Chlamyphoridae – rodzina ssaków łożyskowych z rzędu pancernikowców (Cingulata). Bardziej zróżnicowane od pancernikowatych, obejmują trzy podrodziny współczesne i jedną wymarłą (gliptodonty). Mają pancerz chroniący ciało. Wiodą samotny tryb życia, większość czasu spędzając w norze. Są owadożerne bądź wszystkożerne, niekiedy wyspecjalizowane w kierunku spożywania owadów społecznych. Osiągają od kilkunastu cm do półtora metra długości, w przeszłości istniały formy ważące 2 tony. Zamieszkują rozmaite siedliska krainy neotropikalnej.
Budowa thumb|left|Puklerzniczek karłowaty, należący do najmniejszych Chlamyphoridae, ma pod pancerzem gęste, białawe futro Chlamyphoridae osiągają zróżnicowane rozmiary. Najmniejsze osiągają długość od 11–14 cm. Do najmniejszych należą puklerzowiec skryty i zwłaszcza puklerzniczek karłowaty. Ważą przy tym 100–115 oraz 90–130 g. Największe osiągają długość półtora metra. Rekordzistką jest tutaj zębolita olbrzymia, będąca największą współczesną przedstawicielką pancernikowców, której ustępują zarówno bolity, jak i należący do pancernikowatych pancernik większy. Na wolności zazwyczaj waży ona około 30 kg, w zakresie od 20 do 60 kg, w niewoli zaś często 80 kg. Nie dorównuje ona jednak w żadnym razie wymarłym przedstawicielom rodziny, wielkim gliptodontom mogących ważyć dwie tony. U niektórych gatunków występuje dymorfizm płciowy.
Mózg Chlamyphoridae wydaje się względnie dobrze rozwinięty, zwłaszcza jeśli porówna się go z niewielkim mózgiem pancernikowatych. Cechuje się jednak gładką powierzchnią. U przedstawicieli Euphractinae jego masa wynosi 70–98% oczekiwanej dla ssaka tej wielkości.
Ssaki te mają słaby wzrok. Chlamyphorinae nie mają widocznych z zewnątrz oczu. Chlamyphoridae posługują się dobrym słuchem i węchem, któremu odpowiadają dobrze rozwinięte opuszki węchowe. Narząd Jacobsona znaleziono przynajmniej u włosopuklerznika kosmatego. Prawdopodobnie umożliwia on mu wykrywanie feromonów. Również bulla tympanica jest bardzo dobrze rozwinięta, szczególnie u włosopuklerznika wrzaskliwego, przystosowana do odbioru niskich dźwięków. Młoteczek zachowuje długi wyrostek przedni. Ucho puklerzowca skrytego wydaje się natomiast zredukowane. Dysponuje on jednak niewielkim uchem zewnętrznym, podczas gdy u jego krewnego puklerzniczka karłowatego nawet nie widać małżowiny usznej.
Chlamyphoridae mają trójkątny język, ostro zakończony. Długi i wężowaty u zębolity olbrzymiej pomaga jej w polowaniach na owady. Obecne na nim brodawki mogą być rozmaitego kształtu, nitkowate, grzybiaste czy okolone. Zwierzęta te cechują się prostym uzębieniem, homodontycznym. Ich zęby mają kształt cylindryczny. Zęby mleczne nie występują w ogóle. Nie ma też szkliwa, a ząb nie zaprzestaje wzrostu. Brak zróżnicowania zębów uniemożliwia zapis formuły zębowej z podziałem na różne rodzaje zębów. W każdej szczęce bądź połówce żuchwy leży od siedmiu do dziesięciu zębów, co daje w sumie od 28 do 40 zębów. Wyjątek stanowi zębolita olbrzymia, dysponująca zestawem od 80 do 100 bądź nawet jeszcze więcej zębów, czym przewyższa prawie wszystkie ssaki. Nieprzeżuty pokarm trafia do przewodu pokarmowego o jednym żołądku o silnym odźwierniku niszczącym szkielety zewnętrzne bezkręgowców, jelicie cienkim oddzielonym od ślepego zwieraczem.
