Dialekt środkowosłowacki, gwary środkowosłowackie () – regionalne odmiany języka słowackiego, obejmujące zasięgiem rejon Liptowa, Orawy, Turca, Tekova, Hontu, Novohradu, Gemeru oraz region zwoleński. Pod względem fonetycznym i gramatycznym są zbliżone do współczesnego języka literackiego.
Charakterystyka Do charakterystycznych cech gwar środkowosłowackich należą:
akcent na pierwszej sylabie słowa sylaby ra-, la- (zamiast ro-, lo-) na początku niektórych wyrazów (ražeň, rakita, lakeť) samogłoska a w miejsce jerów w słowach baza, daska, dážď, raž, chrbát samogłoska ä (w sylabach krótkich) względnie dwugłoska ia (w sylabach długich) w miejsce pierwotnego nosowego e (piatok, ďeviati, pamiatka) częste występowanie dwugłosek ia, ie, iu, uo (seďia, smiech, stuol) szerszy zakres stosowania spółgłosek miękkich ď, ť, ň, ľ l w miejscu dl, tl (salo, omelo) bilabialne u w miejsce -l czasu przeszłego (bou) oraz w miejsce v we wnętrzu lub na końcu słowa (hláuka) występują grupy spółgłoskowe šť, žď obowiązuje zasada rytmiczna narzędnik liczby pojedynczej rzeczowników i przymiotników rodzaju żeńskiego oraz zaimków pierwszej i drugiej osoby przybiera końcówkę -ou (s peknou ženou, so mnou) mianownik liczby mnogiej niektórych rzeczowników rodzaju męskiego przybiera końcówkę -ia (braťia, sinovia) mianownik liczby pojedynczej przymiotników rodzaju nijakiego przybiera końcówkę -uo (peknuo) miejscownik liczby pojedynczej przymiotników rodzaju męskgo i nijakiego oraz zaimków przybiera końcówkę -om (dobrom, o ňom) trzecia osoba liczby mnogiej czasownika byť brzmi sa (zamiast sú) charakterystyczne elementy leksykalne, po części tożsame ze słownictwem zachodniosłowackim; do wyrazów środkowosłowackich należą m.in. hábi, klobúk, šatka, praženica, vrecko, pŕhľava, klinček, pôľka
Podział wewnętrzny
Według Encyklopédii Slovenska
severná skupina stredoslovenských nárečí: liptovské nárečia oravské nárečia turčianske nárečia hornonitrianske nárečia južná skupina stredoslovenských nárečí: západná skupina: zvolenské nárečia tekovské nárečia hontianske nárečia novohradské nárečia východná skupina: ipeľské nárečia gemerské nárečia
Według portalu slovake.eu
gwary liptowskie gwary orawskie gwary turczańskie gwary górnonitrzańskie gwary zwoleńskie gwary tekowskie gwara hontiańska gwary novohradskie gwary gemerskie
Przypisy
Bibliografia
kategoria:Język słowacki kategoria:Gwary