Do generowania propagandy wykorzystuje się szereg technik opartych merytorycznie na manipulacji i technikach manipulacji. Wiele z tych samych technik można zaklasyfikować jako techniki manipulacji, ale również i błędy logiczne, ponieważ propagandziści używają argumentów, które – choć czasem przekonujące – niekoniecznie muszą być prawdziwe.

Charakter mały|Piramida systemu kapitalistycznego

Definicja Garth S. Jowett i Victoria O'Donnell definiują propagandę jako „celową, systematyczną próbę kształtowania postrzegania, manipulowanie poznaniem, a także bezpośrednie działania w celu uzyskania reakcji pożądanej przez propagandzistę”Garth Jowett, Victoria O’Donnell (2006), Propaganda and Persuasion, SAGE, : „Propaganda to celowa, systematyczna próba kształtowania percepcji, manipulowania poznaniami i bezpośredniego zachowania, w celu uzyskania reakcji zgodnej z intencją propagandzisty”.. Definicja Harolda D. Laswella bierze na cel jeszcze dokładniej aspekt techniczny propagandy:

„Propaganda w najszerszym tego słowa znaczeniu to technika wywierania wpływu na ludzkie działania poprzez manipulowanie symbolami. Symbole te mogą przybrać formę mówioną, pisaną, obrazową lub muzyczną.”Lasswell, Harold Dwight (1937): Propaganda Technique in the World War. , S. 214–222.

Manipulacja może być zorganizowana lub niezorganizowana, świadoma lub nieświadoma, motywowana politycznie lub społecznie. Pojęcie to obejmuje szerokie spektrum działań: od systematycznej propagandy państwowej, poprzez manipulowanie opinią publiczną (Edward Bernays), aż do „propagandy socjologicznej” (propaganda integracji)Stanley B. Cunningham (2002), The Idea of Propaganda: A Reconstruction, Greenwood Publishing Group, ., w której nieświadome pragnienie manipulacji oraz auto-manipulacja prowadzą jednostkę do przystosowania się do społecznie oczekiwanych myśli i zachowań (Jacques Ellul)Thymian Bussemer (26 June 2008), Propaganda: Konzepte und Theorien (po niemiecku), Springer-Verlag, ..

Przejście od działań nie-propagandowych do działań propagandowych jest płynne. Skuteczna manipulacja zakłada posiłkowanie się działaniami niemającymi charakteru manipulacji w celu zwielokrotnienia jej efektu. Dlatego też stosowanie działań szczerych i prawdziwych nie oznacza, że całość przekazu nie jest zręcznie skonstruowaną manipulacjąStanley B. Cunningham (2002), The Idea of Propaganda: A Reconstruction, Greenwood Publishing Group, ..

Klasyfikacja Propaganda jest rozumiana jako forma manipulacji opinią publiczną. Jej kluczową cechą jest użycie symboli. Jak pisał John Scott, „Propaganda jest główną formą manipulacji poprzez symbole”John Scott (1994), Power: Critical Concepts, Psychology Press, .. Dlatego też propaganda jest formą komunikacji badaną w ramach nauk o mediach i komunikacji, a zwłaszcza w badaniach wpływu mediów – koncentrując się na manipulacji mediamiPaul M. Haridakis, Barbara S. Hugenberg, Stanley T. Wearden (2014), War and the Media: Essays on News Reporting, Propaganda and Popular Culture, McFarland, .. Propaganda jest szczególnym rodzajem komunikacji charakteryzującym się zniekształcaniem reprezentacji rzeczywistościThymian Bussemer (26 June 2008), Propaganda: Konzepte und Theorien (po niemiecku), Springer-Verlag, ..

Manipulacja i media Do popularnych mediów używanych do przesyłania komunikatów propagandowych należą m.in. wiadomości, raporty rządowe, rewizja historyczna, śmieciowa nauka, książki, ulotki, filmy, media społecznościowe, radio, telewizja i plakaty. Mniej powszechne są współcześnie bezpośrednie listy z materiałami propagandowymi. W przypadku radia i telewizji propaganda może istnieć w wiadomościach, bieżących wydarzeniach lub segmentach talk-show, jako „spoty” reklamowe lub ogłoszenia o usługach publicznych lub jako długookresowe spoty reklamowe. Kampanie propagandowe często stosują strategiczny wzorzec transmisji w celu indoktrynacji grupy docelowej. Przykładem takiego działania jest ulotka upuszczona z samolotu lub reklama w mediach. Zasadniczo wiadomości tego typu będą zawierać wskazówki, jak uzyskać więcej informacji za pośrednictwem strony internetowej, gorącej linii, programu radiowego itp. Strategia ta ma na celu zainicjowanie zmiany charakteru jednostki poprzez indoktrynację: od odbiorcy informacji do osoby poszukującej informacji, a następnie od osoby poszukującej informacji do lidera opiniiGarth S. Jowett and Victoria J. O’Donnell, Propaganda & Persuasion, 5th ed., 2011..