Cechą charakterystyczną członków tej rodziny, od której pochodzą też niektóre ich nazwy zwyczajowe, jest osłaniający ciało pancerz, występujący też u blisko spokrewnionych pancernikowatych. Okrywa on głowę, tułów i u części przedstawicieli również ogon zwierzęcia (pozostaje on nieosłoniony u kabassu). Budują go niewielkie, ale wytrzymałe płytki kostne zwane osteodermami (osteoderms, scutes), powstające z uwapnienia w zewnętrznej warstwie skóry właściwej. Płytki te pokrywa jeszcze warstwa zbudowanego z keratyny naskórka tworzącego łuski (scales). Struktury te tworzą na tułowie 3 łatwe do wyróżnienia części pancerza: tarczę łopatkową (scapular shield), tarczę miedniczą (pelvic shield) i obszar ruchomych pasów pomiędzy nimi w liczbie zazwyczaj od 3 do 25. Najmniejsza ich liczba, od dwóch do czterech, występuje u bolity, podczas gdy Chlamyphorinae mimo swych niewielkich rozmiarów mają ich dużo. Pancerz bolit, sztywny i kopulasty, nie przylega ściśle do ciała, ale zawiera pewną wolną przestrzeń, w której mieszczą się podkurczone kończyny zwierzęcia. Przestrzeń pod tarczą łopatkową otwiera się do przodu, natomiast tylna przestrzeń pod tarczą miedniczą ograniczona jest od tyłu synsacrum, czyli kością ze zrośniętych kręgów. O ile w razie zagrożenia większość Chlamyphoridae po prostu ucieka, bolity, rzadziej kryjące się w norach, niekiedy także zwijają się w kule, czego wbrew obiegowym opiniom większość pancernikowców nie potrafi. Chroniona trójkątną płytą krótka głowa i podobnie zbudowany ogon przylegają ciasno, uzupełniając pancerz chroniący kulę bez żadnego wyłomu. Również puklerzniczek karłowaty ma pancerz tylko luźno umocowany, połączony z wrzecionowatym, przypominającym krecie ciałem błoną w płaszczyźnie pośrodkowej. Karapaks przybiera różne barwy, najczęściej w odcieniach ciemnego bądź bladego brązu. Z kolei puklerznik sześciopaskowy ma pancerz bladożółty. Puklerzyk różowy ma wbrew nazwie pancerz białawy, podczas gdy różowawy też występuje, ale u Chlamyphorinae. Pancerz tej grupy pancernikowców niekiedy pokrywają włosy, zwłaszcza u włosopuklerznika, u którego gęste owłosienie porasta i grzbietową, i brzuszną część ciała. Jednak jeszcze więcej włosów mają Chlamyphorinae o białym, jedwabistym futrze, które porasta całe ciało z wyjątkiem karapaksu. Na brzusznej powierzchni ciała zazwyczaj u Chlamyphoridae występują nieliczne włosy. U noworodków pancerz jeszcze nie zdążył skostnieć, jest miękki i różowawy, nie rozwinęły się jeszcze łuski. Kostnienie będzie przebiegać w pierwszych tygodniach życia.
Funkcją pancerza wydaje się być ochrona przed drapieżnikami bądź termoregulacja. Temperatura ciała Chlamyphoridae, i tak niższa od ciepłoty większości ssaków (metabolizm zaledwie 29-52% oczekiwanego po ssaku podobnych rozmiarów), zdaje się w pewnym zakresie zależeć od temperatury otoczenia. Zazwyczaj wynosi od 33 do 35 °C, niekiedy spada do 32 bądź rośnie do 35,5 °C, nie licząc hibernującego puklerzyka różowego, obniżającego temperaturę swego ciała do 14,5 °C. Na krótszą metę zapada on także w torpor, w którym osiąga 24,5 °C. Odnotowywano też u Chlamyphoridae trwające do 10 minut bezdechy ze spadkiem temperatury ciała nawet do 2 °C.
Ciało Chlamyphoridae kończy ogon, niezbyt długi, nie przekracza on połowy długości ciała. Na przykład puklerznik sześciopaskowy długości głowy i tułowia 40–50 cm ma ogon mierzący połowę tego, natomiast włosopuklerznik wrzaskliwy długości 30–40 cm ma ogon liczący tylko d 8 do 11 cm. Szczególnie krótki ogon występuje u Chlamyphorinae, u których nie sięga on 30% długości ciała. U puklerzniczka karłowatego mierzy on 2,5–3,5 cm i kończy się diamentowato, u puklerzowca skrytego ma 3–4 cm, na końcu jest zaokrąglony. Zazwyczaj ogon ma kształt stożka i pokryty jest również pancerzem. Jednak u kabassu pancerz ogona nie sięga, a pokrywają go tylko rozproszone płytki.
Przednie kończyny, niezbyt długie, ale silnie umięśnione, kończą się pazurami wykorzystywanymi do kopania nor bądź rozkopywania gleby w poszukiwaniu pokarmu. Palców jest od trzech do pięciu, przy czym największy pazur wieńczy zwykle trzeci palec. Jak zauważyli Marshall et al., przystosowanie do kopania obejmuje istotne zmiany w umięśnieniu. Powstała część szyjna mięśnia czworobocznego. Musculus rhomboideus profundus wydzielił się jako osobny mięsień, podobnie jak musculus omotransversarius. Zmiany dotyczą też głów mięśnia trójgłowego i zginacza głębokiego palców.
Tylne łapy kończą się pięcioma palcami. Zwierzęta te są generalnie stopochodne, zwłaszcza jeśli chodzi o tylne łapy. Pazury przednich często uniemożliwiają całej stopie kontakt z ziemią i wtedy zwierzę podczas chodu opiera się raczej na nich, jak to ma miejsce u bolity, zębolity i Chlamyphorinae.
