Stal Sanok – polski klub piłkarski z siedzibą w Sanoku.

Historia Dotychczasowe nazwy thumb|Piłkarze Stali Sanok przed derbami z Karpatami Krosno 21 sierpnia 2010 Klub Sportowy Wagon Sanok (1946-1949) Klub Sportowy Zielgam Sanok (1947) Związkowy Klub Sportowy Metalowców Wagon Sanok (1949) Związkowy Klub Sportowy Stal Sanok (1949-1957) Podhalanin Sanok (1957) Robotniczy Klub Sportowy Sanoczanka (1957–1960) Zakładowy Klub Sportowy Stal Sanok (1960–1997) Miejski Klub Sportowy Stal Sanok (1997–2016) MKS Stal „Beef-San” Sanok (1998–1999) MKS Stal „Herb” Sanok (1999–2006) MKS Stal „Dom-Elbo” Sanok (2008–2011) MKS Stal „Instal-Bud” Sanok (2011-2013) Klub Sportowy Ekoball Geo-Eko Ekoball Stal Sanok (2015-2018) Geo-Eko Wiki Ekoball Stal Sanok (2018) Geo-Eko Ekoball Stal Sanok (2019-)

Wagon, Stal, Podhalanin, Sanoczanka (1946-1960) Tuż po zakończeniu II wojny światowej, w sierpniu 1946 pracownicy fabryki wagonów Tadeusz Nazarkiewicz (1912-1955), Marian Sebastiański (1907-1979), Tadeusz Szczudlik (1919-1995) i Antoni Wener (1911-1970) wystąpili z inicjatywą założenia klubu sportowego. Wsparcia idei udzielił ówczesny dyrektor przedsiębiorstwa i działacz społeczny, Filip Schneider. 5 września 1946 powstał jednosekcyjny klub sportowy piłki nożnej Klub Sportowy „Wagon” przy Sanockiej Fabryce Wagonów w Sanoku, a 17 września drużyna została zarejestrowana do rozgrywek klasy C w rzeszowskim OZPN. Sekcja piłki nożnej powstała jako pierwsza w klubie, tuż przed jego założeniem w sierpniu 1946. W dzień po rejestracji drużyna rozegrała swój premierowy mecz ligowy z zespołem KS Huta Krosno. W debiutanckim spotkaniu w barwach drużyny sanockiej wystąpili m.in. Edward Pilszak, Jan Senuś, Adam Huczko (zm. 2013). Spotkania odbywały się na stadionie nad Sanem, a treningi na placu zakładowym. Pierwszym prezesem klubu był jego patron, dyrektor Filip Schneider (1946-1949). W 1947 nastąpiła krótkotrwała zmiana nazwy klubu na „Zielgam”, z czego następnie zrezygnowano (w związku z brakiem wsparcia ze strony tego krakowskiego przedsiębiorstwa) i powrócono do nazwy Wagon. W sezonie 1947/1948 drużyna Wagonu zajęła ostatnie, siódme miejsce w klasie C, zdobywając w 12 meczach jedynie 3 punkty (bramki 12:40). W 1949 wsparciem klubu zajął się Związek Zawodowy Metalowców, wówczas uległa zmianie nazwa na Związkowy Klub Sportowy Metalowców „Wagon” w Sanoku. W sezonie 1949/1950 (jesień-wiosna) drużyna Wagonu Sanok występowała w klasie C, Grupie II Południe (jednym z rywali była Gwardia Sanok, zaś w klasie B Grupie Południe grała inna sanocka drużyna, Związkowiec, zdegradowana wcześniej z klasy A), po rundzie jesiennej zajmowała drugie miejsce (za ww. Gwardią). Przed startem sezonu ligowego 1950 tenże Związkowiec był najwyżej sklasyfikowanym zespołem piłkarskim z Sanoka, zajmując 16 miejsce na liście sporządzonej przez Rad Kultury Fizycznej i Sportu przy ORZZ w Rzeszowie. Po kilku miesiącach doszło do kolejnego przemianowania – w toku zmian formalnych w sporcie polskim i wprowadzaniem nowej struktury organizacyjnej wzorowanej na systemie radzieckim, nastąpiło zrzeszenie klubu w federacji Zrzeszenie Sportowe „Stal” i zmiana nazwy klubu na Związkowy Klub Sportowy „Stal”. W sezonie 1950 pierwsza drużyna ZKS Stal grała w klasie B, a rezerwowa Stal Ib w klasie C. W 1951 Stal ukończyła sezon klasy C na trzecim miejscu. Od maja do lipca 1952 Stal występowała w rozgrywkach I klasy (łącznie skupiającej sześć grup), stanowiących mistrzostwa województwa rzeszowskiego i zarazem będących pierwszą fazą eliminacji z tego rejonu do II, w których w grupie V zajęła piąte miejsce na sześciu uczestników . Pod koniec 1952 w Stali działało dziewięć sekcji. Piłkarze ZKS „Stali” w sezonie 1953 (wiosna / jesień) występowali w klasie B (piąty poziom ligowy) grupie podkarpackiej, wygrali te rozgrywki i po sezonie na przełomie września i listopada 1953 rozegrali baraże o wejście do klasy A rywalizując z trzema zwycięzcami grup Klasy B województwa rzeszowskiego: remisując 1:1 z LKS Żurawica u siebie, następnie na wyjeździe pokonali Kolejarz Rozwadów 3:2, ulegli Spójni Łańcut 1:3, pokonali 3:1 LKS Żurawica oraz u siebie wygrali z Kolejarzem Rozwadów 6:0 i ze Spójnią Łańcut 3:1, wygrywając całą rywalizację (w sześciu meczach 9 punktów, bramki 16:8) i finalnie uzyskując awans do klasy A.

