Meczet Haduma – meczet w Djakowicy w Kosowie, wzniesiony w ostatniej dekadzie XVI wieku (1594/95) z fundacji Haduma Sulejmana Efendiego - Haduma Agi.
Historia Został zbudowany na terytorium należącym do Jakë Vula, w obrębie Starego Bazaru. Prostokątna, jednokopułowa budowla jest klasycznym przykładem meczetu w lokalnym stylu. Wokół meczetu znajdują się groby z rzeźbionymi dekoracjami i wygrawerowanymi inskrypcjami w języku tureckim osmańskim, należące do najbardziej szanowanych niegdyś rodzin w mieście. W skład kompleksu meczetu wchodził niegdyś również budynek łaźni (hamamu), który został zniszczony podczas II wojny światowej. Wejścia pokryte są malowidłami kwiatowymi, geometrycznymi kształtami, cytatami z Koranu i arabeskami. W 1999 r. budowle pierwotnie otaczające meczet zostały doszczętnie spalone - przetrwał jedynie sam dom modlitwy oraz minaretDranҫolli, Fejaz (2007). Hadum Mosque, Bazaar in Gjakova. Prishtina: Institute For Protection Of Monuments Of Kosova.Redzic, H. Cinq Monuments Cous coupoles Ottomans dans la region de Kosovo et Metohija, Starina Kosova, t. I, s. 93–101.Rizvanolli, Masar (2010). Gjakova city and Valbona Valley. Gjakova: Erpoprint. .. W 1999 r., kiedy rozpoczęła się interwencja NATO przeciwko Jugosławii, serbska policja i bojówki podpaliły meczet. Pożar spowodował wiele szkód w kompleksie. Biblioteka (w której przechowywano książki i manuskrypty liczące setki lat), szkoła religijna, drewniany portyk spłonęły, zniszczony został także minaret. W 2000 r. zgodę na odbudowę kompleksu uzyskał Saudi Joint Relief Committee, który zdecydował o rozbiórce uszkodzonych budynków szkoły religijnej i biblioteki, by na ich miejscu mogło powstać nowe centrum religijne. Prace rozpoczęto w 2000 r. i zakończono w 2002. W 2003 r. organizacja Cultura Heritage without Borders przejęła odpowiedzialność za prace nad restauracją meczetu. Wówczas odnowiono uszkodzony minaret, kopułę, portyk, fasady, okna i odbudowano budynek biblioteki. Prace zakończono w 2005 r.
Architektura Jednoprzestrzenna sala modlitewna przykryta jest kopułą wzniesioną na pendentywach. Kopuła ma średnicę 13,5 m, wysokość sali modlitewnej to 12,6 m. Kopułę podtrzymuje osiem pilastrów i pendentywów. W ścianach sali znajduje się 11 okien, po trzy na każdej ścianie - jedynie na północno-zachodniej wykuto dwa. Na trzech ścianach okna są rozmieszczone w dwóch rzędach w następującym porządku: w jednym, niższym rzędzie dwa okna z architrawami i jedno nad nimi, zwieńczone ostrołukowym obramowaniem.
Mihrab w meczecie Haduma znajduje się w centrum południowo-wschodniej ściany, zwrócony w kierunku Mekki. Po prawej stronie mihrabu położony jest minbar, w całości wykonany z drewna, pokryty malowidłami i rzeźbiony. Mahfil, czyli galeria, wykonana jest w całości z drewna i wsparta na drewnianych kolumnach. Galeria znajduje się po północno-zachodniej stronie meczetu, nad wejściem do sali modlitwy, na całej szerokości ściany. Również galeria zdobiona jest malowidłami z motywami kwiatowymi.
Portyk znajduje się na północno-zachodniej fasadzie meczetu i ma tradycyjny kształt, typowy dla tego rodzaju budynków. Przestrzeń ta służyła dla modlitwy w sytuacji, gdy wewnątrz nie było dość miejsca dla wszystkich wiernych lub dla tych, którzy spóźnili się na wspólną modlitwę. Portyk pokryty trzema małymi kopułami pokrytymi ołowiem. Podłoga w tej części obiektu była niegdyś pokryta sześciokątnymi płytami z terakoty. Kolumny portyku nie mają podstaw, ale są zbudowane z masywnych kamieni. Elementami dekoracyjnymi tych kolumn są mosiężne pierścienie. Minaret, połączony z meczetem przez wejście usytuowane na galerii, położony jest po prawej stronie sali modlitewnej.
Meczet zdobiony jest malowidłami z motywami krajobrazowymi, roślinnymi, gwiazdami, różnymi figurami geometrycznymi oraz kunsztownie zapisanymi wersetami Koranu. Dwie starsze warstwy malowideł sięgają XVII-XVIII w., trzecia, jak sugeruje data zapisana na tympanonie, powstała w 1844.
Przypisy
Hadum Kategoria:Zabytki Kosowa Kategoria:Religia w Djakowicy