David Lawrence Sackett (ur. 17 listopada 1934 w Chicago, zm. 13 maja 2015 w Markdale, Grey Highlands, Ontario) – amerykańsko-kanadyjski lekarz nazywany „ojcem medycyny opartej na faktach” (EBM), założyciel pierwszego wydziału epidemiologii klinicznej w McMaster University (Kanada) i pierwszy dyrektor Centre for Evidence-Based Medicine w Uniwersytecie Oksfordzkim, autor podręczników EBM i licznych artykułów naukowych. Do najbardziej znanych wypowiedzi D.L. Sacketta należą zdania:
Życiorys Informacje autobiograficzne zawiera zbiór odpowiedzi udzielonych przez D. Sacketta w ostatniej fazie choroby (metastatic cholangiocarcinoma) na pytania, które zadawali znani współpracownicy i przyjaciele (Iain Chalmers, Steve Goodman, Brian Haynes i in.). Liczne pytania napływały też z całego świata (do ich przekazywania chory zachęcał wszystkich, którym odmawiał udzielania „wywiadów na żywo”). Przeanalizowania i uporządkowania poruszanych zagadnień podjął się Brian Haynes. W redagowaniu zbioru tak zgromadzonych „wywiadów” brała udział Barbara Sackett (żona). Początkowe rozdziały pracy pt. David L. Sackett: Interview in 2014–2015 (red. B. Haynes) zatytułowano: The Making of a Clinical Epidemiologist: 1934–1967 McMaster Medical School: 1967–1994 The Oxford Years: 1994–1999 Back Home to Irish Lake: 1999–2015
Dzieciństwo i młodość Dom rodzinny i Lawrence College w Appleton thumb|180px|Lawrence Memorial Chapel w Lawrence University (Appleton) Był najmłodszym z trzech synów artysty-projektanta De Forest’a Sackett’a (ur. 1905) i jego żony, Margaret Ross, bibliofilki. Dorastał w wiktoriańskim domu położonym na pół-wiejskim przedmieściu Chicago (Cook County), w szczęśliwej rodzinie, w atmosferze miłości do książek i muzyki klasycznej. Uczył się gry na fortepianie, grał na klarnecie w orkiestrze szkolnej i na gitarze rytmicznej w zespole licealnym, śpiewał w lokalnych chórach.
Przyjaźnił się z kolegami ze zintegrowanej szkoły oraz z czarnymi i białymi dziećmi z sąsiedztwa. Był o wiele wyższy i chudszy od braci i kolegów z klasy. Miał aspiracje sportowe, co sprzyjało pokonaniu nieśmiałości. Uprawiał m.in. baseball i biegi przełajowe, jednak osiągnięcie sukcesów utrudniał stan zdrowia, w tym duża wada wzroku i skutki przebycia polio (okres przymusowej bezczynności korzystnie wpłynął na rozwój zainteresowania lekturami).
Ukończył liceum w wieku 16 lat (wyprzedzając kolegów), a w następnym roku otrzymał stypendium naukowe i pracę w niepełnym wymiarze godzin w Appleton (Wisconsin).
Kontynuował naukę w Lawrence College (obecnie Lawrence University), stosunkowo niewielkiej szkole (wówczas 750 studentów) o tradycji sięgającej połowy XIX wieku, w której uczyli się również bracia Davida i przyszłe żony wszystkich trzech chłopców. Zdobył tamże nie tylko wiedzę rozumianą jako zbiór faktów, ale również umiejętność przetwarzania efemerycznej pamięci krótkotrwałej w pamięć długotrwałą (uważał, że ten proces decyduje o radości uczenia się). Poznał m.in. Państwo Platona, Manifest komunistyczny Marksa, „tańczące pszczoły” (Aus dem Leben der Bienen) von Frischa, The Elements of Style Strunk’a & White’a. Spędził urlop naukowy (1974–1975) u zastępcy redaktora The Lancet (David Sharp). Do rozwoju jego specyficznego poczucia humoru przyczyniły się czytane książki Kurta Vonnegut’a (Cat’s Cradle, Slaughterhouse Five, Breakfast of Champions).
W trzecim roku studiów w Lawrence College zaczął myśleć o kierunkach ewentualnej przyszłej kariery zawodowej. Brał wówczas pod uwagę zoologię lub fizjologię, w tym problemy parabiozy (nie interesował się statystyką i epidemiologią). Po dyskusji z rodziną i przyjaciółmi wybrał studia medyczne. Taką samą decyzję podjęła koleżanka z Lawrence College, Barbara Bennett (przyszła żona).
