SM UC-40 – niemiecki okręt podwodny (podwodny stawiacz min) z okresu I wojny światowej, jedna z 64 zbudowanych jednostek typu UC II. Zwodowany 5 września 1916 roku w stoczni Vulcan w Hamburgu, został przyjęty do służby w Kaiserliche Marine 1 października 1916 roku. W trakcie służby operacyjnej w składzie 1. Flotylli U-Bootów Hochseeflotte i Flotylli Flandria okręt odbył 17 patroli bojowych, podczas których zatopił 30 statków o łącznej pojemności BRT. Spowodował także uszkodzenia siedmiu statków o łącznej pojemności BRT i jednego niszczyciela o wyporności 1300 ton. Po zawieszeniu broni w 1918 roku, UC-40 został przekazany Wielkiej Brytanii w ramach reparacji wojennych. Zatonął jednak w drodze na Wyspy Brytyjskie 21 lutego 1919 roku.
Projekt i budowa Sukcesy pierwszych niemieckich podwodnych stawiaczy min typu UC I, a także niedostatki tej konstrukcji, skłoniły dowództwo Cesarskiej Marynarki Wojennej z admirałem von Tirpitzem na czele do działań mających na celu budowę nowego, znacznie większego i doskonalszego typu okrętów podwodnych. Opracowany latem 1915 roku projekt okrętu, oznaczonego później jako typ UC II, tworzony był równolegle z projektem przybrzeżnego torpedowego okrętu podwodnego typu UB II. Głównymi zmianami w stosunku do poprzedniej serii były: instalacja wyrzutni torpedowych i działa pokładowego, zwiększenie mocy i niezawodności siłowni oraz wzrost prędkości i zasięgu jednostki –– kosztem rezygnacji z możliwości łatwego transportu kolejowego (ze względu na powiększone rozmiary).
Przyszły UC-40 zamówiony został 20 listopada 1915 roku jako jednostka z II serii okrętów typu UC II (numer projektu 41, nadany przez Inspektorat U-Bootów), w ramach wojennego programu rozbudowy floty. Został zbudowany w stoczni Vulcan w Hamburgu jako jeden z sześciu okrętów II serii zamówionych w tej wytwórni. UC-40 otrzymał numer stoczniowy 73 (Werk 73). Stępkę okrętu położono w 1915 roku, a zwodowany został 5 września 1916 roku. Koszt budowy okrętu wyniósł 1 mln 982 tys. marek.
Dane taktyczno-techniczne SM UC-40 był średniej wielkości przybrzeżnym okrętem podwodnym o konstrukcji dwukadłubowej. Długość całkowita wynosiła 49,5 metra, szerokość 5,22 metra i zanurzenie 3,68 metra. Wykonany ze stali kadłub sztywny miał 39,3 metra długości i 3,61 metra szerokości, a wysokość (od stępki do szczytu kiosku) wynosiła 7,46 metra. Wyporność w położeniu nawodnym wynosiła 400 ton, a w zanurzeniu 480 ton. Jednostka miała wysoki, ostry dziób przystosowany do przecinania sieci przeciwpodwodnych; do jej wnętrza prowadziły trzy luki: pierwszy przed kioskiem, drugi w kiosku, a ostatni w części rufowej, prowadzący do maszynowni. Cylindryczny kiosk miał średnicę 1,4 metra i wysokość 1,8 metra, obudowany był opływową osłoną. Okręt napędzany był na powierzchni przez dwa 6-cylindrowe, czterosuwowe silniki wysokoprężne o łącznej mocy 520 KM, a pod wodą poruszał się dzięki dwóm silnikom elektrycznym SSW o łącznej mocy 460 KM. Dwa wały napędowe obracały dwie śruby wykonane z brązu manganowego (o średnicy 1,9 metra i skoku 0,9 metra). Okręt osiągał prędkość 11,7 węzła na powierzchni i 6,7 węzła w zanurzeniu. Zasięg wynosił 9410 Mm przy prędkości 7 węzłów w położeniu nawodnym oraz 60 Mm przy prędkości 4 węzłów pod wodą. Zbiorniki mieściły 63 tony paliwa, a energia elektryczna magazynowana była w dwóch bateriach akumulatorów 26 MAS po 62 ogniwa, zlokalizowanych pod przednim i tylnym pomieszczeniem mieszkalnym załogi. Okręt miał siedem zewnętrznych zbiorników balastowych. Dopuszczalna głębokość zanurzenia wynosiła 50 metrów, a czas wykonania manewru zanurzenia 40 sekund.