Strategie rozpowszechniania informacji stają się strategiami propagandowymi tylko w połączeniu z przekazami propagandowymi. Zidentyfikowanie tych komunikatów jest niezbędnym warunkiem do zbadania metod ich rozpowszechniania. mały|223x223px|Francuski plakat propagandowy z okresu II wojny światowej

Propaganda w psychologii Niektóre techniki propagandowe są kategoryzowane, analizowane i interpretowane w ramach psychologii politycznej, szczególnie psychologii masowejBussemer Thymian. „Psychologie der Propaganda | APuZ” (po niemiecku)., psychologii społecznej i psychologii poznania, która analizuje zniekształcenia poznawcze.

W odniesieniu do konfliktów politycznych i wojskowych propagandę postrzega się jako część wojny psychologicznej i wojny informacyjnejRamesh Bhan (26 December 2017), Information War: (Dis)information will Decide Future Wars, Educreation Publishing., które zyskują szczególne znaczenie w dobie wojny hybrydowej i cybernetycznejFlorian Schaurer, Hans-Joachim Ruff-Stahl. „Hybride Bedrohungen. Sicherheitspolitik in der Grauzone | APuZ” (po niemiecku)..

Retoryka i logika Niektóre techniki są klasyfikowane jako błędy logiczne, ponieważ propaganda wykorzystuje argumenty, które mogą mieć poprawne założenia psychologiczne, ale które są logicznie nieważneAli Almossawi (2014), An Illustrated Book of Bad Arguments, The Experiment, .Bo Bennett (2017), Logically Fallacious: The Ultimate Collection of Over 300 Logical Fallacies (Academic Edition), eBookIt.com, .Paul Walter, Petra Wenzl (2015), Kritisch denken – treffend argumentieren: Ein Übungsbuch (po niemiecku), Springer-Verlag, .Albert Mößmer (2016), 64 Fehlschlüsse in Argumenten: Logische und rhetorische Irrwege erkennen und vermeiden (po niemiecku), BookRix, .Valentin Zsifkovits (2005), Ethisch richtig denken und handeln (po niemiecku), LIT Verlag Münster, ..

W retoryce i dialektyce są one postrzegane jako sofizmaty, fortele i podstępy erystyczne.

Typy propagandy Henry T. Conserva zebrał 89 technik propagandowych i sklasyfikował je w ramach siedmiu następujących typów: Stosowanie błędnej logiki Wybiegi erystyczne i dywersja Odwoływanie się do emocji Używanie fałszu i oszustwa Gra na ludzkich skłonnościach behawioralnych i ograniczonych zdolnościach wnioskowania Stosowanie propagandowego stylu mówienia lub pisania Argumentowanie na zasadzie „zdrowego rozsądku” mały|337x337px|Hirohito i Adolf Hitler sieją propagandę na plakacie antypropagandowym z okresu drugiej wojny światowej

Przykładowe techniki

Akademicy zidentyfikowali wiele standardowych technik wykorzystywanych w propagandzie i perswazjiCole, Robert, ed. (1998). Encyclopedia of Propaganda. Armonk, NY: Sharpe Reference. . OCLC 37238860..

Ad hominem Łaciński termin, który oznacza bezpośrednie atakowanie przeciwnika, a nie krytykę jego argumentów.

Ad nauseam Wykorzystanie ciągłego powtarzania pewnej idei. Pewna idea, na przykład wyjątkowo prosty slogan, powtarzany jest wiele razy – i od pewnego momentu może zacząć być uważany za prawdę. Podejście to jest bardzo skuteczne, gdy ma się kontrolę nad mediami.

Agenda-setting To technika nadawania wagi danym tematom, na przykład tym związanym z porządkiem publicznymMcCombs, M; Reynolds, A (2002). „News influence on our pictures of the world”. Media Effects: Advances in Theory and Research.. Jeśli informacja podawana jest często i wyróżnia się na tle innych, odbiorcy uznają ją za ważniejszą.

