Europejski Poeta Wolności – nagroda literacka ufundowana przez miasto Gdańsk, przyznawana w dziedzinie twórczości poetyckiej, napisanej w języku polskim lub obcym, przetłumaczonej na język polski.
Przyznawanie nagrody Organizatorem Nagrody jest Miasto Gdańsk i Instytut Kultury Miejskiej w Gdańsku. Celem Nagrody jest promocja dzieł poetyckich promujących zagadnienie wolności, a także charakteryzujących się wysoką wartością artystyczną. Nagroda przyznawana jest w cyklu dwuletnim za najlepszą książkę poetycką opublikowaną w języku oryginału w ciągu 5 (pięciu) lat poprzedzających daną edycję Nagrody. W każdej edycji bierze udział osiem tomików poezji - książki autorów z ośmiu państw europejskich (obecnie reprezentujących osiem języków europejskich), które wcześniej nie były tłumaczone na język polski. Nominowane dzieła są wydawane w serii "Europejski Poeta Wolności" przez gdańską oficynę Słowo/obraz terytoria. Nagrodę stanowią statuetka, dyplom i nagroda pieniężna w wysokości 100 tysięcy złotych dla poety, zaś tłumacz nagrodzonej książki jest wyróżniany statuetką i nagrodą 20 tysięcy złotych. Do 2024 odbyło się osiem edycji nagrody.
Zwycięzcy 2010 – Uładzimir Arłou, Białoruś, Prom przez kanał La Manche (tłum. Adam Pomorski) 2012 – Durs Grünbein, Niemcy, Mizantrop na Capri (tłum. Andrzej Kopacki) 2014 – Dorta Jagić, Chorwacja, Kanapa na rynku (tłum. Małgorzata Wierzbicka) 2016 – Ana Blandiana, Rumunia, Moja ojczyzna A4 (tłum. Joanna Kornaś-Warwas) 2018 – Linda Vilhjálmsdóttir, Islandia, Wolność (tłum. Jacek Godek) 2020 – , Irlandia Północna, O równowadze (tłum. Magdalena Heydel) 2022 – dwa równorzędne wyróżnienia: Marianna Kijanowska, Ukraina, Babi Jar. Na głosy (tłum. Adam Pomorski) Luljeta Lleshanaku, Albania, Woda i węgiel, (tłum. Dorota Horodyska) 2024 – Monika Herceg, Chorwacja, Okres ochronny (tłum. Aleksandra Wojtaszek) 2026 – , Dania, Z całą miłością (tłum. Bogusława Sochańska)
Finaliści 2010 – finaliści Prom przez kanał La Manche, Uładzimir Arłou, Białoruś, tłum. Adam Pomorski Praca i dom, Primož Čučnik, Słowenia, tłum. Adam Wiedemann Warunki oświetlenia. Elegie, Emmanuel Hocquard, Francja, tłum. Marcin Kurek Ulicznice, Marija Knežević, Serbia, tłum. Dorota Jovanka Ćirlić Zniknąć albo wejść, Birgitta Lillpers, Szwecja, tłum. Anna Topczewska Cicha ręka. Dziesięć elegii, Ivan Štrpka, Słowacja, tłum. Zbigniew Machej Największe spośród trzech, Andros Zemenidis, Cypr, tłum. Paweł Krupka Poemat odjazdu, Andrzej Mandalian, Polska
2012 – finaliści i Wiatr, Tozan Alkan, Turcja, tłum. Antoni Sarkady Der ganze Weg, Kristin Berget, Norwegia, tłum. Justyna Czechowska Pieniądze, Pablo Garcia Casado, Hiszpania, tłum. Marcin Kurek Mizantrop na Capri, Durs Grünbein, Niemcy, tłum. Andrzej Kopacki Tylne światła, Petr Halmay, Czechy, tłum. Dorota Dobrew Dzieci natury, Luljeta Lleshanaku, Albania, tłum. Dorota Horodyska Etiopia, Serhij Żadan, Ukraina, tłum. Ola Hnatiuk i Adam Pomorski kamień, szron, Ryszard Krynicki, Polska
2014 – finaliści Nóż z Odessy, Erwin Einzinger, Austria, tłum. Sława Lisiecka i Zdzisław Jaskuła Kanapa na rynku, Dorta Jagić, Chorwacja, tłum. Małgorzata Wierzbicka Gdy dojeżdżający są jeszcze w drodze do domu, Iren Baumann, Szwajcaria, tłum. Ryszard Wojnakowski Pożegnanie krawędzi, Guy Goffette, Belgia, tłum. Anna Wasilewska Stronice nocy, Toktarali Tanżaryk, Kazachstan, tłum. Henryk Jankowski Czasowniki, Pandelis Boukalas, Grecja, tłum. Michał Bzinkowski Po drugiej stronie jeziora, Jaan Kaplinski, Estonia, tłum. Aarne Puu
