thumb|Dyptyk konsularny Areobindusa (Bizancjum, 506 n.e.) z muzeum Luwru
Dyptyk (dyptych, gr. δίπτυχος díptychos – złożony we dwoje) – dwie czworokątne tabliczki połączone zawiasami i zamykane jak książka. W starożytności służyły jako tabliczki do pisaniaSłownik terminologiczny sztuk pięknych (red. Krystyna Kubalska-Sulkiewicz). Wyd. 2. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1997, , s. 94..
Od II wieku n.e. służyły jako dokument, w którym zapisywano neofitów, imiona zmarłych, dostojników świeckich i duchownych. W sztuce wczesnochrześcijańskiej upamiętniano w nich nazwiska donatorów kościoła (w przypadku dłuższego wykazu zamieniano je na tryptyk), zdobiąc od wewnątrz malarsko lub płaskorzeźbieniemKrystyna Zwolińska, Zasław Malicki: Mały słownik terminów plastycznych. Wyd. 4. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1993, , s. 73..
Od IV wieku n.e. jako ozdobny dokument wykonywano z kości słoniowej tzw. dyptyki konsularne, wręczane na początku nowego roku, czyli w dniu obejmowania przez konsula urzędu. Miały one wysokość około 30–40 cm i szerokość jednego skrzydła 14 cm. Dekorowano je reliefami i inskrypcjamiJanusz A. Ostrowski: Starożytny Rzym. Polityka i sztuka. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1999, , s. 452. (niekiedy portretową podobizną albo monogramem urzędnika).
Przypisy
Kategoria:Życie codzienne w starożytnym Rzymie Kategoria:Sztuka starożytna