11 Batalion Strzelców (1939)

11 Batalion Strzelców (11 bs) – oddział piechoty Wojska Polskiego II RP nieistniejący podczas pokoju.

Historia W garnizonie Brody stacjonował II batalion 43 pułku piechoty, mający status oddziału detaszowanego.

Mobilizacja 11 batalion strzelców został zorganizowany w dniach 13–15 sierpnia 1939 r. w ramach mobilizacji alarmowej w grupie zielonej w czasie Z+32 w Brodach. Sformowanie 11 batalionu strzelców nastąpiło poprzez przemianowanie pokojowego II batalionu 43 pułku piechoty i następnie zmobilizowanie go do etatu wojennego według organizacji wojennej L.3002/mob.org..

29 sierpnia 1939, o 8.00 w Brodach odbyła się przysięga i zgodnie z planem mobilizacyjnym „W”, dotychczasowy II batalion 43 pułku piechoty został przekształcony w 11 batalion strzelców, natomiast w jego miejsce, w Dubnie, został sformowany nowy II batalion 43 pp. Pod względem ewidencyjnym 11 batalion strzelców należał do Ośrodka Zapasowego Strzelców. Po południu batalion został załadowany do transportu kolejowego i odjechał w kierunku granicy zachodniej. 31 sierpnia w południe dojechał do Łobodna. Po wyładowaniu 31 sierpnia został przydzielony do Wołyńskiej Brygady Kawalerii. Otrzymał zadanie osłony południowego skrzydła brygady ugrupowanej na pozycjach pod Mokrą. Z uwagi na późne przybycie, batalion nie zdążył rozwinąć się na głównej pozycji obronnej przed rozpoczęciem bitwy pod Mokrą.

11 bs w kampanii wrześniowej Działania bojowe Działania osłonowe na lewym skrzydle Wołyńskiej Brygady Kawalerii 1 września 1939 rano batalion obsadził stanowiska na wschód od linii kolejowej Śląsk–Gdynia w okolicach Kołaczkowic. Strona niemiecka ostrzeliwała polskie pozycje ogniem artylerii, a lotnictwo bombardowało okoliczne wsie i lasy. Dwukrotnie pozycje 11 bs były rozpoznawane przez pancerno-motorowe podjazdy niemieckie. Zostały one odrzucone przy użyciu armat przeciwpancernych. W trakcie boju pod Mokrą 11 batalion osłaniał lewe skrzydło Wołyńskiej BK brygady, broniąc rejonu Łobodna. Około 14.00 na przedpolu obrony 11 bs pojawiły się niemieckie czołgi i piechota, a jego stanowiska obronne były atakowane przez niemieckie bombowce nurkujące. Późnym popołudniem strzelcy 11 batalionu wycofali się, zgodnie z rozkazem dowódcy Wołyńskiej BK, w rejon Ostrowy, gdzie do świtu 2 września przygotowali nowe stanowiska obronne.

Walki o lasy Łobodno O świcie 2 września stanowiska batalionu znalazły się pod ostrzałem niemieckiej artylerii. Po około 6 godzinach ostrzału artyleryjskiego, na pozycję obronną batalionu wyszło natarcie niemieckiej piechoty wspartej czołgami. Natarcie zostało odparte, a broń przeciwpancerna 11 bs unieruchomiła 7 czołgów niemieckich. Następnie 11 bs odparł jeszcze dwa natarcia na swoje pozycje. Po godz. 18.00, pod silnym ostrzałem niemieckiej artylerii, batalion zgodnie z otrzymanym rozkazem wycofał się w kierunku Aleksandrowa. 3 września do świtu 11 bs okopał się prowizorycznie na nowej pozycji obronnej. Rano stanowiska batalionu zbombardowały bombowce nurkujące, a na przedpolu Niemcy prowadzili intensywne rozpoznanie. Po tym na stanowiska batalionu wychodziły natarcia niemieckiej piechoty i czołgów, z różnym natężeniem walki. 11 bs utrzymał swoje stanowiska do zmroku. W nocy 3/4 września batalion odmaszerował w kierunku Pabianic.

Bój o Wolę Krzysztoporską i Jeżów Po całonocnym marszu, rano 4 września 11 bs dotarł w okolice Pabianic i przeszedł na całodniowy odpoczynek i odtworzenie zdolności bojowej. O północy 11 batalion strzelców zadysponowany przez dowódcę Grupy Operacyjnej „Piotrków” gen. bryg. Wiktora Thommée, podjął marsz do lasu Graby koło wsi Kacprów. Mając za zadanie osłonić styk Armii „Łódź” i 19 Dywizji Piechoty z północnego zgrupowania Armii „Prusy”. 11 bs stanął między Bełchatowem na wschód od stanowisk 2 pułku piechoty Legionów w rejonie Borowskich Gór, a szosą na Piotrków Trybunalski, gdzie powstała 20 kilometrowa luka. Niemiecka 1 Dywizja Pancerna opanowała Rozprzę, Jeżów i Kisiele. Po przybyciu w ten rejon ppłk Władysław Warchoł został podporządkowany dowódcy 2 pp Leg. od którego otrzymał zadanie bojowe wykonania natarcia na Wolę Krzysztoporską, Rozprzę i Jeżów. W tym celu zostały mu podporządkowane dwudziałowa 2 bateria 2 dywizjonu artylerii konnej i 2 kompania czołgów 2 batalionu czołgów lekkich.

