mały|327x327px|b. siedziba Ziemskiego Banku Kredytowego we Lwowie Ziemski Bank Kredytowy SA we Lwowie – prywatna spółka akcyjna prowadząca działalność bankową w latach 1910–1930 na terenie Galicji i Śląska Cieszyńskiego, a następnie w latach 1918–1930 na terenie Rzeczypospolitej Polskiej.
Powstał w październiku 1909, a jego statut został zatwierdzony reskryptem L. 39.836 austriackiego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych 10 grudnia 1909. Rozpoczął działalność 1 lipca 1910 jako Galicyjski Ziemski Bank Kredytowy. SA (Galizische Boden Credit Bank AG) na bazie istniejącej od 1900 Galicyjskiej Kasy Zaliczkowej. Jego kapitał założycielski wynosił 1 mln koronWojciech Morawski, Banki komercyjne na wschodnich ziemiach II Rzeczypospolitej, „Acta Archaelogica Lodziensia” nr 61, 2015, s. 87; tegoż, Słownik historyczny bankowości polskiej do 1939 roku. Wydawnictwo „Muza”, 1998, s. 184–185. ISBN 83-7079-947-7.. W 1914 jego kapitał akcyjny wynosił 3 mln koron i składał się 7 500 akcji po 400 koronSzematyzm Królestwa Galicji i Lodomerii z Wielkim Księstwem Krakowskim na rok 1914, Lwów 1914, s. 985-986. Bank miał prawo prowadzić działalność na terenie całej Przedlitawii. Emitował wówczas 4,5% listy zastawne i udzielał kredytu hipotecznego ziemianom i właścicielom nieruchomości miejskich oraz chłopom. W latach 1910–1918 prezesem rady nadzorczej był Jan Gwalbert Pawlikowski, wiceprezesem Jerzy Piwocki, zaś członkami: Ernest Adam, Stanisław Bal, Stanisław Głąbiński, Adam Kauczyński, Maksymilian Liptay, Tadeusz Moszyński, Józef Neumann, Jan Rozwadowski, Aleksander Skarbek, Władysław Stesłowicz, Włodzimierz Strzelecki, Ozjasz Wasser i Ludwik Winiarz. Dyrekcję stanowili Ernest Adam, Maksymilian Liptay i Emil Roiński.
W niepodległej Polsce bank działał pod firmą Ziemski Bank Kredytowy SA we Lwowie. W 1919 kapitał banku został podwojony dzięki napływowi kapitału z czeskich banków Praskiego Banku Kredytowego i Agrarnego Banku z Pragi. Ziemski Bank Kredytowy specjalizował się w akcji parcelacyjnej, kredycie krótkoterminowym i inwestycjach produkcyjnych. W dobie inflacji zwiększał kapitał akcyjny z ponad 100 mln marek polskich w 1921 r. do ponad miliarda w 1923, nabywał udziały w firmach i lokował swe zasoby w nieruchomościachAndrzej A. Zięba, Pieniądze emigrantów : Polski Bank Emigracyjny, 1921-1924 : idea, ludzie, losy, [w:] Polacy i świat, kultura i zmiana : studia historyczne i antropologiczne ofiarowane profesor Halinie Florkowskiej-Frančić, Kraków 2016, s. 199-233. Autorem ówczesnej polityki banku był Ernest Adam, który dążył do przekształcenia go w wielkie, ogólnopolskie towarzystwo akcyjne drogą inwestowania w Warszawską Spółkę Akcyjną Budowy Parowozów(wraz z Polskim Bankiem Przemysłowym), Fabrykę Naczyń Emaliowanych w Olkuszu i 30 innych przedsiębiorstw. Przy centrali lwowskiej utworzył oddział parcelacyjny, zajmujący się sprzedażą majątków polskich w Galicji wschodniej w ręce osadników polskich, Bank prowadził wówczas ekspansywną politykę na terenie całej Polski, zakładając 13 oddziałów a także oddział w Gdańsku przy Heilige Geistgasse 134 (ob. ul. św. Ducha) (1921–1922), następnie przy Holzmarkt 4 (Targ Drzewny) (1925–1929). W 1924 r. wszedł na obszar Czechosłowacji i przejąwszy cieszyńską filię Banku Rolniczego w Frysztadzie, stworzył tam swój odrębny oddział pozyskując ponad 200 drobnych akcjonariuszy polskichZiemski Bank Kredytowy SA we Lwowie, Lwów 1925.. Bank był współinicjatorem powstania Polskiego Banku Emigracyjnego. W 1925 zaczął mieć kłopoty z płynnością na skutek wycofania się grupy czeskiej. Pomoc przyszła z Ministerstwa Skarbu, które w roku 1927 za 3 mln złotych zakupiło 60% jego akcji, nie chcąc - mimo ewidentnych przewinień zarządu nadających się do procedury sądowej - dopuścić do bankructwa w tym czasie kolejnej instytucji bankowej. Decydując się ponosić koszty sanacji, zmylono akcjonariuszy. Nastąpiła gwałtowna ruina i od 1929 r. rozpoczęło się we Lwowie postępowanie ugodowe z wierzycielami. W 1930 r. upadek banku był jednak przesądzony i postawiono go w stan likwidacji, a dwa lata potem ostatecznie zakończono jego istnienie.
Siedziba Początkowo mieściła się we Lwowie, przy ul. 3-go Maja 5 następnie przy ul. Jagiellońskiej 2. (obecnie ul. Hnatiuka, Вулиця Гнатюка), róg ul. Legionów (ob. al. Wolności – ukr. проспект Свободи). Współcześnie mieści się tu miejscowy oddział banku Prominvestbank (Промінвестбанк) z KijowaKsięgi adresowe Lwowa.
Przypisy
Bibliografia Wojciech Morawski, Banki komercyjne na wschodnich ziemiach II Rzeczypospolitej, „Acta Archaelogica Lodziensia” nr 61, 2015, s. 87. Wojciech Morawski, Słownik historyczny bankowości polskiej do 1939 roku. Wydawnictwo „Muza”, 1998, s. 184–185. ISBN 83-7079-947-7
Kategoria:Banki II Rzeczypospolitej Kategoria:Galicyjskie instytucje bankowe i kredytowe Kategoria:Przedsiębiorstwa we Lwowie