Witold Filipowicz (ur. 8 sierpnia 1943 w Warszawie) – polsko-szwajcarski profesor nauk przyrodniczych. Specjalizuje się w zagadnieniach z zakresu biochemii i biologii molekularnej. Członek zagraniczny Wydziału Nauk Biologicznych i Rolniczych Polskiej Akademii Nauk od 2005 roku. Jest również członkiem EMBO i Academia Europaea. Pracownik naukowy Instytutu Biochemii i Biofizyki PAN oraz od 1984 roku kierownik grupy badawczej w w Szwajcarii. Wykładowca i profesor emeritus Uniwersytetu w Bazylei.
Główne osiągnięcia naukowe Filipowicz opublikował około 180 artykułów i prac przeglądowych. Jego badania skupiały się na mechanizmach dojrzewania i funkcjonowania różnych klas RNA i rybonukleoproteidów (RNP) oraz enzymów biorących udział w metabolizmie RNA. Do najważniejszych wczesnych osiągnięć należą odkrycie ligaz RNA biorących udział w składaniu (splicingu) tRNA u roślin i kręgowców, wyjaśnienie mechanizmu rozpoznawania intronów u roślin i odkrycie cyklazy 3'-końcowego fosforanu w RNA RtcA.
Prace nad małymi niekodującymi RNA doprowadziły do zrozumienia biogenezy intronowych małych jąderkowych RNA (snoRNA), a także ujawniły nieoczekiwane cechy promotorów genów U-snRNA i snoRNA u roślin, świadczące o wspólnym ewolucyjnym pochodzeniu systemów transkrypcyjnych pol II i pol III. Badania Filipowicza przyczyniły się także do zrozumienia biogenezy rybosomów eukariotycznych (identyfikacja białek Rcl1i Bms1 jako czynników niezbędnych do dojrzewania rybosomów).
Badania nad RNAi i mikroRNA, prowadzone w latach 2000-2016, skupiały się na mechanistycznych aspektach funkcji rybonukleazy oraz mechanizmie i odwracalności hamowania biosyntezy białka przez miRNA w komórkach ssaków, regulacji degradacji miRNA w neuronach oraz roli miRNA w rozwoju i funkcjonowaniu fotoreceptorów siatkówki.
Wybrane nagrody i członkostwa w organizacjach Nagroda Towarzystwa RNA (RNA Society) za Całokształt Twórczości Naukowej (2011) Gutenberg Chair Award (Chaire Gutenberg) 2013, Strasburg Członek Europejskiej Organizacji Biologii Molekularnej (EMBO) (od 1994) Członek Academia Europaea (od 2005) ; w latach 2013-2021 przewodniczący Sekcji Biochemii i Biologii Molekularnej Academia Europaea Członek zagraniczny PAN (od 2005) Członkostwo w Radach Naukowych różnych instytucji, m.in. Instytutu Mechanizmów i Maszyn Molekularnych PAN, Warszawa (od 2022); Instytutu Biologii Rozwoju Maxa-Plancka, Tybinga (2008-2018), i Instytutu Chemii Biofizycznej Maxa-Plancka/MPI-Nat, Getynga (2018-2024) Członkostwo w radach redakcyjnych różnych czasopism naukowych, w tym RNA (od 1997), RNA Biology (od 2004) i Cell (2008-2016)
Przypisy
Linki zewnętrzne
Publikacje profesora w bazie Academic Tree Witold Filipowicz, Traversing the RNA world
Kategoria:Absolwenci Akademii Medycznej w Łodzi Kategoria:Członkowie Academia Europaea Kategoria:Członkowie zagraniczni PAN Kategoria:Pracownicy Instytutu Biochemii i Biofizyki PAN Kategoria:Ludzie urodzeni w Warszawie Kategoria:Polscy biochemicy Kategoria:Polscy biolodzy molekularni Kategoria:Urodzeni w 1943 Kategoria:Nauczyciele akademiccy uczelni w Szwajcarii