Popielatek czarniawy, kępkowiec tranowy (Tephrocybe atrata (Fr.) Donk) – gatunek grzybów należący do rodziny kępkowcowatych (Lyophyllaceae).
Systematyka i nazewnictwo Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Tephrocybe, Lyophyllaceae, Agaricales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi.
Po raz pierwszy zdiagnozował go w 1818 r. Elias Fries nadając mu nazwę Agaricus atratus. Obecną, uznaną przez Index Fungorum nazwę nadał mu Marinus Anton Donk w 1962 r.
Synonimy nazwy naukowej: Agaricus atratus Fr. 1818 Collybia atrata (Fr.) P. Kumm. 1874 Collybia atrata var. farinosa Rick 1938 Collybia atrata var. pseudoambusta Maire 1928 Gymnopus atratus (Fr.) Murrill 1916 Lyophyllum atratum (Fr.) Singer 1943 Tephrophana atrata (Fr.) Kühner 1938 Polska nazwa popielatek dla rodzaju Tephrocybe występuje w pracy Barbary Gumińskiej i Władysława Wojewody z 1999 roku (jest tam wymieniony popielatek bagieny Tephrocybe palustris). W 2003 r. W. Wojewoda zaproponował nazwę kępkowiec tranowy, jest ona jednak niespójna z aktualną nazwą naukową. Nazwa popielatek czarniawy występuje m.in. w atlasie grzybów Pavola Škubli.
Występowanie W literaturze naukowej na terenie Polski do 2003 r. podano 4 stanowiska. Nowsze stanowiska podaje internetowy atlas grzybów. Popielatek czarniawy (opisany jako kępkowiec tranowy) znajduje się w nim na liście gatunków zagrożonych i wartych objęcia ochroną.
Grzyb wypaleniskowy występujący w lasach i na pastwiskach, na wypaleniskach, często wśród zwęglonych i niecałkowicie spalonych kawałków drewna. Owocniki na ziemi, od września do listopada.
Gatunki podobne Na wypaleniskach występują dwa podobne gatunki: popielatek garbaty (Tephrocybe ambusta) i popielatek węglolubny (Tephrocybe anthracophila). Pewne ich rozróżnienie możliwe jest tylko analizą mikroskopową.
Przypisy
Kategoria:Grzyby wypaleniskowe Kategoria:Kępkowcowate Kategoria:Mykobiota Polski