Melityna – główny składnik jadu europejskiej pszczoły miodnej Apis mellifera.
Melityna stanowi ponad 50% suchej masy jadu. Jest to peptyd liniowy, składający się z 26 reszt aminokwasowych, rozpuszczalny w wodzie oraz o właściwościach amfifilowych. Wiele badań wykazało biologiczne działanie melityny jako substancji przeciwbakteryjnej, przeciwwirusowej, przeciwgrzybiczej, przeciwpasożytniczej i sugeruje, że melityna ma nieselektywną aktywność niszczącą komórki żywe oraz że działa fizycznie i chemicznie, niszcząc wszystkie błony komórkowe: prokariotyczne i eukariotyczne.
Funkcja Podstawową funkcją melityny jako składnika jadu pszczelego jest wywoływanie bólu i niszczenie tkanek osobników stwarzających zagrożenie dla pszczół. Jednak u pszczół miodnych melityna ulega ekspresji nie tylko w gruczole jadowym, ale także w innych tkankach po zakażeniu patogenami. Dwie cząsteczki jadu, melityna i sekapina, których geny ulegają nadmiernej ekspresji u pszczół miodnych zakażonych różnymi patogenami, prawdopodobnie wskazują na rolę melityny w odpowiedzi immunologicznej pszczół na choroby zakaźne.
Budowa Melityna to mały peptyd bez mostka dwusiarczkowego; jego koniec N ma charakter hydrofobowy, a koniec C jest hydrofilowy i silnie zasadowy. W wodzie tworzy tetramer, ale może również spontanicznie zintegrować się z błonami komórkowymi.
Sekwencja aminokwasów: Gly-Ile-Gly-Ala-Val-Leu-Lys-Val-Leu-Thr-Thr-Gly-Leu-Pro-Ala-Leu-Ile-Ser-Trp-Ile-Lys-Arg-Lys-Arg-Gln-Gln-NH2
Wzór strukturalny skaluj=2|centruj
Mechanizm działania Wstrzyknięcie melityny zwierzętom i ludziom powoduje uczucie bólu. Peptyd wykazuje silne działanie powierzchniowe na błony komórkowe, powodując tworzenie porów w komórkach nabłonka i niszczenie krwinek czerwonych poprzez hemolizę. Melityna aktywuje także komórki nocyceptora (receptora bólu) poprzez różne mechanizmy.
Melityna może otwierać kanały cieplne nocyceptora poprzez metabolity cyklooksygenazy, powodując depolaryzację komórek nocyceptorów. Tworzenie porów w komórkach powoduje uwolnienie cytokin prozapalnych. Aktywuje również otwieranie za pośrednictwem receptora sprzężonego z białkiem G. Wreszcie melityna podwyższa ekspresję genów i w komórce nocyceptora, powodując długottwałe wyzwalanie potencjału czynnościowego i odczuwanie bólu.
Toksyczność Melityna jest głównym składnikiem aktywnym jadu pszczelego, odpowiedzialnym za toksyczność użądlenia pszczoły, które u niektórych osób wywołuje reakcję anafilaktyczną. W miejscach użądleń pojawia się miejscowy ból, obrzęk i zaczerwienienie skóry, a jeśli pszczoły zostaną połknięte, może rozwinąć się zagrażający życiu obrzęk gardła i dróg oddechowych.
Uwagi
Przypisy
Kategoria:Peptydy