2016 – finaliści Wymówisz moje imię, Vanni Bianconi, Włochy, tłum. Joanna Wajs Moja ojczyzna A4, Ana Blandiana, Rumunia, tłum. Joanna Kornaś-Warwas pH neutralna wobec życia i śmierci, Lidija Dimkowska, Macedonia, tłum. Danuta Ćirlić-Straszyńska Wiersze, Yahya Hassan, Dania, tłum. Bogusława Sochańska Częsty przechodzień, Daniel Jonas, Portugalia, tłum. Michał Lipszyc Archeolożka w czółenkach, Anikó Polgár, Węgry, tłum. Anna Górecka Graffiti, Siergiej Stratanowski, Rosja, tłum. Adam Pomorski
2018 – finaliści Dowód (nie)osobisty, Tatev Chakhian, Armenia, tłum. Haik Howannisjan i Paweł Sakowski Nie ma kto pisać do pułkownika, Səlim Babullaoğlu, Azerbejdżan, tłum. Grażyna Zając i Ilaha Karimova Sofia Berlin, Płamen Dojnow, Bułgaria, tłum. Hanna Karpińska, Dorota i Dymitr Dobrew, Wojciech Gałązka Biała burza przebudzenia, Erkka Filander, Finlandia, tłum. Katarzyna Szal Na imię mi Legion, Menno Wigman, Holandia, tłum. Barbara Kalla i Adam Wiedemann Wolność, Linda Vilhjálmsdóttir, Islandia, tłum. Jacek Godek Fałszywy Dymitr, Dumitru Crudu, Mołdawia, tłum. Jakub Kornhauser i Joanna Kornaś-Warwas Zapadać w jawę, , Wielka Brytania, tłum. Magda Heydel
2020 – finaliści Czarne boisko, Balša Brković, Czarnogóra, tłum. Agnieszka Schreier Czterdzieści dni, Antoine Cassar, Malta, tłum. Zuzanna Gawron Po trzęsieniu, Jean Portante, Luksemburg, tłum. Wawrzyniec Brzozowski Gęsia skóra, Darko Cvijetić, Bośnia i Hercegowina, tłum. Miłosz Waligórski Wielkanoc, Inga Gaile, Łotwa, tłum. Agnieszka Smarzewska O równowadze, Sinéad Morrissey, Irlandia Północna, tłum. Magda Heydel Tobie wolno, Zwiad Ratiani, Gruzja, tłum. Magda Nowakowska Właśnie:, Agnė Žagrakalytė, Litwa, tłum. Agnieszka Rembiałkowska
2022 – finaliści Didaskalia do oddechu, Anja Golob, Słowenia, tłum. Marlena Gruda i Miłosz Biedrzycki Nikt nas tu nie zna – i my nikogo, Kateryna Kałytko, Ukraina, tłum. Aneta Kamińska Babi Jar. Na głosy, Marianna Kijanowska, Ukraina, tłum. Adam Pomorski Woda i węgiel, Luljeta Lleshanaku, Albania, tłum. Dorota Horodyska Chcieliśmy się uratować, Petr Hruška, Czechy, tłum. Dorota Dobrew i Franciszek Nastulczyk
2024 – finaliści Siedem. Wiersze z biografiami, Mireła Iwanowa, Bułgaria, tłum. Magdalena Pytlak Śnieg robił wszystko, żeby nie spaść, Darko Cvijetić , Chorwacja, tłum. Miłosz Waligórski Okres ochronny, Monika Herceg, Chorwacja, tłum. Aleksandra Wojtaszek Zapiski śpiewaczki, Anja Erämaja, Finlandia, tłum. Katarzyna Szal Pchli Cyrk. Poezja 2017–2020, Arvis Viguls, Łotwa, tłum. Piotr Ruciński Utrata czasu. Wiersze z lat 1996-2020, Miriam Van hee, Niderlandy, tłum. Jerzy Koch
2026 – finaliści Z całą miłością, Amina Elmi, Dania, tłum. Bogusława Sochańska Niewola kręgu, Nora Iuga, Rumunia, tłum. Enormi Stationis Stany nieważkości, Laima Kreivytė, Litwa, tłum. Dominika Jagiełka Jak przechodzi światło, Luigi Nacci, Włochy, tłum. Joanna Ganobis Przenośny raj, Roger Robinson, Wielka Brytania, tłum. Bartosz Wójcik Druga strona detalu, Alicia Elsbeth Stallings, Stany Zjednoczone, tłum. Janusz Solarz
Skład jury Krzysztof Czyżewski – przewodniczący Paweł Huelle Andrzej Jagodziński – sekretarz Zbigniew Mikołejko Stanisław Rosiek Anda Rottenberg Beata Stasińska Olga Tokarczuk
Do 2016 w jury zasiadał i pełnił funkcję przewodniczącego Krzysztof Pomian.
Przypisy
Linki zewnętrzne Oficjalna strona internetowa Europejskiego Poety Wolności
Kategoria:Nagrody przyznawane w Gdańsku Kategoria:Polskie nagrody literackie