Atena Paszko (wł. Atena Swiatomira Wasiliewna Paszko, ukr. Ате́на-Святоми́ра Васи́лівна Пашко́, ur. 10 października 1931 w miejscowości Bystrycia, w obwodzie lwowskim na Ukrainie, zm. 20 marca 2012 w Kijowie) – ukraińska poetka, działaczka społeczna, aktywistka na rzecz praw kobiet, wolności i demokracji.
Żona Wiaczesława Czornowiła, matka Tarasa Czornowiła.
Edukacja i twórczość Paszko ukończyła Narodowy Uniwersytet Leśnictwa Ukrainy. Pracowała na Wydziale Geografii. Następnie zainteresowała się poezją. Jej wiersze drukowano w ukraińskich gazetach.
Jest autorką trzech tomów poetyckich:
„Na rozdrożu” (ukr. „На перехрестях”) – wydanego w 1989 roku w Monachium. „Na brzegu świecy” (ukr. „На вістрі свічки”) – wydanego w 1991 roku w Baltimore i Toronto. „Ostrze mojej drogi” (ukr. „Лезо моєї стежки”) – wydanego w 2007 roku w Kijowie.
Działalność społeczna mały|Atena Paszko i Wiaczesław Czornowił.1995 rok. mały|Atena Paszko w Donbasie, 2012 rok. Od lat sześćdziesiątych Paszko i jej mąż mieszkali w Kijowie. Angażowali się w działalność opozycyjną i społeczną. Doświadczali licznych represji ze strony władz Związku Radzieckiego. Publicznie wypowiadali się w obronie praw człowieka, w tym osób niesłusznie skazanych.
Paszko broniła ukraińskich intelektualistów i sprzeciwiała się cenzurze prasy. Kierowała do władz listy z apelem o uwolnienie więźniów politycznych. W połowie lat sześćdziesiątych zakazano drukowania jej wierszy i tekstów, szykanowano w pracy, wysyłano do mieszkania kontrole w celu przeprowadzenia rewizji.
W latach 1967 – 1988 jej mąż, Wiaczesław Czornowił, był trzykrotnie sądzony za działalność antyradziecką i skazany na karę więzienia do zakładów o zaostrzonym rygorze, a wszystkie publikacje Ateny Paszko zostały zakazane przez cenzurę. W latach siedemdziesiątych została tymczasowo zatrzymana przez KGB, do lat dziewięćdziesiątych pozostawała pod obserwacją.
W 1990 roku wraz z mężem odwiedziła Polskę. W podróży towarzyszyli im dziennikarze „Gazety Wyborczej”.
Od 1991 roku Paszko kierowała Związkiem Kobiet Ukraińskich. Prowadziła działalność edukacyjną w celu zwiększenia aktywności zawodowej kobiet i przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie.
Po śmierci męża w 1999 roku założyła międzynarodową fundację jego imienia i poświęciła się pracy społecznej. Zajmowała się prawami kobiet i dzieci oraz monitorowaniem przestrzegania zasad demokracji w życiu publicznym. Sprzeciwiała dyskryminacji z uwagi na płeć lub poglądy oraz wszelkim formom cenzury mediów.
W 2004 roku Paszko podpisała się pod listem czterdziestu ukraińskich intelektualistów, dziękującym Polakom za poparcie dla ukraińskiej opozycji.
Nagrody 18 sierpnia 1997 roku, na podstawie dekretu prezydenta Łeonida Kuczmy, Atena Paszko została odznaczona Orderem Księżnej Olgi za działalność na rzecz praw kobiet i dzieci.
18 listopada 2009 roku, dekretem prezydenta Wiktora Juszczenki, przyznano jej Order Wolności w uznaniu za wybitne zasługi na rzecz budowy niepodległego państwa ukraińskiego i działalność społeczną.
Życie prywatne 1 czerwca 1964 roku urodził się syn Ateny i Wiaczesława Taras Czornowił.
Jej mąż zginął 25 marca 1999 roku w niejasnych okolicznościach, które wywołały liczne spekulacje, w tym podejrzenie o zabójstwo na tle politycznym.
Paszko i jej mąż zostali pochowani na cmentarzu w Kijowie.
Przypisy
Kategoria:Ukraińscy poeci Kategoria:Urodzeni w 1931 Kategoria:Zmarli w 2012 Kategoria:Ukraińscy działacze na rzecz praw kobiet Kategoria:Odznaczeni Orderem Wolności (Ukraina) Kategoria:Odznaczeni Orderem Księżnej Olgi