LUTS (ang. lower urinary tract symptoms) – dolegliwości ze strony dolnych dróg moczowych, występujące zarówno u mężczyzn, jak i u kobiet.
Objawy LUTS Do najczęstszych dolegliwości ze strony dolnych dróg moczowych należąLUTS i pęcherz nadreaktywny w praktyce lekarza rodzinnego. Katarzyna Życińska, Piotr Radziszewski i inni :
częste oddawanie moczu w dzień i w nocy (częstomocz) uczucie gwałtownego parcia na pęcherz trudności w powstrzymaniu oddania moczu spowodowane bardzo silnym parciem (tzw. parcia naglące) dolegliwości bólowe lub uczucie pieczenia w czasie oddawania moczu trudności w rozpoczęciu oddawania moczu zwężenie strumienia moczu i osłabienie jego ciśnienia przerywany, pulsacyjny strumień moczu wydłużenie czasu potrzebnego na oddanie moczu oddawanie moczu kroplami uczucie niepełnego opróżnienia pęcherza po oddaniu moczu nietrzymanie moczu – mimowolny wyciek moczu zespół pęcherza nadreaktywnego infekcje dróg moczowych
LUTS mogą być również objawem choroby nowotworowej układu moczowego. Obecnie panuje teoria, że za męskie LUTS odpowiada nie tylko stercz, ale także pęcherz moczowyCruz F, Desgrandchamps F: New concepts and pathophysiology of lower urinary tract symptoms in men. Eur Urol 2010; Suppl 9: 472-476..
Objawy związane z dolnymi drogami moczowymi są także ściśle związane z procesem starzenia. Umiarkowanego i znacznego stopnia LUTS, według kwestionariusza IPSS, miało odpowiednio 9%, 34,4%, 34,1%, 42,5% i 100% chorych w grupach wiekowych 40-49, 50-59, 60-69, 70-79 i 80-89 latHaidinger G, Madersbacher S, Waldhoer T, et al.: The prevalence of lower urinary tract symptoms in Austrian males and associations with sociodemographic variables. Eur J Epid 1999; 15: 717-722..
Diagnostyka LUTS Rozpoznanie ustala się na podstawie wywiadu lekarskiego, badania fizykalnego, badań obrazowych oraz badań laboratoryjnych krwi i moczu. W określaniu stopnia nasilenia LUTS u mężczyzn pomocny jest kwestionariusz IPSS (International Prostate Symptom Score). Badanie fizykalne obejmuje badanie pęcherza moczowego przez powłoki brzuszne, badanie gruczołu krokowego palcem przez odbytnicę u mężczyzn oraz badanie ginekologiczne u kobiet. Wykonywane jest także badanie USG układu moczowego. W sytuacji wskazującej na infekcję dróg moczowych wykonywane jest badanie bakteriologiczne moczu czyli tzw. posiew moczu. U mężczyzn wykonywane jest oznaczanie stężenia PSA (swoistego antygenu sterczowego) jako badanie w kierunku wczesnego wykrywania raka gruczołu krokowego. Polecane jest pacjentowi założenie dziennika mikcji, w którym przez co najmniej trzy dni zapisuje się, ile razy oddało się mocz, w jakiej ilości, ile przyjęło się płynów oraz kiedy wystąpiło uczucie parcia na mocz lub bezwiedny wyciek moczu. W razie potrzeby wykonywana jest także uroflowmetria, badanie urodynamiczne oraz cystoskopia.
Leczenie LUTS O konieczności podjęcia leczenia decyduje stopień nasilenia LUTS. Chorzy z objawami o niewielkim nasileniu oraz chorzy z umiarkowanymi i nasilonymi objawami, którzy jednak nie postrzegają ich jako istotnie negatywnie wpływających na ich codzienną aktywność życiową, nie wymagają leczenia. Dopiero w przypadku znacznej uciążliwości objawów i związanego z tym ograniczenia aktywności życiowej wskazane jest wdrożenie leczenia.
Za męskie LUTS odpowiada głównie łagodny przerost prostaty (stercza, BPH), który leczony jest kilkoma grupami leków, a głównieM. Michel, J. de la Rosette. Medical treatment of lower urinary tract symptoms suggestive of benign prostatic hyperplasia. Eur Urol Suppl 2009; 8:496-503Rola farmakoterapii skojarzonej w leczeniu BPH i męskich LUTS
Andrzej Borkowski, Marek Sosnowski i in. Przeglądzie Urologicznym 2011/3 (67): antagonistami receptorów α1-adrenergicznych (tamsulozyną, doksazosyną). Leki te powodują relaksację mięśni gładkich okolicy szyi pęcherza, tylnej części cewki moczowej i torebki gruczołu krokowego ułatwiając opróżnianie pęcherza. Efekt leczenia jest zauważalny na ogół po kilkunastu dniach. U niektórych osób mogą powodować spadki ciśnienia tętniczego, zawroty głowy. Skuteczność leków z tej grupy w przeciwdziałaniu dokuczliwości LUTS oraz poprawie Qmax została udowodniona w licznych kontrolowanych placebo badaniach klinicznych, z których część dotyczyła ponad 5-letnich okresów obserwacji. inhibitorami 5α-reduktazy (finasterydem, dutasterydem). Leki te powodują zmniejszenie rozmiarów gruczołu krokowego (wskazane są u chorych z gruczołem krokowym o objętości powyżej 40ml). Pełny efekt działania leków osiąga się po min. 3 miesiącach ich stosowania. Leki te obniżają stężenie PSA w surowicy krwi. Powodują także obniżenie popędu seksualnego oraz zaburzenia erekcji i wytrysku. Skuteczność i bezpieczeństwo tych leków zostało potwierdzone w licznych kontrolowanych placebo badaniach klinicznych oraz wieloletniej praktyce klinicznej. Ich działanie polega na blokowaniu enzymu 5α-reduktazy, przez co zapobiegają konwersji testosteronu (T) do dihydrotestosteronu (DHT), odpowiedzialnego za wzrost objętości sterczaDorsam J, Altwein J: 5 alpha-reductase inhibitor treatment of prostatic diseases: background and practical implications. Prostate Cancer Prostatic Dis 2009; 12: 130-136..
Z kolei leki antycholinergiczne (antymuskarynowe) stosowane są u obu płciNowoczesne metody farmakoterapii pęcherza nadreaktywnego u kobiet. Włodzimierz Baranowski, Krzysztof J. Filipiak i in. . Antagonisty receptorów muskarynowych (tolterodyna, solifenacyna) wpływają korzystnie na zmniejszenie dolegliwości związanych z częstomoczem, parciami naglącymi oraz nietrzymaniem moczu związanym z parciamiKaplan SA, Roehrborn CG, Dmochowski R, et al.: Tolterodine extended release improves overactive bladder symptoms in men with overactive bladder and nocturia. Urology 2006; 68: 328-332.Roehrborn CG, Abrams P, Rovner ES, et al.: Efficacy and tolerability of tolterodine extended-relaese in men with overactive bladder and urgency incontinence. BJU Int 2006; 97: 1003-1006.. Do najczęstszych działań niepożądanych tej grupy leków zalicza się suchość w ustach i zaparcia. Uzasadnieniem stosowania tych leków jest fakt, że mięsień wypieracz pęcherza jest częściowo poddany kontroli układu parasympatycznego i cholinergicznego.
Zobacz też dysuria
Przypisy
Kategoria:Diagnostyka medyczna Kategoria:Urologia