W sezonie 1954 klasy A Grupy B Stal zajęła szóste miejsce. W sezonie 1955 Stal występowała w A klasie scalonej w jednej grupie z 18 zespołów i uplasowała się na czwartej pozycji. 1 kwietnia 1954 została podjęta decyzja o stworzeniu stadionu przy ul. Włodzimierza Lenina (od 1989 ul. Stróżowska), a prace przy budowie obiektu zorganizowano w czynie społecznym. W klasie A w latach 1954–1956 Stal rywalizowała m.in. w pojedynkach derbowych z Górnikiem Sanok (sponsorowanym przez Kopalnictwo Naftowe). Na początku 1956 głośna była w Sanoku sprawa próba zaangażowania przez działaczy Stali czołowych zawodników Górnika, Tarapackiego i Samochwała. W sezonie 1956 Stal grała w pomniejszonej do 14 uczestników A klasy, zajmując piąte miejsce.

Jako że w 1956 piłkarze konkurencyjnego Górnika Sanok wywalczyli awans do III ligi (okręgowej), tenże sukces i odgórna inspiracja ze strony stał się władz bodźcem do decyzji dokonującej połączenia dwóch sanockich klubów, z zamiarem utrzymania drużyny na poziomie III-ligowym i scalenia finansowania dla nowo powstałego tworu. Tym niemniej, do sezonu 1957 zespół przygotowywał się jako Stal Sanok i pod taką nazwą został przewidziany w terminarzu edycji 1957 klasy A, grupy południowej (określanej także jako krośnieńska, później jako podkarpacka). Na początku sezonu w relacjach z kolejek ligowych drużyna była przedstawiana jako Podhalanin (Stal) Sanok. W trakcie trwających rozgrywek w dniu PZPN 5 maja 1957 Sanoczanka rozegrała mecz ze Podhalaninem Stalą Sanok, który przy stanie 1:0 (1:0) dla Sanoczanki został przerwany przez sędziego po usunięciu z placu gry po jednym z zawodników obu drużyn. Pod nazwą Podhalanin w 1957 występowała także drużyna w tenisie ziemnym. Po pierwszej rundzie sezonu piłkarze Podhalanina Sanok zajmowali siódme miejsce w tabeli wśród 10 uczestników. Równolegle, po nieudanej pierwszej rundzie III-ligowa Sanoczanka zajmowała przedostatnie 11 miejsce w tabeli. Tuż po tym, pod koniec czerwca 1957 zespół złożony z zawodników Sanoczanki oraz Podhalanina, nazwany Reprezentacja Sanoka, rozegrał towarzyskie spotkanie z II-ligową Stalą Rzeszów przegrywając 3:5. Mając na celu utrzymanie III-ligowej drużyny w Sanoku w dniu 2 lipca 1957 dokonano połączenia obu sanockich klubów przy jednoczesnym scaleniu finansowania dla nowo powstałego tworu – tym samym w wyniku fuzji KS „Górnik Sanoczanka” i ZKS „Stal” powstał Robotniczy Klub Sportowy „Sanoczanka” Sanok przy Sanockiej Fabryce Wagonów i Kopalnictwie Naftowym w Sanoku. W niedzielę 14 lipca 1957 RKS Sanoczanka, w składzie złożonym z byłych zawodników Sanoczanki i Stali (Podhalanina) zainaugurowała rundę rewanżową III ligi edycji 1957, ulegając na wyjeździe Czarnym Jasło 0:2 (na mecz udało się wielu kibiców z Sanoka kilkunastoma autobusami). Drużyna III-ligowa pokonała m.in. Legię Krosno i lidera, Resovię. Dotychczasowy zespół Podhalanina w klasie A (podkarpackiej) był początkowo przedstawiany pod swoją nazwą, a następnie jako Sanoczanka II. Ponadto w lidze rezerw klasy A uczestniczył zespół pod nazwą Sanoczanka III. RKS Sanoczanka ukończyła sezon 1957 III ligi na dziewiątym miejscu.

