Bitwa pod Jabłonówką – wypad oddziałów polskiej 5 Dywizji Piechoty z oddziałami 133 Brygady Strzelców w czasie walk o przedmościa Buska w okresie wojny polsko-bolszewickiej.

Sytuacja ogólna Realizując w drugiej połowie sierpnia 1920 operację warszawską, wojska polskie powstrzymały armie Frontu Zachodniego Michaiła Tuchaczewskiego. 1 Armia gen. Franciszka Latinika zatrzymała sowieckie natarcie na przedmościu warszawskim, 5 Armia gen. Władysława Sikorskiego podjęła działania ofensywne nad Wkrą, a ostateczny cios sowieckim armiom zadał marszałek Józef Piłsudski, wyprowadzając uderzenie znad Wieprza. Zmieniło to radykalnie losy wojny. Od tego momentu Wojsko Polskie było w permanentnej ofensywie.

Po wielkiej bitwie nad Wisłą północny odcinek frontu polsko-sowieckiego zatrzymał się na zachód od linii Niemen – Szczara. Na froncie panował względny spokój, a obie strony reorganizowały swoje oddziały. Wojska Frontu Zachodniego odtworzyły ciągłą linię frontu już 27 sierpnia. Obsadziły one rubież Dąbrówka – Odelsk – Krynki – Grodno – Grodek – Kamieniec Litewski. Stąd Tuchaczewski zamierzał w przeprowadzić koncentryczne natarcie na Białystok i Brześć, by dalej ruszyć na Lublin. Uderzenie pomocnicze na południu miała wykonać między innymi 1 Armia Konna Siemiona Budionnego.

Reorganizując siły, Naczelne Dowództwo Wojska Polskiego zlikwidowało dowództwa frontów i rozformowało 1. i 5. Armię. Na froncie przeciwsowieckim rozwinięte zostały 2., 3., 4. i 6. Armie.

Gdy na północy rozgrywała się wielka bitwa nad Wisłą, na południu 3. i 6 Armia prowadziły w dalszym ciągu ciężkie walki w obronie Lwowa, nad Bugiem i Gniłą Lipą. Po odrzuceniu spod Lwowa grupy Jakira dowodzący 6 A gen. Władysław Jędrzejewski skierował przeciw niej 5 i 6 Dywizję Piechoty. 5 DP uderzyła na Lipsk oraz na Busk i zdobyła miejscowości. 5 września oddziały 45 Dywizji Strzelców sforsowały Bug, okrążyły Busk i wdarły się do niego od zachodu.

Walki pod Jabłonówką 5 września, podczas walk o przedmoście Buska, dowódca 5 Dywizji Piechoty gen. Władysław Jędrzejewski wydał rozkaz dokonania wypadu na Jabłonówkę. Uderzenie miało związać część sił nieprzyjaciela i osłabić jego nacisk na Busk. Zadanie to miał przeprowadzić oddział wypadowy, w składzie 40 pułk piechoty i III batalion 39 pułku piechoty. Dowodził dowódca 40 pp ppłk Henryk Weiss. Rankiem 6 września na Jabłonówkę uderzył I/40 pp kapitana Jana Wierzchonia. Mimo oporu oddziałów 133 Brygady Strzelców, zdobył zarówno wieś, jak i folwark. W tym czasie II/40 pp zajął Pobużany, a III batalion powstrzymywał wszystkie kontrataki sowieckiej kawalerii. Po wykonaniu zadania pułk wycofał się do Buska.

Bilans walk Wypad na Jabłonówkę zakończył się sukcesem 40 pułku piechoty. Przeciwnik stracił kilkudziesięciu zabitych, zdobyto 5 ckm-ów i wzięto do niewoli 143 jeńców. Sukces miał też duże znaczenie moralne dla 40 i 39 pp, w tym czasie mających w swoich szeregach prawie 80% nowo zaciągniętych żołnierzy. Dzień 6 września stał się dniem święta 40 pułku piechoty Dzieci Lwowskich.

Przypisy

Bibliografia

Kategoria:Bitwy i boje wojny polsko-bolszewickiej Kategoria:Bitwy w 1920 Kategoria:Bitwy i boje 5 Dywizji Piechoty (II RP)