Deutsches Eck (pol. Niemiecki Róg) – sztuczny cypel w Koblencji, w dzielnicy Altstadt, przy ujściu Mozeli do Renu, usypany na początku lat 90. XIX wieku jako miejsce do budowy Kaiser-Wilhelm-Denkmal (pol. „Pomnika cesarza Wilhelma I”), jednak jego nazwa sięga korzeniami I połowy XIII wieku, gdy na obszar u zbiegu Mozeli i Renu przybyli rycerze zakonu krzyżackiego, budując tam , zaś teren ten początkowo otrzymał nazwę Deutscher Ordt, którą następnie zmieniono na Deutsches Eck.
Wzniesiony w latach 1893–1897 pomnik cesarza Wilhelma I miał na celu upamiętnienie pierwszego cesarza niemieckiego Wilhelma I Hohenzollerna, który znacząco przyczynił się do zjednoczenia ziem niemieckich, a w konsekwencji do utworzenia niemieckiego państwa narodowego. Za projekt pomnika – mającego postać konnego posągu, stojącego na wysokim cokole – odpowiadali architekt i rzeźbiarz . Pod koniec II wojny światowej, w 1945 r. konny posąg cesarza został zniszczony wskutek trafienia amerykańskim pociskiem artyleryjskim. W kolejnych latach pojawiły się – nieuwzględniające odbudowy konnego posągu – inicjatywy przeprojektowania Deutsches Eck, z których najważniejszą był zorganizowany przez rządzące Koblencją francuskie władze wojskowe konkurs architektoniczny, w ramach którego wybrano 20 projektów, jednak z powodu różnych trudności okresu powojennego, w tym ekonomicznych, żaden z nich nie doczekał się realizacji. W 1953 r. pusty cokół pomnika został przekształcony w „pomnik jedności niemieckiej” (niem. Mahnmal der deutschen Einheit) – w związku z tym dokonano na nim kilku modyfikacji architektonicznych. Czterdzieści lat później pomnik przywrócono do pierwotnej formy, ustawiając na cokole rekonstrukcję zniszczonego konnego posągu Wilhelma I, ufundowaną przez koblenckiego wydawcę .
Turystyka Obecnie Deutsches Eck wraz z pomnikiem cesarza Wilhelma I uchodzi za największą atrakcję turystyczną Koblencji, każdego roku odwiedzaną przez ponad 2 miliony osób. Jest również częścią tzw. Oberes Mittelrheintal (pol. „Górna Dolina środkowego Renu”), 65-kilometrowego odcinka Doliny środkowego Renu, pomiędzy Bingen, Rüdesheim i Koblencją, w 2002 r. wpisanego na listę światowego dziedzictwa UNESCO. Ponadto pomnik cesarza Wilhelma I należy do zabytków kulturowych Generalnej Dyrekcji Dziedzictwa Kulturowego Nadrenii-Palatynatu (niem. Generaldirektion Kulturelles Erbe Rheinland-Pfalz).
Historia Pierwotne dzieje obszaru Deutsches Eck Od ujścia Mozeli do Renu pochodzi nazwa Koblencji – początkowo Castellum apud Confluentes, co po łacinie oznacza „Kasztel u zbiegu rzek”, które z czasem wyewoluowało w obecną niemieckojęzyczną nazwę Koblenz (polski egzonim „Koblencja”). thumb|left|Deutschherrenhaus w 2011 W 1216 r. arcybiskup Trewiru Teodoryk z Wied wezwał rycerzy zakonu krzyżackiego do Koblencji, darując im część terenu kościoła św. Kastora – zlokalizowanego w miejscu, w którym Mozela wpada do Renu – włącznie ze znajdującym się na nim szpitalem św. Mikołaja. Na otrzymanym obszarze niedługo później rycerze zbudowali , znaną jako Deutschherrenhaus (pol. „Niemiecki dwór”), będącą pierwszą siedzibą zakonu krzyżackiego w Nadrenii.
Miejsce, na którym wzniesiono Deutschherrenhaus w tamtym czasie leżało bezpośrednio na cyplu zbiegu Mozeli i Renu, a wkrótce po oddaniu zakonnej siedziby do użytku otrzymało nazwę Deutscher Ordt. Wzmianka z 5 lutego 1501 informuje, że burmistrz i rada miejska Koblencji zwrócili się do rycerzy zakonnych w sprawie bramy na duitschen ort – słowo ort w szczególnym znaczeniu niebędącym już w użyciu oznacza „cypel przy ujściu rzeki”. Następnie na przestrzeni wieków nazwa stopniowo zmieniała się na Deutsches Eck. Pochodzący z października 1794 r. tzw. plan Dilbeckera (niem. Dilbecker-Plan), w którym używana jest nazwa am teutsche eck, jest pierwszym kartograficznym dowodem na zakończenie rozwoju nazwy obszaru przy ujściu Mozeli do Renu.
