mały|upright=1.5|prawo|Statut Organizacji Macedońsko-Adrianopolskiej, walne zgromadzenie SMAC, 1900. Rozdział I – Cel Art. 1. Celem MAO jest zapewnienie autonomii politycznej regionom Macedonii i Adrianopolu... Najwyższy Komitet Macedońsko-Adrianopolski, (), znany również jako Najwyższy Komitet Macedoński, był bułgarską rewolucyjną organizacją polityczną działającą w Macedonii i Tracji w Imperium Osmańskim, której siedziby i główne struktury znajdowały się w Bułgarii od 1895 do 1905.
W Bułgarii żyło wielu migrantów z Macedonii, Bułgarii oraz Tracji. Kierowani przez Trajka Kitanczewa utworzyli w 1895 „Organizację Macedońsko-Adrianopolską”, na czele której stał „Najwyższy Macedońsko-Adrianopolski Komitet Rewolucyjny”The National Question in Yugoslavia: Origins, History, Politics, Ivo Banac, Cornell University Press, 1988, , s. 314.. Organizacja ta powstała za wiedzą rządu bułgarskiegoJ. Rubacha, Bułgarski sen o Bizancjum. Polityka zagraniczna Bułgarii w latach 1878-1913, Neriton, Warszawa 2004, ISBN 8388973843, s. 105., który dążył do przyłączenia Macedonii i Tracji w granice Bułgarii i zamierzał kontrolować ruch wyzwoleńczy miejscowej ludności słowiańskiej, cierpiącej z powodu ucisku gospodarczego, narodowościowego i religijnegoJ. Skowronek, M. Tanty, T Wasilewski, Historia Słowian południowych i zachodnich, Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe 1977, ISBN 830107549X, s. 509-511.J. Skowronek, M. Tanty, T Wasilewski, Historia Słowian południowych i zachodnich, Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe 1977, ISBN 830107549X, s. 506-508..
Oficjalnie deklarowanym celem Komitetu była walka o autonomię Macedonii i Tracji. Działacze komitetu uważali jednak, że wyzwolenie ludności Macedonii i Tracji - którą uważali za bułgarską - będzie możliwe tylko z pomocą armii bułgarskiej. Później skierowali swoje wysiłki na rzecz wciągnięcia kraju w wojnę z Imperium Osmańskim, jak choćby podczas akcji czet Najwyższego Komitetu Macedońskiego w 1895 i w 1902.
Związani z rządem bułgarskim, przywódcy Komitetu w ostatecznym rozrachunku pragnęli przyłączenia Macedonii i Tracji do Bułgarii. Działacze Komitet znani byli jako wyrchowiści, od bułgarskiego върховен (wyrchowen) - najwyższy, naczelny.
Uciekali się do terroryzmu przeciwko Turkom w nadziei sprowokowania wojny, a tym samym bułgarskiej aneksji Macedonii. Kilka miesięcy po utworzeniu Najwyższego Komitetu utworzył on kilka oddziałów z bułgarskich emigrantów, rewolucjonistów, żołnierzy i oficerów armii, prawie wszystkich urodzonych w Macedonii lub Tracji. Czterem oddziałom udało się wejść do Macedonii i tylko jednemu do Tracji.
Pod koniec lat 90. XIX wieku przywódcy Wewnętrznej Macedońsko-Adrianopolskiej Organizacji Rewolucyjnej (WMRO) zdołali przejąć kontrolę nad Najwyższym Komitetem, ale wkrótce podzielił się on na dwie frakcje: jedną lojalną wobec WMRO i drugą kierowaną przez oficerów bliskich księciu bułgarskiemu. Ci drudzy zorganizował powstanie we wschodniej Macedonii w 1902, gdzie przeciwstawiły im się militarnie lokalne oddziały WMRO kierowane przez Jane Sandanskiego i Christa Czernopejewa, którzy później stali się przywódcami lewicowego skrzydła WMRO.
Działacze Komitetu doprowadzili do wybuchu powstania, nazwanego następnie od dnia wybuchu ilindeńsko-preobrażeńskim. Zostało ono krwawo stłumione przez Turków po trzech miesiącach walk w Macedonii i dwudziestu dniach w Tracji.
Po upadku powstania rząd bułgarski rozwiązał Komitet pod naciskiem osmańskimHistorical Dictionary of the Republic of Macedonia, Dimitar Bechev, Scarecrow Press, 2009, , s. 217..
Przypisy
Kategoria:Wewnętrzna Macedońska Organizacja Rewolucyjna Kategoria:Historia Macedonii (krainy historycznej)