Pobyt na Ziemi (hiszp. Residencia en la Tierra) – zbiór wierszy chilijskiego poety Pablo Nerudy, pisany i wydany w trzech seriach. Wiersze, napisane w ciągu dwóch dekad, pomogły Nerudzie zyskać miano poety o międzynarodowej sławieA. Feinstein, Pablo Neruda: a passion for life, Bloomsbury, London, 2004.. Najbardziej znanymi utworami z serii są opowiadająca o hiszpańskiej wojnie domowej España en el corazón („Hiszpania w sercu”); hermetyczna Arte poética („Sztuka poetycka”); żywy Galope muerto („Martwy galop”); rozpaczliwy wiersz z angielskim tytułem Walking Around; oraz skromne Tres cantos materiales („Trzy pieśni materialne”), które, podobnie jak jego późniejsze ody, celebrowały przedmioty powszechne.

Styl Jest to zbiór wierszy, w którym autor oddzielił się od tradycji modernistycznej, dominującej w początkowej jego twórczości (m.in. w zbiorze Dwadzieścia poematów o miłości i jedna pieśń rozpaczy); w zbiorze Pobyt na Ziemi wyraźnie zauważyć można wpływy surrealizmu i odrębny styl poetycki Nerudy, charakteryzujący się oryginalną symboliką, dynamiką, niepokojem i lękiemG. Langowski, El surrealismo en la ficción hispanoamericana, Gredos, Madrid 1982, s. 15–41.. Ostry, udręczony ton poety łączy surrealistyczny pesymizm z wszechogarniającą wrażliwością duchaH. Montes, Para leer a Neruda, Francisco de Aguirre, Santiago, 1974, s. 165..

Historia wydań Pierwszy zbiór, opublikowany w 1933 roku jako Residencia en la Tierra, zawierał poezję napisaną w latach 1925–1931; drugi, opublikowany w dwóch tomach w 1935 roku miał ten sam tytuł, ale zawierał wiersze z okresu 1925–1935; trzeci, pisany w latach 1935–1945, a wydany w roku 1947, nosił tytuł Tercera residenciaJ.C. Rovira, Para leer a Pablo Neruda, Palas Atenea, 1991..

Okoliczności powstania Większość wierszy wchodzących w skład Pobytu na Ziemi została napisana w czasie gdy Neruda był zesłany jako dyplomata w odizolowane regiony Azji Południowej. Wir czasu i bytu, samotności, cykli świata przyrody, rozkładu, zniszczenia, milczenia, samotności, zapomnienia i głębokiej melancholii, sprawiły, że Neruda rozważał wycofanie książki z obieguH. Montes, op. cit., Francisco de Aguirre, Santiago, 1974, s. 165..

Podczas pobytu w Birmie Neruda był w związku z chorobliwie zazdrosną o niego kobietą – do tego stopnia, że bywały noce, podczas których budząc się, dostrzegał ją przez moskitierę krążącą wokół niego z nożem w ręku. Był pewien, że którejś nocy kobieta może pozbawić go życia, jednak zupełnie niespodziewanie, chilijski rząd postanowił przenieść go na placówkę na Cejlonie.

Wpływ surrealizmu W XX wieku rodacy Nerudy – Braulio Arenas, Jorge Cáseres i Téofilo Cid, utworzyli w Chile grupę Mandrágora, która według Geralda Langowskiego oficjalnie rozpoczęła istnienie surrealizmu w sztuce i literaturze ChileG. Langowski, op. cit., Gredos, Madrid 1982, p. 14.. Warto także podkreślić fakt, że również stworzony przez Nerudę już w 1926 roku utwór Tentativa del hombre infinito, zawierał w sobie wszystkie kluczowe składniki poezji surrealistycznej: eksplorację nieświadomości, abstrakcyjnych metafor, symbolizmu oraz elementów sennychZ: G. Langowski, El surrealismo en la ficción hispanoamericana, op cit, s. 31: „La Tentativa del hombre infinito, de 1926, un libro muy temprano del mismo Pablo Neruda, contiene todos los ingredientes claves de la poesía surrealista: la exploración del inconsciente, metáforas abstractas, simbolismo y elementos oníricos.”..

W swoich pracach Neruda chciał również przedstawić polityczne dyskursy wywodzące się z Hiszpanii, gdzie zaobserwować można było wówczas narodziny nowej poetyki. Dzięki swojej przyjaźni z poetami z Pokolenia 27, Neruda zdawał sobie sprawę z ówczesnej sytuacji poezji. Innym aspektem wartym podkreślenia jest również fakt, iż Neruda już w wieku 15 lat opanował język francuski, co pozwoliło mu na poznanie dzieł Apollinaire’a, Rimbauda i Baudelaire’a; innymi słowy, Neruda utrzymywał kontakt z wielkimi francuskimi prekursorami, których wkład przyczynił się do narodzin poezji awangardowej XX wiekuJ.W. Bahk, La evolución poetica de Pablo Neruda y el surrealismo, Revista Iberoamericana, 16, 2005, s. 173–200..

Tłumaczenia Pobyt na Ziemi został przetłumaczony na wiele języków – m.in. angielski, francuski, japoński, niemiecki, portugalski, czy włoskiH. Loyola, Exposición bibliográfica de la obra de Pablo Neruda, Biblioteca Nacional, Editorial Nascimento, Santiago de Chile, 1969, s. 37–56..

W języku polskim wybrane wiersze ze zbioru Pobyt na Ziemi ukazały się w tomie Poezje. Wiersze te wybrali oraz opracowali Carlos Marrodán i Kazimierz Piekarec, a wydał Państwowy Instytut Wydawniczy. Tłumaczeń dokonali: Mikołaj Bieszczadowski, Krystyna Rodowska, Jan Zych, Zofia Szleyen i Jarosław Iwaszkiewicz. W wydaniu tym znaleźć można wiersze z niemal wszystkich napisanych przez Nerudę tomików, począwszy od najwcześniejszych, z lat młodzieńczych, aż do tych pisanych w jego azylu – na wyspie Isla Negra. Wydanie wspomnienie jego przyjaciela – Enrique Bella – z pogrzebu poety, który przybrał w Chile formę wielkiej manifestacji wolności.

Przypisy

Bibliografia J.W. Bahk, La evolución poetica de Pablo Neruda y el surrealismo, Revista Iberoamericana, 16, 2005, s. 173–200. A. Feinstein, Pablo Neruda: a passion for life, Bloomsbury, London, 2004. G. Langowski, El surrealismo en la ficción hispanoamericana, Gredos, Madrid 1982, s. 14–41. H. Loyola, Exposición bibliográfica de la obra de Pablo Neruda, Biblioteca Nacional, Editorial Nascimento, Santiago de Chile, 1969, s. 37–56. H. Montes, Para leer a Neruda, Francisco de Aguirre, Santiago, 1974, s. 165. P. Neruda, Wyznaję, że żyłem: Wspomnienia, PIW, 1976, s. 90, 99. J.C. Rovira, Para leer a Pablo Neruda, Palas Atenea, 1991.

Kategoria:Zbiory poetyckie