thumb|Gnidia glauca thumb|Gnidia pinifolia Ścigłówka (Gnidia) L. – rodzaj roślin z rodziny wawrzynkowatych. Obejmuje ok. 100 gatunków. Występują one w środkowej i południowej Afryce oraz na Madagaskarze, a introdukowane także na Wyspach Kanaryjskich i Maderze (rośnie tam Gnidia polystachya).
Morfologia Pokrój Krzewy lub małe drzewa.
Liście Zwykle skrętoległe, rzadko naprzeciwległe. Zazwyczaj kseromorficzne (erikoidalne).
Kwiaty Zwykle zebrane w szczytowe kwiatostany, rzadko pojedyncze. Często wsparte okrywą. Kwiaty obupłciowe, zwykle siedzące. Rurka kwiatowa cylindryczna lub lejkowata. Cztery (rzadziej 5) działki kielicha krótsze od rurki, zwykle rozłożyste. Płatki korony 1-2-3-krotnie liczniejsze od działek kielicha, czasami klapowane, niekiedy lekko zrośnięte u nasady. 8–10 pręcików położonych w dwóch okółkach, rzadziej szczątkowe lub nieobecne. Nitki pręcików krótkie lub nieobecne. Tarczka miseczkowata, czasami klapowana, rzadko szczątkowa lub nieobecna. Zalążnia siedząca. Szyjka słupka dłuższa od zalążni.
Owoce Suche i drobne. Owocnia błoniasta.
Systematyka Jeden z rodzajów w rodzinie wawrzynkowatych Thymelaeaceae. W szerokim ujęciu (przed wyłączeniem rodzaju Lasiosiphon) zaliczano tu ok. 160 gatunków sięgających na północy po Półwysep Arabski, zachodnie Indie i Sri Lankę.
Wykaz gatunków
Nazewnictwo Etymologia nazwy naukowej Nazwa rodzajowa pochodzi od starożytnego miasta Knidos (Gnidos) w Karii.
Nazwy zwyczajowe w języku polskim W roku 1894 Erazm Majewski w Słowniku nazwisk zoologicznych i botanicznych polskich... podał dwie polskie nazwy rodzaju Gnidia: ścigłówka oraz żurawice. W Słowniku polskich imion rodzajów oraz wyższych skupień roślin z roku 1900 Józef Rostafiński wymienił nazwy ścigłówka, żurawiec i gnidya. Nazwa rodzajowa ścigłówka dla Gnidia została wskazana w Słowniku ortograficznym i prawidłach pisowni polskiej S. Jodłowskiego i W. Taszyckiego.
Synonimy taksonomiczne Arthrosolen C.A.Mey. Basutica Phillips Canalia F.W.Schmidt Craspedostoma Domke Dessenia Adans. Epichrocantha Eckl. & Zeyh. ex Meisn. Gnidiopsis Tiegh. Nectandra P.J.Bergius Pseudognidia E.Phillips Rhytidosolen Tiegh. Struthia Royen ex L. Struthiolopsis E.Phillips Thymelina Hoffmanns. Trimeiandra Raf.
Zastosowanie Niektóre gatunki ścigłówki, choć trujące, są używane w Afryce jako rośliny lecznicze, na przykład G. chrysantha stosowana jest na gorączkę, choroby skóry, cukrzycę i ugryzienia owadów.
Przypisy
Kategoria:Wawrzynkowate Kategoria:Taksony opisane przez Karola Linneusza