Rzęsostopek źdźbłowy (Crinipellis scabella (Alb. & Schwein.) Murrill) – gatunek grzybów należący do rodziny twardzioszkowatych (Marasmiaceae).
Systematyka i nazewnictwo Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Crinipellis, Marasmiaceae, Agaricales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi.
Po raz pierwszy takson ten opisali w 1805 r. Johannes Baptista von Albertini i Lewis David von Schweinitz jako Agaricus scabellus. Obecną, uznaną przez Indeks Fungorum nazwę nadał mu William Alphonso Murrill w 1915 r. Synonimów ma 20. Niektóre z nich: Androsaceus epichloe (Fr.) Rea 1922 Collybia stipitaria var. syringicola. Petersen 1911 Crinipellis caulicinalis (Bull.) Rea 1922 Crinipellis stipitaria var. corticalis (Desm.) Singer 1943 Crinipellis stipitaria var. graminealis (Lasch) Singer 1943 Marasmius scabellus (Alb. & Schwein.) Morgan 1905 Marasmius stipitarius (Fr.) J.E. Lange 1936 Nazwę polską zaproponował Władysław Wojewoda w 2003 r.
Morfologia Kapelusz Średnica 8–15 mm, początkowo dzwonkowaty, potem łukowaty, na koniec płaski i nieco wypukły, czasem z niewielkim wzniesieniem na środku. Powierzchnia promieniście włókienkowata, strefowana o barwie od białawej do kremowej, u młodych owocników włochata, u starszych pokryta posklejanymi włókienkami o barwie od czerwonawej do czerwonobrązowej. Starsze owocniki jaśniejsze, ale zawsze z ciemniejszym środkiem. Brzeg nieregularny i szorstko owłosiony, zwłaszcza u młodych owocników. Blaszki Średnio gęste z międzyblaszkami, lekko wykrojone i przyrośnięte, brzuchate, białawe i nieco szkliste. Trzon Wysokość 20–30 mm, grubość do 1 mm, kształt walcowaty, czasami pogięty, twardy, wewnątrz pusty. Powierzchnia o barwie od kasztanowej do ciemnobrązowej, filcowata lub pilśniowata, pokryta włoskami, łuszcząca się. Miąższ W kapeluszu cienki, a w trzonie twardy. Praktycznie bez zapachu, w smaku łagodny, słodkawy. Cechy mikroskopowe Wysyp zarodników o barwie od białej poprzez kremową do żółtawej. Zarodniki elipsoidalne z odgiętym dziobkiem na jednym biegunie z jedną duża gutulą. Pora rostkowa dobrze widoczna. Wymiary: 8,5–10 × 4,5–5 µm.
Występowanie i siedlisko Znane jest występowanie rzęsostopka źdźbłowego w Ameryce Północnej, Europie, Azji i na Nowej Zelandii. W Polsce jest dość częsty.
Saprotrof. Występuje na łąkach i pastwiskach, kserotermicznych zboczach, w zaroślach i różnego typu lasach. Owocniki wyrastają w małych grupach na łodygach butwiejących traw. Pojawiają się zazwyczaj po opadach deszczu, szybko jednak wysychają i zanikają.
Gatunki podobne Bardzo podobny jest rzęsostopek korowy (Crinipellis corticalis). Jest bardziej włochaty i rozwija się na martwym drewnie. Zarodniki ma migdałkowate.
Przypisy Władysław Wojewoda, Checklist of Polish Larger Basidiomycetes. Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski, Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003, .
Kategoria:Twardzioszkowate Kategoria:Mykobiota Polski