Tupaja ruda (Tupaia splendidula) – gatunek ssaka z rodziny tupajowatych (Tupaiidae).
Zasięg występowania Tupaja ruda występuje w zależności od podgatunku: T. splendidula splendidula – południowe Borneo. T. splendidula carimatae – Kepulauan Karimata (południowo-zachodnie Borneo). T. splendidula lucida – wyspa Laut z grupy Wysp Natuna (zachodnie Borneo). T. splendidula natunae – wyspa Bunguran z grupy Wysp Natuna (zachodnie Borneo). T. splendidula riabus – wyspa Kiabu z grupy Wysp Anambas.
Taksonomia Gatunek po raz pierwszy zgodnie z zasadami nazewnictwa binominalnego opisał w 1865 roku brytyjski zoolog John Edward Gray nadając mu nazwę Tupaia splendidula. Miejsce typowe to Borneo. Okaz typowy (lektotyp} to zamontowana skóra (BMNH 1847.7.8.13) i czaszka (BMNH 1848.1.27.14) ze zbiorów Muzeum Historii Naturalnej w Londynie.
Potrzebne są bardziej szczegółowe badania (zwłaszcza w oparciu o dane molekularne), aby wyjaśnić granice taksonomiczne podgatunków.
Autorzy Illustrated Checklist of the Mammals of the World rozpoznają pięć podgatunków. Podstawowe dane taksonomiczne podgatunków (oprócz nominatywnego) przedstawia poniższa tabelka:
Podgatunek Oryginalna nazwa Autor i rok opisu Miejsce typowe HolotypT. s. carimataeTupaia carimataeG.S. Miller, 1906Telok Edar, Kepulauan Karimata, Borneo Zachodnie, Borneo, Indonezja.Skóra i czaszka dorosłego samca (sygnatura USNM 125123) ze zbiorów Narodowego Muzeum Historii Naturalnej; okaz zebrany 2 września 1904 roku przez Williama Abbotta. T. s. lucidaTupaia splendidula lucidaO. Thomas & Hartert, 1895Wyspa Laut, Wyspy Natuna, Wyspy Riau, Indonezja.Skóra i czaszka samicy ze zbiorów Muzeum Historii Naturalnej w Tring; okaz zebrany we wrześniu 1894 roku przez Ernesta Hose’a.T. s. natunaeTupaia natunaeLyon, 1911Natuna Besar, Wyspy Natuna, Wyspy Riau, Indonezja.Skóra i czaszka samicy (sygnatura USNM 104714) ze zbiorów Narodowego Muzeum Historii Naturalnej; okaz zebrany 27 czerwca 1900 roku przez Williama Abbotta.T. s. riabusTupaia riabusLyon, 1913Wyspa Airabu, Wyspy Anambas, Wyspy Riau, Indonezja.Skóra i czaszka dorosłej samicy (sygnatura USNM 104881) ze zbiorów Narodowego Muzeum Historii Naturalnej; okaz zebrany 23 sierpnia 1900 roku przez Williama Abbotta.
Etymologia Tupaia: malaj. nazwa tupai dla wiewiórki lub tupai. splendidula: „wspaniały, znakomity”, od splendere „świecić”; przyrostek zdrabniający -ula. carimatae: Kepulauan Karimata, Borneo. lucida: łac. lucidus „czysty, jasny”, od lux, lucis „światło”. natunae: Wyspy Natuna, Borneo. riabus: Pulo Riabu (obecnie Kiabu), Wyspy Anambas, Borneo.
Morfologia Długość ciała (bez ogona) 150–175 mm, długość ogona 120–150 mm, długość tylnej stopy 40–43 mm; masa ciała 110–150 kg.
Ekologia Tupaję rudą możemy spotkać na wysokości do 500 m n.p.m., w zalesionych terenach.
Status Pomimo zanotowania spadku liczebności osobników tego gatunku, nie jest on narażony na wyginięcie (status IUCN – LC ( ‘najmniejszej troski’)).
Uwagi
Przypisy
Nazwy polskie za:
Bibliografia
Kategoria:Tupajowate Kategoria:Ssaki Azji Kategoria:Taksony opisane przez Johna Edwarda Graya