Rynek w Lublinie – rynek w kształcie trapezu o wymiarach 62 na 72 metrów na Starym Mieście w Lublinie.
Z rynku wychodzi sześć ulic: Bramowa, Olejna, Rybna, Grodzka, Złota oraz Gruella.
Historia Wytyczenie Rynku Starego Miasta nastąpiło wraz z nadaniem Lublinowi prawa magdeburskiego przez Władysława Łokietka w 1317 roku. W 1389 roku w jego centrum wzniesiono ratusz. Pierwotnie zabudowa rynku była drewniana lub drewniana na podmurówce. Dopiero w 2 poł. wieku XVI pojawiają się wzmianki źródłowe o murowanych domach.
W 1575 roku podczas pożaru miasta znaczna część drewnianej zabudowy spłonęła, a w jej miejsce zaczęły powstawać murowane kamienice. Wtedy też niewielkie działki były łączone przez przedstawicieli zamożnych rodzin kupieckich, którzy przebudowywali istniejące już, uszkodzone domy w okazałe rezydencje. Rozwijające się miasto zostało wkrótce wydźwignięte do funkcji ważnego ośrodka sądowniczego, poprzez utworzenie w 1578 roku Trybunału Koronnego dla terenów Małopolski. Wówczas, na potrzeby sesji Trybunału, został odremontowany budynek ratusza. Pod koniec XVI wieku dobudowano nowe studnie, oprócz dwu istniejących już uprzednio w rogach rynku. Było to dla mieszkańców znaczne udogodnienie, które zostało umożliwione dzięki wodociągowi, istniejącemu w Lublinie już w XV wieku. Studnie były murowane i zadaszone, stanowiły więc istotny element przyrynkowej zabudowy.
W XVII wieku większość kamienic posiadała już nadbudowane piętra oraz była podpiwniczona. Jednakże ulegały one stopniowemu niszczeniu, czemu sprzyjało rozdrobnienie własności. Koniec XVII wieku przyniósł następną przebudowę Trybunału. Wówczas zdecydowano się na usunięcie wieży, dobudowanie przedniego traktu i schodów oraz rozpoczęcie nadbudowy drugiego piętra. W latach 80-tych XVIII wieku została przeprowadzona kolejna przebudowa trybunału, która nadała mu współczesny, klasycystyczny kształt, według projektu Dominika Merliniego. Dokończono nadbudowę drugiego piętra, rozpoczętą blisko sto lat wcześniej.
W dwudziestoleciu międzywojennym przed budynkiem Trybunału Koronnego znajdował się niewielki zielony skwer, na którym umieszczono pomnik Jana Kochanowskiego. II wojna światowa przyniosła bardzo duże zniszczenia południowej pierzei rynku. Całkowicie zrujnowany został ciąg kamienic od Rynku 16 do Rynku 20. Ponadto poważnym uszkodzeniom uległy pozostałe nieruchomości tej strony rynku oraz budynki Rynek 11 oraz Rynek 13, znajdujące się we wschodniej pierzei. Po wojnie obiekty zostały odbudowane pod nadzorem architektów, m.in. inż. Jana Ogórkiewicza i inż. Ignacego Kędzierskiego. W 1954 roku przeprowadzono remonty elewacji części budynków Starego Miasta, w tym kamienic przy rynku.
Obecnie wokół rynku kilka domów jest objętych ochroną zabytkową. Należą do nich Rynek 3, 4, 5, 6, 7, 9 i 17, w której mieszkał Tadeusz Wieniawski.
Galeria
Zobacz też Nowy Ratusz w Lublinie Zabytki Lublina
Przypisy
Bibliografia
Rynek Kategoria:Architektura w Lublinie Lublin Lubin