Głównym uzbrojeniem okrętu było 18 min kotwicznych typu UC/200 w sześciu skośnych szybach minowych o średnicy 100 cm, usytuowanych w podwyższonej części dziobowej jeden za drugim w osi symetrii okrętu, pod kątem do tyłu (sposób stawiania – „pod siebie”). Układ ten powodował, że miny trzeba było stawiać na zaplanowanej przed rejsem głębokości, gdyż na morzu nie było do nich dostępu (co znacznie zmniejszało skuteczność okrętów). Wyposażenie uzupełniały dwie zewnętrzne wyrzutnie torped kalibru 500 mm (umiejscowione powyżej linii wodnej na dziobie, po obu stronach szybów minowych), jedna wewnętrzna wyrzutnia torped kal. 500 mm na rufie (z łącznym zapasem 7 torped) oraz umieszczone przed kioskiem działo pokładowe kal. 88 mm L/30, z zapasem amunicji wynoszącym 130 naboi. Okręt wyposażony był w dwa peryskopy Zeissa: wachtowy i bojowy oraz radiostację z podnoszonym masztem o wysokości 10 metrów. Wyposażenie uzupełniała kotwica grzybkowa o masie 272 kg.
Załoga okrętu składała się z 3 oficerów oraz 23 podoficerów i marynarzy.
Służba 1916 rok 1 października 1916 roku SM UC-40 został przyjęty do służby w Cesarskiej Marynarce Wojennej. Dowództwo okrętu objął por. mar. (niem. Oberleutnant zur See) Gustav Deuerlich. Po okresie szkolenia okręt został 15 grudnia przydzielony do 1. Flotylli U-Bootów Hochseeflotte.
1917 rok 22 stycznia 1917 roku pierwszą ofiarą działalności UC-40 został zbudowany w 1883 roku szwedzki parowiec „Kamma” o pojemności 1516 BRT, płynący z Gävle do Rouen z ładunkiem drewna, który zatonął na postawionej przez U-Boota minie 1,5 Mm na wschód od Blyth (obyło się bez strat w ludziach). Z dniem 1 lutego, rozkazem szefa sztabu admiralicji niemieckiej z 12 stycznia tego roku, U-Booty należące do czterech flotylli Hochseeflotte, Flotylli Flandria i rozpoczęły nieograniczoną wojnę podwodną.
Kolejną operację bojową okręt odbył w dniach 15–21 marca, stawiając u wschodniego wybrzeża Anglii trzy zagrody składające się łącznie z 18 min. 28 marca, u ujścia rzeki Wear, na jednej z nich zatonął zbudowany w 1892 roku brytyjski holownik „Hero” (66 BRT), a na jego pokładzie śmierć poniosła jedna osoba. 1 kwietnia UC-40 zatrzymał i zatopił w odległości 130 Mm na wschód od wysp (Northumberland) zbudowany w 1912 roku duński parowiec pasażerski „Bergenhus” o pojemności 1017 BRT. Na pokładzie jednostki, płynącej z pasażerami i ładunkiem drobnicy z Londynu do Kopenhagi, nikt nie zginął. Dwa dni później U-Boot postawił trzy zagrody minowe pod Sunderlandem. 6 kwietnia na jedną z tych min wszedł pochodzący z 1905 roku uzbrojony brytyjski parowiec „Presto” (1143 BRT), płynący pod balastem z Londynu do Newcastle upon Tyne. Statek zatonął na pozycji , a na jego pokładzie zginęło sześciu członków załogi. 10 maja jego los podzielił zbudowany w 1911 roku brytyjski uzbrojony trawler HMT „Lord Ridley” (215 BRT), tonąc nieopodal Whitby (na pozycji ) ze stratą 10 załogantów. Kolejną ofiarą postawionych 3 kwietnia nieopodal Sunderlandu min stał się norweski parowiec „Gran” (1153 BRT), płynący pod balastem z Rouen do Newcastle upon Tyne. Pochodzący z 1907 roku statek zatonął bez strat w załodze na pozycji .
25 czerwca na postawioną nieopodal Aberdeen minę wszedł zbudowany w 1916 roku uzbrojony trawler HMT „Gelsina” (227 BRT), który zatonął tracąc pięciu członków załogi na pozycji . 30 lipca w centralnej części Morza Północnego (na pozycji ) UC-40 zatrzymał i zatopił ogniem artyleryjskim zbudowany w 1879 roku duński żaglowiec „Amor” (196 BRT), transportujący węgiel na trasie Methil – Odense (nikt nie zginął). Tydzień później (6 sierpnia) okręt storpedował bez ostrzeżenia 3 Mm na wschód od Whitby zbudowany w 1893 roku uzbrojony brytyjski parowiec „Polanna” o pojemności 2345 BRT, płynący z ładunkiem węgla z Newcastle upon Tyne do Dunkierki (na pokładzie śmierć poniosło dwóch marynarzy).
