Wolfgang Fortner (ur. 12 października 1907 w Lipsku, zm. 5 września 1987 w Heidelbergu) – niemiecki kompozytor.
Życiorys Ukończył konserwatorium w Lipsku, gdzie był uczniem Hermanna Grabnera (kompozycja) i Karla Straubego (organy). Następnie w latach 1927–1931 studiował na Uniwersytecie Lipskim u Theodora Kroyera (muzykologia) i Hermanna Augusta Korffa (literatura). Od 1931 do 1954 roku uczył kompozycji i teorii w Hochschule für Kirchenmusik w Heidelbergu. W 1935 roku dzięki wsparciu prywatnego sponsora założył Heidelberger Kammer-Orchester, z którą występował jako dyrygent, wykonując mniej popularne dzieła muzyki dawnej i współczesnej.
Był współtwórcą Międzynarodowych Letnich Kursów Nowej Muzyki w Darmstadcie, gdzie od 1946 roku prowadził kursy kompozytorskie. W 1947 roku zorganizował w Heidelbergu cykl koncertów nowej muzyki, w 1958 roku przeniesiony do Fryburga Bryzgowijskiego. Od 1954 do 1957 roku wykładał kompozycję w Nordwestdeutsche Musikakademie w Detmold. W latach 1957–1973 był wykładowcą Staatliche Hochschule für Musik we Fryburgu Bryzgowijskim. Po śmierci Karla Amadeusa Hartmanna przejął w 1964 roku kierownictwo koncertów Musica viva w Monachium, które prowadził do 1978 roku.
Od 1955 roku członek berlińskiej Akademie der Künste, a od 1956 roku także Bayerische Akademie der Schönen Künste. Doktor honoris causa uniwersytetów w Heidelbergu i we Fryburgu Bryzgowijskim. Od 1957 roku był przewodniczącym niemieckiej sekcji Międzynarodowego Towarzystwa Muzyki Współczesnej. Odznaczony Wielkim Krzyżem Zasługi z Gwiazdą Orderu Zasługi Republiki Federalnej Niemiec (1977). Do jego uczniów należeli Hans Werner Henze, Günther Becker i Hans Ulrich Engelmann.
Twórczość W pierwszym okresie swojej twórczości, w latach 30. i wczesnych latach 40., uprawiał muzykę w formach neoklasycznych, z widocznymi wpływami Strawinskiego i Hindemitha. Sięganie po utrwalone formy (suita, toccata, kaprys, fuga) było charakterystyczne dla ówczesnych zainteresowań kompozytora. Okres ten cechuje się jego szczególną predylekcją do form neobarokowych, a polifonia stanowiła naczelną zasadę formotwórczą. Utrzymywanie się w ramach klasycyzującej elegancji uchroniło kompozytora przed większymi naciskami artystycznymi ze strony władz III Rzeszy.
W połowie lat 40. Fortner zradykalizował swój język dźwiękowy; począwszy od Symfonii (1947) i III Kwartetu smyczkowego (1948) zwrócił się w kierunku dodekafonii. Nie trzymał się jednak sztywno zasad wypracowanych przez Arnolda Schönberga, rozluźniając rygory techniki dwunastotonowej i wiążąc ją z dynamiczną rytmiką, zmienną grą układów fakturalnych oraz instrumentalną wirtuozerią. Stosował własne, indywidualne metody, polegające na wyodrębnieniu z serii dodekafonicznej kilkudźwiękowych wycinków (zwanych modi), z których jeden służył do stworzenia pola harmonicznego, a modus komplementarny wykorzystywany był uzupełniająco w swobodniejszych uszeregowaniach horyzontalnych. W późniejszych kompozycjach stosował statyczne brzmienia klasterowe, kontrolowane techniki aleatoryczne oraz układy izorytmiczne.
Wybrane kompozycje (na podstawie materiałów źródłowych)
Przypisy
Linki zewnętrzne
Kategoria:Niemieccy kompozytorzy Kategoria:Kompozytorzy XX wieku Kategoria:Urodzeni w 1907 Kategoria:Zmarli w 1987 Kategoria:Ludzie urodzeni w Lipsku Kategoria:Odznaczeni Orderem Zasługi Republiki Federalnej Niemiec Kategoria:Doktorzy honoris causa Uniwersytetu w Heidelbergu