W edycji III ligi 1958 RKS Sanoczanka zajęła siódme miejsce. W tym sezonie druga drużyna klubu nie występowała już w klasie A, natomiast jedynie rezerwy Sanoczanki uczestniczyły w rozgrywkach rezerw III ligi. W edycji III ligi 1959 RKS Sanoczanka przystąpiła po raz trzeci do rozgrywek na trzecim poziomie (okręgowym), została sklasyfikowana na 10 miejscu wśród 12 uczestników i doznała degradacji (została wyprzedzona bilansem bramkowym przez drużynę Polnej Przemyśl, która utrzymała się w III lidze). Do sezonu 1959 ligi stopień niżej, tj. klasie A grupie południowej, przystąpiła drużyna Sanoczanki Ib, która zajęła ostatnie 15 miejsce, zdobywając jedynie 20 punktów w 28 meczach oraz tracąc aż 105 bramek, przy 27 strzelonych. Mimo dokonanego scalenia nowe zespoły RKS Sanoczanki nie uzyskiwały oczekiwanych wyników zarówno w III lidze, jak i w klasie A, a także w rozgrywkach juniorsko-młodzieżowych, zaś dodatkowo działacze klubowi nie znajdowali porozumienia ze sobą, w związku z czym uwidoczniło się niepowodzenie pod względem sportowym, jak i administracyjnym. W związku z tym działacze klubowi i piłkarscy powołali nowy zarząd klubu 2 grudnia 1959.

W marcu 1960 Sanoczanka rozpoczęła grę w 12-zespołowej klasie A, grupie I (południowej), natomiast drużyna Sanoczanki Ib przystąpiła do gry w klasie B grupie podkarpackiej. W połowie sierpnia 1960 Sanoczanka zakończyła sezon, zajmując drugie miejsce w klasie A (cztery punkty za triumfującą Stalą Dęba). Tymczasem wobec wprowadzenia reorganizacji rozgrywek i wprowadzenia systemu gry jesień-wiosna, już 20 dni później, w dniu 4 września 1960 Sanoczanka rozpoczęła sezon klasy A Grupy I . Po rundzie jesiennej drużyna zajmowała piąte miejsce wśród 12 uczestników.

ZKS Stal (lata 60. i 70.) thumb|Przypinki Stali Sanok 5 stycznia 1960 przy Sanockiej Fabryce Autobusów „Autosan” został reaktywowany klub Stal. Działacze sportowi dokonali wyodrębnienia, w wyniku czego przerejestrowano RKS Sanoczanka (działający dotąd przy SFA „Autosan” i Sanockim Kopalnictwie Naftowym) na Związkowy Klub Sportowy „Stal” (działający przy SFA). Wskutek tego RKS Sanoczanka przestała istnieć, a 7 listopada 1960 formalnie powołano do życia Zakładowy Klub Sportowy „Stal” Sanok. W skład zarządu weszli wyłącznie działacze pochodzący z „Autosanu”. Wkrótce powstał także nowy klub Stomil „Sangum” przy Sanockich Zakładach Przemysłu Gumowego „Stomil”), przemianowany niedługo potem na pierwotną nazwę KS „Sanoczanka”.

Od początku kalendarzowego 1961 do rozgrywek przystąpiły drużyny sekcyjne już pod nazwą Stali Sanok, w tym hokeiści , pingpongiściW styczniu 1961 jeszcze jako Sanoczanka Sanok. W lutym 1961 już jako Stal Sanok. , pięściarze, siatkarze. Drużyna piłkarska przygotowywała się także pod szyldem Stali (wówczas w składzie był m.in. Orest Lenczyk). 9 kwietnia 1961 Stal Sanok zainaugurowała rundę wiosenną (paradoksalnie – podobnie jak w przypadku pierwszego meczu po fuzji w 1957 – ponownie wyjazdowym meczem z Czarnymi Jasło, tym razem zremisowanym 2:2). Finalnie Stal ukończyła swój reorganizacyjny sezon na piątym miejscu. Od 1960 szkoleniowcem seniorów był Stanisław Janczura, a od 1961 trenerem juniorów Adam Kornecki.