Argumentum ad metum Zwane również argumentum in terrorem, czyli potocznie wykorzystanie strachu w budowaniu komunikatu propagandowego. Budowanie poparcia poprzez wzbudzanie niepokoju i paniki w populacji. Dla przykładu Joseph Goebbels wykorzystał książkę Theodore Kaufman „Niemcy muszą zginąć!”, aby twierdzić, że alianci dążyli do eksterminacji narodu niemieckiego.

Argumentum ad populum Często nazywany bandwagon. Pozamerytoryczny sposób argumentowania, w którym mówca odwołuje się do gustów, upodobań i przesądów tłumu. Komunikaty w tym stylu próbują przekonać docelową publiczność do przyłączenia się i podjęcia działań, które „wszyscy inni podejmują”.

Apelowanie do autorytetu Apele do autorytetów cytują wybitne postacie w celu uzyskania poparcia stanowiska, idei, argumentów lub kierunku działania.

mały|308x308px|Antypodatkowy plakat propagandowy z początku XX wieku Bombardowanie miłością Służy do rekrutowania członków kultu lub ideologii, gdy grupa osób odcina osobę od istniejącego wsparcia społecznego i zastępuje ją całkowicie członkami grupy, która celowo bombarduje tę osobę komunikatami sympatii, próbując odizolować osobę od jej poprzednich przekonań i systemu wartości.

Błąd formalny Rodzaj logicznego błędu, w którym wyciąga się wniosek z argumentu, który go nie usprawiedliwia. Wszystkie niepoprawne argumenty można uznać za specjalne przypadki błędu formalnego (non sequitur).

Celowe niejasności Uogólniania są celowo niejasne, aby publiczność mogła wykrystalizować własne interpretacje. Chodzi o to, aby poruszyć odbiorców za pomocą niezdefiniowanych fraz, bez analizowania ich słuszności lub próby ustalenia ich racjonalności i zastosowania. Chodzi o to, aby ludzie narysowali własne interpretacje, zamiast przedstawić im konkretny pomysł. Próbując „rozgryźć” propagandę, odbiorcy rezygnują z oceny przedstawionych pomysłów. Ich ważność, zasadność i zastosowanie mogą być jednak nadal brane pod uwagę.

Cytowanie poza kontekstem Selektywna edycja cytatów, które mogą zmieniać znaczenie. Dokumenty polityczne mające na celu zdyskredytowanie przeciwnika lub przeciwnego poglądu politycznego często wykorzystują tę technikę.

Demonizowanie wroga lub dehumanizacja Sprawianie, że poprzez sugestie lub fałszywe oskarżenia osoby z przeciwnego narodu, z innej grupy etnicznej lub te, które popierają przeciwny punkt widzenia, wydają się być podludzkie (np. termin „gooks” oznaczający żołnierzy wietnamskich z czasów wojny w Wietnamie), bezwartościowe lub niemoralne. Dehumanizacja jest również terminem używanym synonimicznie z demonizacją, ta druga zwykle służy jako aspekt tej pierwszej.

Demoralizacja Propaganda skierowana na przeciwnika, której celem jest zniszczenie ducha walki i zachęcenie do poddania się lub ucieczki.

Dezinformacja Tworzenie lub usuwanie informacji z rejestrów publicznych w celu dokonania fałszywego zapisu zdarzenia lub działań osoby lub organizacji, w tym całkowite fałszowanie zdjęć, filmów, audycji i nagrań dźwiękowych, a także drukowanych dokumentów.

Dołącz do tłumu Ta technika wzmacnia naturalne pragnienie bycia po zwycięskiej stronie. Technikę tę stosuje się, aby przekonać zainteresowanych, że proponowany program jest wyrazem nieodpartego masowego ruchu i że w najlepszym interesie zainteresowanego leży do niego przystąpienie.

Dziel i rządź Mechanika dziel i rządź w polityce i socjologii zakłada zyskanie i utrzymanie władzy poprzez rozbicie większych koncentracji władzy na części, które indywidualnie mają mniej władzy niż ta realizująca odgórną strategię.

Dyktat Technika ta ma na celu uproszczenie procesu decyzyjnego poprzez użycie obrazów i słów, tak aby powiedzieć odbiorcom dokładnie, jakie działania należy podjąć i wyeliminować wszelkie inne możliwe wybory. Autorytety mogą być wykorzystane do wydania poleceń lub rekomendacji. Często wykorzystuje równolegle mechanikę zaufania do autorytetu. Obraz wuja Sama „I want you” jest przykładem tej techniki.

Dysonans poznawczy