16 sierpnia nowym kapitanem U-Boota został por. mar. Hermann Menzel. Pierwszym osiągnięciem pod jego dowództwem było zatopienie 8 września brytyjskiego motorowego kutra rybackiego „Family’s Pride” o pojemności 39 BRT, zatrzymanego i po ewakuacji całej załogi zatopionego 28 Mm na południowy wschód od Peterhead. Nazajutrz na postawioną przez UC-40 minę wszedł pochodzący z 1894 roku brytyjski uzbrojony parowiec „Swiftsure” (823 BRT), przewożący tarcicę na trasie Arendal – Sunderland. Jednostka zatonęła nieopodal Orkadów ze stratą jednego członka załogi. 10 września na postawione przez U-Boota nieopodal wyspy Bressay miny weszły dwa brytyjskie parowce: zbudowana w 1903 roku „Margarita” (2788 BRT), płynąca z ładunkiem koksu z Newcastle upon Tyne na Morze Białe, która doznała tak ciężkich uszkodzeń, że powróciła do służby dopiero w 1921 roku (obyło się bez strat w ludziach), oraz uzbrojony, zbudowany w 1909 roku „Parkmill” (1316 BRT), transportujący węgiel z Newcastle upon Tyne do Harstad, który zatonął także bez strat w załodze. Dwa dni później lista osiągnięć załogi okrętu podwodnego powiększyła się o kolejne dwie pozycje: na minie postawionej nieopodal Bressay zatonął ze stratą siedmiu załogantów zbudowany w 1905 roku uzbrojony trawler HMT „Asia” (309 BRT); na tych samych wodach uszkodzeń na minie doznał też pochodzący z 1904 roku brytyjski parowiec „Glenelg” (4160 BRT), płynący z ładunkiem węgla, koksu i drobnicy z Newcastle upon Tyne na Morze Białe (na pokładzie zginął jeden marynarz).
11 października na postawioną przez UC-40 nieopodal Lerwick minę wszedł zbudowany w 1896 roku rosyjski parowiec „Woroneż” (5331 BRT), który bez strat w ludziach doznał uszkodzeń na pozycji . 19 października na tych samych wodach na postawionej przez okręt podwodny minie zatonął zbudowany w 1905 roku rosyjski parowiec „Slavonic” o pojemności 3604 BRT, płynący z Archangielska do Lerwick. Dwa dni później ofiarami działalności U-Boota stały się dwa duńskie parowce: zbudowany w 1866 roku „Anglo Dane” (808 BRT), przewożący węgiel na trasie South Shields – Helsingør, który ze stratą jednego załoganta zatonął na minie nieopodal Bressay, oraz pochodzący z 1901 roku „Flynderborg” (1400 BRT), płynący pod balastem z Kopenhagi do Leith, zatopiony w ataku torpedowym na tych samych wodach (nie było ofiar). 24 października UC-40 przeprowadził atak torpedowy na płynące w konwoju nieopodal Szetlandów statki, trafiając dwa z nich: zbudowany w 1912 roku brytyjski parowiec „Novington” (3442 BRT), transportujący tarcicę z Archangielska do Nantes, który ciężko uszkodzony osiadł na mieliźnie (bez strat w załodze; później został podniesiony), oraz zbudowany w 1906 roku rosyjski parowiec „Woron” (3342 BRT), płynący z Archangielska do Lerwick, który zatonął 25 Mm na północny wschód od Lerwick.
8 grudnia UC-40 storpedował nieopodal Lerwick brytyjski pomocniczy okręt patrolowy (ang. armed boarding vessel) (zarekwirowany przez Royal Navy parowiec zbudowany w 1905 roku o pojemności 2037 BRT), który po trafieniu osiadł na mieliźnie, a później został odholowany do Lerwick i prowizorycznie naprawiony; zatonął jednak w trakcie holowania do Stornoway podczas sztormu, nieopodal wyspy (Orkady). Po wykonaniu ataku okręt podwodny został uszkodzony w wyniku bliskich wybuchów bomb głębinowych. Cztery dni później U-Boot storpedował i zatopił nieopodal Bressay pochodzący z 1903 roku uzbrojony brytyjski parowiec „Leonatus” (2099 BRT), transportujący węgiel na trasie Swansea – Lerwick (nikt nie zginął).
1918 rok