Przekształcenia obszaru Deutsches Eck i budowa Kaiser-Wilhelm-Denkmal thumb|left|Obszar Deutsches Eck w 1875 r. Fotografie z ostatniej ćwierci XIX wieku pokazują, że Mozela wpadała do Renu prawie pod kątem prostym. Około 1880 r. teren Deutsches Eck połączono molem ze znajdującą się przed nim piaszczystą mielizną, celem utworzenia u ujścia Mozeli. W rezultacie ujście Mozeli przesunęło się o około 200 m na północ. Molo i mielizna były określane pochodzącą z koblenckiej gwary nazwą Hondsschwanz), gdyż geograficznie stanowiły ostatnie odgałęzienie pasma górskiego Hunsrück. 27 stycznia 1858 na mieliźnie odsłonięto kamień pamiątkowy, który upamiętniał mający miejsce dwa dni wcześniej w Londynie ślub pruskiego księcia koronnego Fryderyka Wilhelma (późniejszego cesarza niemieckiego Fryderyka III) i brytyjskiej księżniczki Wiktorii. Wkrótce jednak kamień ten padł ofiarą podwyższonego poziomu wody w rzece oraz płynącego nią lodu.
Niedługo po tym, jak 9 marca 1888 zmarł Wilhelm I, pojawił się pomysł budowy poświęconego mu pomnika w Koblencji. Monarcha ten, od 1861 r. będący królem Prus, zaś od 1871 r. cesarzem niemieckim odegrał wiodącą rolę w następujących wojnach: duńskiej z 1864 roku, prusko-austriackiej z 1866 r. i francusko-pruskiej z lat 1870–1871. Wojny te doprowadziły do powstania niemieckiego państwa narodowego, którego pierwszym władcą został Wilhelm I, a planowany pomnik miał uhonorować jego osiągnięcia w zjednoczeniu ziem niemieckich. thumb|Budowa Kaiser-Wilhelm-Denkmal w 1897 r. thumb|Kaiser-Wilhelm-Denkmal podczas odsłonięcia 31 sierpnia 1897 thumb|Kaiser-Wilhelm-Denkmal między 1890 r. a 1905 r. 13 kwietnia 1888 rada miejska Koblencji zdecydowała o wzniesieniu pomnika Wilhelma I przed pałacem elektorskim, przekazując na ten cel 30 tysięcy marek. Idea wzniesienia monumentu w Koblencji cieszyła się poparciem nadprezydenta prowincji Nadrenia , który 9 czerwca 1888 przedstawił ją Komitetowi do spraw Pomników (niem. Denkmalkomitee) podległemu sejmikowi prowincjonalnemu prowincji Nadrenia. W prowincji Nadrenia pojawiały się sugestie budowy pomnika w Siedmiogórzu lub na wyspie , zaś nadburmistrz Koblencji Emil Schüller opowiadał się za budową monumentu w rządzonym przez siebie mieście będącym stolicą i centralnym punktem prowincji, wskazując jako najodpowiedniejszą lokalizację Deutsches Eck. Pod uwagę brano przy tym wyłącznie budowę pomnika konnego, uznając taki typ pomnika za najwłaściwszy dla godności i wielkości zmarłego władcy. 11 grudnia 1890 nadreński sejmik prowincjonalny zajął się głosowaniem w sprawie miejsca budowy pomnika Wilhelma I. Na 138 deputowanych 54 głosowało za Siedmiogórzem, 32 za Deutsches Eck, a 53 oddało głos na Koblencję bez określania konkretnej lokalizacji. Z powodu niejasnego wyniku głosowania postanowiono zwrócić się do wnuka Wilhelma I, cesarza Wilhelma II z prośbą o wskazanie miejsca budowy pomnika. 16 marca 1891 Wilhelm II wydał rozkaz gabinetowy (niem. Kabinettsordre), w którym określił Deutsches Eck jako właściwą lokalizację dla monumentu. W oparciu o rozkaz gabinetowy 22 marca 1892 nadreński Komitet do spraw Pomników ogłosił konkurs na budowę pomnika konnego Wilhelma I na Deutsches Eck. Z 26 zgłoszonych prac jury konkursu wybrało projekt zatytułowany Rheinstein (pol. „Kamień reński”) autorstwa dwóch berlińczyków: architekta , będącego twórcą założenia architektonicznego cokołu i rzeźbiarza , odpowiadającego za ukształtowanie konnego posągu Wilhelma I. W grudniu 1892 r. sejmik prowincjonalny zaakceptował decyzję jury, a 12 listopada 1893 Wilhelm II zatwierdził wykonanie modelu pomnika, którego projekt został w międzyczasie nieco zmieniony.
Jeszcze w roku zatwierdzenia wykonania modelu rozpoczęto prace związane z budową Kaiser-Wilhelm-Denkmal. Aby uzyskać teren pod budowę monumentu zasypano port schronienia u ujścia Mozeli, dzięki czemu Deutsches Eck przybrał swój obecny wygląd. Dla ochrony przed podwyższonym poziomem wody nowo utworzony teren podniesiono na wysokość 7 m powyżej normalnego poziomu wody, a także umocniono jego brzegi murem o długości 350 m. Koszty budowy pomnika pokryto środkami z darowizn, wynoszącymi 1 milion marek. Za wszystkie prace rzeźbiarskie przy wznoszonym monumencie odpowiadał August Vogel. 31 sierpnia 1897 pomnik Wilhelma I został oficjalnie odsłonięty w obecności cesarza Wilhelma II i jego żony Augusty Wiktorii. Od tej pory w powszechnie używanej mowie nazwa Deutsches Eck zaczęła się odnosić do sztucznie usypanego cypla, na którym stał monument.
