Marcelina Józefa Rościszewska (ur. 8 listopada 1875 w Lipawie, zm. 4 kwietnia 1949 w Krakowie) – polska działaczka niepodległościowa i pedagożka.
Życiorys Urodziła się 8 listopada 1875 roku w Lipawie. Była córką powstańców styczniowych, Jana Dąbrowskiego (lub Dombrowskiego) i Leokadii de domo Landsberg. Do 1891 roku uczyła się w Instytucie Panien Szlacheckich w Białymstoku. Naukę kontynuowała w paryskim Instytucie Panien Polskich, a później na wydziale filozoficznym Uniwersytetu Paryskiego. We Francji opieką otoczyła ją Maria Gorecka. Po powrocie do kraju wyszła za mąż za Seweryna Rościszewskiego. Małżeństwo miało dwóch synów.
Z początku włączyła się w tajne nauczanie w Płockiem, skąd pochodził jej mąż. Należała do Polskiej Macierzy Szkolnej. Angażowała się w działalność społeczną na wsi, zakładając patriotyczne chóry młodzieżowe, koła gospodyń wiejskich, spółdzielnię kobiet wiejskich i „łaźnię ludową” w Drobinie.
Po separacji z mężem, wyjechała w 1905 roku do Płocka. Od 1908 roku, przez 25 lat kierowała tam szkołą średnią (od 1920: Państwowe Gimnazjum Żeńskie im. Reginy Żółkiewskiej). W okresie przedwojennym kontynuowała w szkole program tajnego nauczania, zatrudniając nielegalnie dodatkowych nauczycieli. W pracy nazywano ją „admirałem w peniuarze”. Publikowała także artykuły o szkolnictwie oraz pracowała społecznie. mały|Józef Piłsudski odznacza obrońców Płocka; w dużym kapeluszu stoi Marcelina Rościszewska. Płock 10 kwietnia 1921
Podczas I wojny światowej zajęła się organizacją wsparcia dla legionistów. 18 listopada 1918 roku założyła Służbę Narodową Kobiet Polskich, do której w najprężniejszym okresie działalności należało 1200 kobiet. Pod koniec tego samego roku została przewodniczącą nowo powstałego Płockiego Komitetu Obrony Lwowa. Wzięła czynny udział w bitwie o Lwów, wyruszając 3 stycznia do tego miasta z pierwszymi 39 ochotnikami, zwerbowanymi przez Komitet Obrony i wsparciem materialnym. Jako komendantka Służby Narodowej zaangażowała się także w obronę Płocka podczas wojny polsko-bolszewickiej. Zorganizowała, w prowadzonej przez siebie szkole, szpital polowy dla żołnierzy, zarządzała dostarczaniem amunicji, ewakuacją i opatrywaniem rannych. Dzięki obeznaniu z terenem, przeprowadziła także pluton żołnierzy pod ogniem przeciwnika. W uznaniu zasług została odznaczona Krzyżem Walecznych (1921), Medalem Pamiątkowym za Wojnę 1918–1921, Medalem Dziesięciolecia Odzyskania Niepodległości, Medalem Niepodległości (1937) oraz Złotym Krzyżem Zasługi.
Po wojnie, poza prowadzeniem gimnazjum żeńskiego, dalej udzielała się społecznie. Założyła Dom Inwalidów i Płocki Komitet Przysposobienia Kobiet do Obrony Kraju oraz należała m.in. do Płockiego Towarzystwa Naukowego, Ligi Ochrony Powietrznej Państwa i Polskiego Czerwonego Krzyża. W 1922 roku została matką chrzestną sztandaru 6 Pułku Piechoty Legionów.
W 1935 roku przeniosła się do Krakowa. Po wojnie wraz z synem Lechem założyła uniwersytet ludowy w Szańcu pod Krakowem.
Zmarła 4 kwietnia 1949. Jej grób znajduje się w Będkowicach.
Upamiętnienie W 1992 roku została patronką I Prywatnego Liceum Ogólnokształcącego w Płocku.
Od 2013 roku uczniowie i nauczyciele Szkoły Podstawowej Specjalnej nr 24 w Płocku pieką ciastka „Marcelinki” w kształcie kapelusza Rościszewskiej. Ciastka rozdawane są później podczas obchodów Święta Niepodległości.
30 września 2023 roku przy ulicy Tumskiej w Płocku (naprzeciw Młodzieżowego Domu Kultury) odsłonięto pomnik Marceliny Rościszewskiej bohaterki obrony Płocka przed bolszewikami w 1920 roku.
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Członkowie Polskiej Macierzy Szkolnej Kategoria:Działacze społeczni II Rzeczypospolitej Kategoria:Ludzie urodzeni w Lipawie Kategoria:Obrońcy Płocka (1920) Kategoria:Odznaczeni Medalem Niepodległości Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Medalem Pamiątkowym za Wojnę 1918–1921 Kategoria:Odznaczeni Medalem Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości Kategoria:Polscy pedagodzy Kategoria:Uczestnicy bitwy o Lwów 1918–1919 (strona polska) Kategoria:Urodzeni w 1875 Kategoria:Zmarli w 1949