowano w gazecie „Latvijas Vēstnesis” jej tłumaczenie wiersza estońskiego poety Villema Grünthala-Ridala Upurakmeņi. Jej własny wiersz Baznīcā wydany został w 1923 roku również w „Latvijas Vēstnesis”. W 1931 roku wydała pierwszy tom poezji Sila ziedi, zyskał dużą popularność w latach 30. XX w. i do 1940 roku miał aż pięć wydań. Tłumaczyła głównie z języka estońskiego i pisała artykuły w różnych w czasopismach na temat literatury estońskiej. Tłumaczyła także z języka fińskiego, rosyjskiego, francuskiego, niemieckiego i szwedzkiego. Największą sławę przyniosła jej sztuka Rudens rozes, która nadal jest ceniona i wystawiona została w 2004 roku.
Jej jedyna powieść, Agrā rūsa (1944), została zekranizowana w 1979 roku. Film cieszył się dużą popularnością w Związku Radzieckim. Po II wojnie światowej pisarka została zmuszona do dostosowania swojej pracy do kanonu realizmu socjalistycznego. Jej powieść Agrā rūsa i kilka sztuk zostało zmienionych i dostosowanych do sowieckich ideologii.
Pamięć o Elīnie Zālīte jest zachowana w Ape, jej imieniem nazwano ulicę, przy której znajduje się dom, w którym dorastała, a budynek zamieniono na miejsce jej pamięci. Znajduje się w nim pamiątkowa ekspozycja „Życie i twórczość Elīny Zālīte” oraz sala pamięci, w której obecnych jest wiele osobistych rzeczy pisarki.
Wybrane działa Sili ziedi, 1931 Bīstamais vecums, 1927 Maldu Mildas sapņojums, 1931 Pirktā laime, 1932 Svešās asinis, 1935 Saules zeme Ēģipte agrāk un tagad, 1936 Mūžīgi vīrišķais, 1938 Rudens rozes, 1938 Vālodzes dziesma, 1940 Sūrais malks, 1943 Agrā rūsa, 1944 Intermeco, 1944 Atgūtā dzimtene, 1948 Vārds sievietēm, 1950 Spēka avots, 1951
Przypisy
Kategoria:Łotewscy poeci Kategoria:Łotewscy pisarze Kategoria:Łotewscy tłumacze Kategoria:Urodzeni w 1898 Kategoria:Zmarli w 1955