Genetyka Chlamyphoridae są diploidalne. Liczba chromosomów zależy od danego podtaksonu. Mniejsze liczby występują u bolity, zwłaszcza bolity południowej (38 chromosomów), ale też brazylijskiej (46). Więcej występuje u zębolity olbrzymiej i kabassu wielkiego (50). Jeszcze więcej chromosomów mają puklerznik sześciopaskowy i puklerzniczek karłowaty (58), następnie włosopuklerznik kosmaty (60) i maksymalnie włosopuklerznik wrzaskliwy, puklerzyk różowy i kabassu północny (62). Chromosom X opisywany był jako metacentryczny bądź submetacentryczny. Chromosom Y zaś jest niewielki i akrocentryczny.
Systematyka i ewolucja Takson zazwyczaj umieszczany bywał w rodzinie pancernikowate (Dasypodidae), lecz oba taksony charakteryzują się dużymi różnicami zarówno genetycznymi jak i morfologicznymi. Ponadto Chlamyphoridae nie tworzą kladu, do którego nie należałyby gliptodonty, dlatego Glyptodontidae sklasyfikowano jako podrodziną w obrębie Chlamyphoridae. Do rodziny należą następujące podrodziny: Euphractinae – puklerzniki, z rodzajami puklerznik (monotypowy, puklerznik sześciopaskowy), włosopuklerznik (2-3 gatunki) i puklerzyk (monotypowy, puklerzyk różowy), Chlamyphorinae , z dwoma monotypowymi rodzajami obejmującymi gatunki puklerzowiec skryty i puklerzniczek karłowaty, przez starsze źródła niewyróżniana, Tolypeutinae – bolity, z dwoma plemionami: Priodontini, z monotypowym rodzajem zębolita (zębolita olbrzymia) i czterema gatunkami kabassu, wedle niektórych prac pięcioma, Tolypeutini, monotypowa z rodzajem bolita o dwu gatunkach, Glyptodontinae – gliptodonty – takson wymarły. Eutatinae – takson wymarły. Utaetinae – takson wymarły.
Jednak analiza filogentyczna na podstawie danych morfologicznych, molekularnych i stratygraficznych z 2026 wsparła odrębność powyższych podrodzin i autorzy analizy podniośli jte taksony do rangi odrębnych rodzin; w takim ujęciu do rodziny należy tylko jedna podrodzina: Chlamyphorinae
Opisano również rodzaj wymarły o niejasnej pozycji systematycznej (incertae sedis): Chlamydophractus Barasoain, Tomassini, Zurita, Montalvo & Superina, 2020
Pancernikowate i Chlamyphoridae prawdopodobnie oddzieliły się od siebie około 45 milionów lat temu. Najstarsze skamieniałości są 3 miliony lat młodsze. Pochodzą więc ze skał eoceńskich. W następnych epokach Chlamyphoridae stanowiły już grupę licznie występującą i zróżnicowaną. Odkryto ponad setkę rodzajów, z czego 65 przedstawicieli wielkich, opancerzonych gliptodontów. Różnorodność ta zaczęła się zmniejszać, by stosunkowo niedawno przejść wymieranie, które istotnie zredukowało liczbę przedstawicieli. Gliptodonty wyginęły, pozostały 3 pozostałe podrodziny.
Tolypeutinae i Chlamyphorinae oddzieliły się od siebie prawdopodobnie 33 miliony lat temu. Euphractinae pojawiły się około 11 milionów lat temu, w czasie osuszenia klimatu.
Tryb życia thumb|left|Zagrożona bolita południowa przyjmuje kształt kuli Chlamyphoridae często spędzają życie w norach. Wykopują je zwykle same. Różne gatunki spędzają pod ziemią różny czas, większy w przypadku Chlamyphorinae, najmniejszy w przypadku bolitów. Do niedawno uważano, że w ogóle nie potrafią one kopać. Później odkryto, że jednak dysponują one umiejętnością wykopania nory, nie głębszej niż pół metra. Odpoczywają jednak raczej w zwykłych zagłębieniach terenu bądź wyścielonym roślinnością gnieździe, a zaatakowane nie uciekają do nory, ale przyjmują kształt kuli. W odróżnieniu od nich kabassu potrafi każdego dnia wykopać sobie nową norę. W drążeniu w glebie pomaga sobie przednim brzegiem pancerza, kręcąc ciałem. Zagrożony Chlamyphoridae zakopuje się szybko, w odpowiednim gruncie, na przykład luźnym piasku, potrafi zagrzebać się w minutę. Potrafi oddychać powietrzem uwięzionym między ziarnami gleby. Superina i Alba dzielą Chlamyphoridae pod względem zdolności do kopania na 4 grupy: non-diggers, gatunki w zasadzie nie drążące w ziemi, jak obie bolity,