Studia medyczne w Chicago (okres przedkliniczny) thumb|180px|Medical CenterUniwersytetu Illinois w Chicago W 1956 roku w Chicago było pięć czteroletnich szkół medycznych. D. Sackett wybrał University of Illinois at Chicago („U of Illinois”, UIC, zob. wydziały uniwersyteckie UIC). Uzyskał stypendium i obniżkę opłat do 500 dolarów rocznie, podejmował prace zarobkowe. Okres studiów przedklinicznych wspominał jako bardzo wyczerpujący. Wysoko cenił zrozumienie i pomoc ze strony dr Roberta Pumpera, mikrobiologa (wirusologia), który wykazał duże zainteresowanie koncepcjami 25-letniego adepta medycyny i stworzył mu warunki do laboratoryjnych badań rozwoju kultur tkankowych.
Wyniki tej pracy zostały opublikowane w 1960 roku w Nature (Pumper R.W., Alfred L.J., Sackett D.L., Multiplication of Vaccinia Virus in Serum-free and Serum-containing Cell Cultures). Znaczenie mentoringu w procesie kształcenia lekarzy było w przyszłości tematem wielu publikacji Sacketta, w tym książki Mentorship in Academic Medicine (2014, wsp. Straus S.E.).
Staże kliniczne i stypendia naukowe Chicago David Sackeet był przerażony tym, jak niewiele treści opanowanych w latach studiów przedklinicznych przydawało się przy łóżku chorego. Po 40 latach wspominał swój diagnostyczny błąd (błędna interpretacja opukiwania) popełniony w czasie internistycznego stażu w pogotowiu ratunkowym. Swoim mentorem nazwał lekarza, który odbył ze stażystą poważną merytoryczną rozmowę na temat jego błędu. thumb|180px|Cook County Hospital w Chicago Okres stażu klinicznego w Cook County Hospital okazał się ekscytujący ze względu na możliwość kontaktu z pacjentami i bezpośredniej obserwacji skutków terapii, ale wywoływał rozczarowanie z powodu braku zainteresowania wielu klinicystów możliwościami zmian metod leczenia. Dążenie większości lekarzy do pozostania przy procedurach rutynowych sprawiało, że reformatorskie działania G.E. Millera traktowano niechętnie (proponowano ograniczenie finasowania ORME). Pytania młodego lekarza-stażysty o przyczyny zastosowania określonego schematu leczenia budziły zniecierpliwienie (That’s how we’ve always done it. Don’t talk back! Just do it!)Był zmuszony odpowiedzi na nurtujące go pytania poszukiwać w bibliotekach, m.in. w Journal of Clinical Investigation wydawanym od 1924 roku https://www.jci.org/articles/view/103963/scanned-page/1873 (PubMed istnieje od 1996). Był zafascynowany publikacjami takich autorów jak Thomas C. Chalmers, Archibald Cochrane i inni. Kierował do nich listy z pytaniami, na które otrzymywał odpowiedzi, co stało się początkiem wieloletniej dobrej współpracy, zmierzającej do zbudowania „medycyny opartej na faktach” i „epidemiologii klinicznej”.
Wkrótce, dzięki wsparciu Roberta Karka (kolejnego mentora), Sackett rozpoczął specjalizację w dziedzinie nefrologii i fizjologii nerek (zob. np. zespół wątrobowo-nerkowy). Otrzymał stypendium National Institutes of Health Research Fellowship na następny rok, co zapewniło znaczną poprawę warunków pracy oraz życia rodzinnego. Pracował w The Hepato-Renal Unit, ekscytującym miejscu współpracy wybitnych specjalistów w różnych dyscyplinach, pochodzących z wielu krajów, którym stworzono możliwość prowadzenia w dużej klinice badań skuteczności leczenia (m.in. RCT). Wspólny projekt stypendystów dotyczył hemodializy. W ramach badań własnych Sackett zajmował się możliwościami przyspieszenia identyfikacji aminokwasów w moczu poprzez zastosowanie elektroforezy wysokonapięciowej. Czas analizy został skrócony z 2 dni do 2 godzin. Wyniki badań zostały opracowane w formie rozprawy doktorskiej w 1962 roku (artykuł pt. Adaptation of monodirectional high-voltage electrophoresis on long papers to the rapid qualitative identification of urinary amino acids ukazał się w 1964 roku). Buffalo Do planowanej kontynuacji badań w tej dziedzinie nie doszło z powodu zmian sytuacji politycznej (kryzys kubański). W rezultacie tych zmian David Sackett został