Deutsches Eck i Kaiser-Wilhelm-Denkmal w okresie Republiki Weimarskiej i III Rzeszy Od lat 20. XX wieku Deutsches Eck coraz bardziej przekształcał się w atrakcję turystyczną. Przed Kaiser-Wilhelm-Denkmal pojawiały się wtedy liczne grupy zwiedzających i turystów. Na terenie przed pomnikiem cesarza Wilhelma I odbywały się również uroczystości, demonstracje i różnego rodzaju manifestacje polityczne.
30 listopada 1929 Koblencję opuścili ostatni francuscy żołnierze, stacjonujący w tym mieście w ramach rozpoczętej w grudniu 1918 r. alianckiej okupacji Nadrenii, będącej następstwem zawarcia rozejmu w I wojnie światowej. W związku z tym na Deutsches Eck zgromadziły się dziesiątki tysięcy ludzi, aby świętować wycofanie się wojsk okupacyjnych. thumb|left|Paul von Hindenburg podczas powitania na Deutsches Eck, stanowiącego początek uroczystości z okazji „wyzwolenia” Nadrenii (22 lipca 1930). Po tym jak 30 czerwca 1930 francuskie wojska okupacyjne ostatecznie opuściły terytorium Nadrenii, rząd Prus 22 lipca 1930 zorganizował w Koblencji państwowe uroczystości, których celem było uczczenie „wyzwolenia” Nadrenii. Początkiem uroczystości było urządzone przedpołudniem na Deutsches Eck oficjalne powitanie ich najważniejszego gościa, prezydenta Rzeszy Niemieckiej Paula von Hindenburga, zaś ich koniec stanowił przeprowadzony około godziny 22.30 na górze Ehrenbreitstein pokaz sztucznych ogni. Pokaz podziwiał ogromny tłum ludzi. Po zakończeniu pokazu ponad 200 osób postanowiło skrócić sobie drogę do domu, wchodząc na wąski most pontonowy przy wjeździe do portu bezpieczeństwa (niem. Sicherheitshafen) w dzielnicy Lützel. Most nie wytrzymał znacznego obciążenia tak dużej liczby ludzi, wskutek czego najpierw przewrócił się, a następnie oderwał się od nabrzeżnych legarów podporowych, na których spoczywał i zatonął. W zdarzeniu tym życie straciło 38 osób, a około 200 odniosło obrażenia.
Po utworzeniu III Rzeszy Kaiser-Wilhelm-Denkmal pełnił funkcję symbolicznego tła dla organizowanych przez narodowych socjalistów wydarzeń propagandowych. 1 maja 1934 NSDAP zorganizowała na Deutsches Eck wiec z okazji Święta Pracy. W sierpniu 1934 r. narodowi socjaliści wciągnęli na podstawę posągu cesarza Wilhelma I baner z napisem cytującym umieszczoną na tej podstawie inskrypcję autorstwa : Nimmer wird das Reich zerstöret, wenn Ihr einig seid und treu (pol. „Rzesza nigdy nie zostanie zniszczona, jeśli będziecie zjednoczeni i wierni”). Z kolei podczas niezgodnej z prawem międzynarodowym remilitaryzacji Nadrenii, 7 marca 1936 roku nowo powołani żołnierze wygłosili na Deutsches Eck końcowy apel wzywający do „odzyskania suwerenności wojskowej”.
Zniszczenie konnego posągu Kaiser-Wilhelm-Denkmal, plany przeprojektowania Deutsches Eck i nowa rola pomnika thumb|Zniszczony konny posąg w marcu 1945 roku thumb|Zachowana ze zniszczonego konnego posągu głowa Wilhelma I Pod koniec II wojny światowej, 7 marca 1945 amerykańska 4 Dywizja Pancerna zajęła dzielnice Koblencji po lewej stronie Mozeli. Pomnik na Deutsches Eck był ważnym celem na amerykańskich mapach wojskowych z powodu potwierdzonych później przypuszczeń, że w podstawie posągu monumentu znajduje się punkt obserwacyjny wojsk niemieckich. 16 marca wykonany z blachy miedzianej konny posąg Wilhelma I został zniszczony wskutek trafienia pociskiem artyleryjskim. Do legendy należy przy tym hipoteza, jakoby sam generał Dwight Eisenhower osobiście nakazał zniszczenie pomnika. 17 marca nastąpiło decydujące uderzenie wojsk amerykańskich w kierunku śródmieścia Koblencji, zaś 18 marca cała usytuowana po lewej stronie Renu część miasta znalazła się w rękach Amerykanów.