Przed natarciem ustalonym 5 września na godz. 10.30, na przedpolu lasu Graby ukazała się kolumna niemiecka z 11 czołgami, 2 ciągnikami holującymi działa i 10 samochodów ciężarowych z piechotą ze składu niemieckiej 1 DPanc. W ogniu czołgów 7 TP, armat 2 dak i broni maszynowej i ppanc. 11 bs rozbito niemiecką kolumnę, biorąc około 70 jeńców. Natarcie 11 bs wraz z czołgami i wspartych przez 2/2 dak pomimo silnego niemieckiego ostrzału pozwoliło zdobyć wieś Wolę Krzysztoporską. Dalsze natarcie batalionu zmierzające w kierunku Jeżowa zostało zatrzymane w ogniem wszelkiej artylerii i zaległo. Do Jeżowa dotarły same czołgi. Przeprowadzony niemiecki kontratak z lasu Wygoda zmusił batalion do cofnięcia się do lasu Graby na podstawy wyjściowe. 11 batalion strzelców poniósł ogromne straty osobowe od ognia artylerii i czołgów. Na skraju lasu batalion zajął stanowiska ogniowe i odparł następujące po sobie niemieckie natarcia. Będąc atakowany przez niemieckie bombowce nurkujące i ostrzeliwany przez artylerię i czołgi. O godz. 18.30 odjechała wspierająca batalion 2 kczl ze stratą 5 zniszczonych i 6 uszkodzonych maszyn. Po zmroku żołnierze 11 batalionu strzelców wycofali się grupami z lasu Graby w kierunku na Mąkocice i Pabianice, mając zadanie dołączenia do macierzystej brygady. W boju batalion utracił od 50% do 70% stanu osobowego.

Odwrót Część pozostałości batalionu przez Łódź i Łowicz po zakorkowanych drogach i atakowanymi przez niemieckie lotnictwo pomaszerowało do Warszawy. W Warszawie zebrani w Cytadeli pod dowództwem kpt. Franciszka Knapika, zostali wcieleni do batalionu piechoty „Sejm”. Batalion ten po sformowaniu skierowany został na Wolę i wziął udział w walkach w obronie Warszawy, aż do kapitulacji miasta. Druga grupa pozostałości batalionu pomaszerowała w rejon Otwocka i Garwolina, skąd przeszła na teren Lubelszczyzny i pod dowództwem ppłk. Władysława Warchoła odtwarzała 43 pułk piechoty. Ppłk Warchoł objął dowództwo odtworzonego 43 pp włączonego w skład XIII Brygady Piechoty podlegającej Kombinowanej Dywizji gen. bryg. Jerzego Wołkowickiego, Frontu Północnego.

Organizacja wojenna i obsada personalna 1 września 1939 Organizacja wojenna i obsada personalna 1 września 1939 dowódca batalionu – ppłk piech. Władysław Warchoł †1940 Charków zastępca dowódcy batalionu – mjr piech. Joachim Rogala adiutant – kpt. piech. Franciszek Teodor Knapik lekarz – por. lek. Stefan Leszek Marciniak †1940 Charków oficer gospodarczy - kpt. int. Władysław Grzymkowski dowódca 1 kompanii – kpt. Tadeusz Dębski dowódca plutonu - ppor. Jerzy Jan Godorowski dowódca 2 kompanii – kpt. Aleksander Zawada dowódca plutonu - ppor. Robert Sawicki dowódca 3 kompanii – por. Józef Pawlak dowódca plutonu - ppor. Józef Krężel dowódca kompanii karabinów maszynowych – por. Paweł Górski †21 IX 1939 Łaszczów dowódca plutonu moździerzy – por. Józef Krężel dowódca plutonu łączności – kpt. Mieczysław Malinowski pluton pionierów pluton zwiadowców (drużyna kolarzy, sekcja zwiadu konnego) pluton przeciwpancerny pluton gospodarczy – ppor. rez. Marian Dworak

Odznaczeni Virtuti Militari Za udział w walkach w trakcie Kampanii wrześniowej odznaczonych orderem Virtuti Militari zostało jedenastu żołnierzy batalionu: ppłk piech. Władysław Warchoł kpt. Franciszek Teodor Knapik kpt. Aleksander Zawada por. Józef Krężel por. lek. Stefan Leszek Marciniak por. Józef Pawlak ppor. Jerzy Godorowski st. sierż. Władysław Goc sierż. Stanisław Prus plut. Karol Wróblewski kpr. Piotr Pudełko

Uwagi

Przypisy

Bibliografia

Kategoria:Bataliony piechoty II Rzeczypospolitej Kategoria:Wojsko Polskie II Rzeczypospolitej w Brodach Kategoria:Polskie bataliony piechoty z okresu kampanii wrześniowej Kategoria:Polskie jednostki piechoty utworzone w 1939 Kategoria:Polskie jednostki piechoty rozwiązane w 1939 Kategoria:Oddziały Wołyńskiej Brygady Kawalerii