skierowany, jako rezydent U.S. Public Health Service, do Chronic Disease Research Institute w Buffalo. Z żoną i dwoma synami przeniósł się do Buffalo w lipcu 1963 roku. Należał do zespołu badawczego, którym kierował znany epidemiolog Warren Winkelstein Jr. Zespół zajmował się epidemiologią chorób układu krążenia, m.in. problemami pomiarów ciśnienia krwi (oceny niestabilności) i epidemiologią miażdżycy tętnic. Uzupełnił swoją wiedzę w dziedzinie epidemiologii analitycznej, statystyki medycznej itp. korzystając z podręczników (głównie Austin Bradford Hill, Principles of Medical Statistics, wyd. 7, MacMahon B., Pugh T.F., Epidemiologic Methods ) i z pomocy zaprzyjaźnionych współpracowników. Boston thumb|180px|Harvard Medical School w Bostonie Stopień Master of Science David Sackett otrzymał w 1967 roku w Harvard Medical School (znanej z dużej wagi przywiązywanej studium przypadku). Zorganizowanie pobytu w Bostonie ułatwił mu Evan Calkins, pełniący ważne funkcje w Buffalo General Hospital (Kaleida Health) i University at Buffalo oraz G.I. Bill, zapewniający m.in. niską stopę procentową kredytu na zakup domu. Sześcioosobowa rodzina (David i Barbara z czterema synami) zamieszkała w Newton Center, na zachodnich przedmieściach Bostonu.
Kierujący Wydziałem Epidemiologii w Harvard School of Public Health znany epidemiolog Brian MacMahon przeprowadził z kandydatem wnikliwą rozmowę na temat jego zainteresowań i planów zawodowych, po czym doradził wybór wszystkich kursów dotyczących metod epidemiologii i biostatystyki na swoim wydziale oraz wybrane kursy na innych wydziałach uniwersytetu (np. demografia) oraz w Massachusetts Institute of Technology (np. elementy informatyki). Komplet zgromadzonych punktów pozwolił uzyskać tytuł Master of Science badań naukowych (M.Sc. research). Buffalo Roczny pobyt w Bostonie pozwolił uściślić przemyślenia na temat dziedziny nazywanej „epidemiologią kliniczną”. Po powrocie do Buffalo podjął pracę w charytatywnym szpitalu okręgowym, tworząc oddział nastawiony na równoczesne leczenie pacjentów, edukację w zakresie epidemiologii klinicznej oraz badania kliniczne. Pierwsze RCT dotyczyły leczenia umiarkowanego nadciśnienia tętniczego u starszych kobiet.
McMaster Medical School (Hamilton, 1967–1994) Realizację programu badań, edukacji i leczenia w Buffalo przerwał list z Hamilton (Kanada) od Johna Evansa, dziekana-założyciela McMaster University Medical School. Kierując się m.in. opinią W. Hollanda, J. Evans zaprosił Sacketta do Hamilton na dyskusję o planowanym tworzeniu nowoczesnej uczelni medycznej.
Efektem spotkania była kolejna zmiana planów zawodowych D. Sacketta. W wieku 32 lat, nie mając doświadczenia akademickiego, podjął się organizacji w McMaster University kształcenia w zakresie epidemiologii klinicznej i biostatystyki. Decyzja o przeprowadzce do Kanady została zaaprobowana przez mentora, Evana Calkinsa, po jego rozmowie z J. Evansem w Hamilton (początkowo wątpił w wiarygodność entuzjastycznej relacji młodego epidemiologa).
W 1967 roku David Sackett zorganizował pierwszy na świecie Wydział Epidemiologii Klinicznej – Department of Clinical Epidemiology & Biostatistics (obecnie Department of Health Research Methods, Evidence, and Impact, HEI).
Po 17 latach (w wieku 49 lat) postanowił skoncentrować się na pracy klinicznej w dziedzinie interny. Był lekarzem naczelnym w Chedoke Hospitals oraz kierownikiem Division of General Internal Medicine regionu Hamilton.
Oksford (1994–1999) Po ponad 30 latach pracy w Hamilton D. Sackett, kończący wówczas 59 lat, z zadowoleniem odebrał zaproszenie do Oksfordu na naradę w sprawie planów rozwoju EBM w Wielkiej Brytanii i Europie. Zaproszenie wystosował Muir Gray z National Health Service, szef działu badań i rozwoju obejmującego regiony Oksfordu i Anglii Wschodniej. Nadeszło w okresie, gdy D. Sackett uznał, że przestał być potrzebny swoim uczniom, a program rozwoju uczelni stawał się coraz bardziej konserwatywny.