Smużka (Sicista) – rodzaj ssaków z rodziny smużek (Sminthidae).
Rozmieszczenie geograficzne Rodzaj obejmuje gatunki występujące w Europie i Azji.
Morfologia Długość ciała (bez ogona) 43,6–79 mm, długość ogona 60–118,2 mm, długość ucha 8,3–18 mm, długość tylnej stopy 12–22 mm; masa ciała 5–19 g.
Systematyka Rodzaj zdefiniował w 1827 roku angielski zoolog John Edward Gray w rozdziale zatytułowanym Streszczenie gatunków z gromady ssaków, opublikowanym w książce pod redakcją Edwarda Griffitha o tytule Królestwo zwierząt uporządkowane zgodnie z jego organizacją, według barona Cuviera, członka Instytutu Francji itd. itd. itd. dodatkowe opisy wszystkich gatunków dotychczas wymienionych i wielu wcześniej niezauważonych. Gatunkiem typowym jest (oznaczenie monotypowe) smużka stepowa (S. subtilis).
Etymologia Sicista: etymologia niejasna, J.E. Gray nie wyjaśnił znaczenia nazwy rodzajowej; Palmer sugeruje, że nazwa ta pochodzi od tatarskiego słowa sikistan, oznaczającego ‘stadną mysz’, bazując na opisie Pallasa. Sam Pallas jednak wymienia nazwę tatarską dshilkis-sitskan („Dʃhilkis-Sitʃkan”), gdzie dshilkis to ‘stadny, żyjący w stadzie, gromadny’ (), natomiast sitskan to ‘mysz’ (łac. mus, muris), por. w jedenastowiecznym słowniku Mahmuda z Kaszgaru: yılkı ‘stado’ i sıçgan ‘mysz’. Sminthus: sminthos „mysz”. Gatunek typowy (oznaczenie monotypowe): Sminthus loriger . Clonomys: gr. κλων klōn, κλωνος klōnos ‘gałąź’; μυς mus, μυος muos ‘mysz’. Gatunek typowy (oznaczenie monotypowe): Mus betulina .
Podział systematyczny Do rodzaju należą następujące występujące współcześnie gatunki: Grafika Gatunek Autor i rok opisu Nazwa zwyczajowa Podgatunki Rozmieszczenie geograficzne Podstawowe wymiaryDC – długość ciała; DO – długość ogona; MC – masa ciała StatusIUCNSicista concolor(Büchner, 1892)smużka jednobarwnagatunek monotypowyendemit Chińskiej Republiki Ludowej: Gansu, wschodni Qinghai i południowo-zachdnie Shaanxi; zakres wysokości: 2140–4025 m n.p.m.DC: 6,5–7,3 cmDO: 10,3–12,2 cmMC: 5–8 gSicista meiguitesY. Deng, Q. Liu, Wang Xuming, Liu Shaoying, & Chen Shunde, 2025gatunek monotypowyendemit Chińskiej Republiki Ludowej: Syczuan; zakres wysokości: 2000–3000 m n.p.m.DC: 5,3–7 cmDO: 8,6–14,5 cmMC: 6–14 gSicista weigoldi A. Jacobi, 1923gatunek monotypowyendemit Chińskiej Republiki Ludowej: północno-zachodni i północno-środkowy Syczuan oraz północno-zachodnia Junnan; zakres wysokości: 2000–4000 m n.p.m.DC: 5–7,5 cmDO: 8,6–13,8 cmMC: brak danychSicista leathemi(O. Thomas, 1893)gatunek monotypowyKaszmir (północny Pakistan i północno-zachodnie Indie) i Chińska Republika Ludowa (południowo-zachodni Tybet)DC: około 6,6 cmDO: około 11,2 cmMC: brak danychSicista tianschanica(Salensky, 1903)smużka tienszańskagatunek monotypowyendemit Chińskiej Republiki Ludowej: wschodni Tienszan, północno-wschodnie Narat; dokładne granice zasięgu nieznane; zakres wysokości: 400–3500 m n.p.m.DC: 5,7–7,3 cmDO: 10,2–11,3 cmMC: 7,2–13 gSicista brevicaudaZ.-X. Zhu, Li Quan, Chen Zhongzheng, & Jiang Xuelong, 2025gatunek monotypowyendemit Chińskiej Republiki Ludowej: zachodni Tienszan, Sinciang; zakres wysokości: 1423–2555 m n.p.m.DC: około 6,5 cmDO: około 7,5 cmMC: około 8,6 gSicista talgaricaLebedev, Koval’skaya, Solovyeva, Zemlemerova, A.A. Bannikova, M.Y. Rusin & Matrosova, 2021gatunek monotypowyendemit Kazachstanu: góry Ałatau Zailijski, dolina rzeki Kіszі Ałmaty; wschodnia granica zasięgu nieznana; zakres wysokości: około 1650 m n.p.m.DC: 5,1–7,3 cmDO: 9,6–11,3 cmMC: brak danychSicista terskeicaLebedev, Koval’skaya, Solovyeva, Zemlemerova, A.A. Bannikova, M.Y. Rusin & Matrosova, 2021gatunek monotypowypółnocny Tienszan (Terskej Ałatoo, Küngej Ałatau i zachodni Ałatau Zailijski, Ketpen) , środkowy Tienszan na południe do Atbaszy (Kazachstan i Kirgistan); zakres wysokości: około 2700 m n.p.m.DC: 5,6–7 cmDO: 8,6–10,3 cmMC: około 9,8 gSicista zhetysuicaCserkész, Fülöp, Almerekova, Kondor, Laczkó & Sramkó, 2017gatunek monotypowyendemit Kazachstanu: 2 oddzielne obszary: Ałatau Dżungarski (oprócz południowo-wschodniej części) oraz Tarbagataj i Saurbrak danychSicista caudataO. Thomas, 1907smużka długoogonowagatunek monotypowywschodnia Rosja (wyspa Sachalin, góry Sichote-Aliń), północno-wschodnia Chińska Republika Ludowa (Heilongjiang i Jilin) i północno-wschodnia Korea PółnocnaDC: 6,7–7,7 cmDO: 9,9–11,8 cmMC: 8,1–16,3 gSicista caucasicaVinogradov, 1925smużka kaukaskagatunek monotypowyzachodni Wielki Kaukaz na północy od rzeki Pszysz na wschód do północnej rzeki Kizgicz, na południu w Abchazji (Rosja i Gruzja); zakres wysokości: 1400–2700 m n.p.m.DC: 4,4–6,9 cmDO: 8,4–10,6 cmMC: 5,8–7,2 gSicista kluchoricaSokolov, Koval’skaya & Baskevich, 1980smużka stokowagatunek monotypowyzachodni Wielki Kaukaz (południowa Rosja i północno-zachodnia Gruzja); zakres wysokości: 1500–2600 m n.p.m.DC: 6,1–7,1 cmDO: 8,6–10,7 cmMC: 5,9–8,6 gSicista kazbegicaSokolov, Baskevich & Koval’skaya, 1986smużka gruzińskagatunek monotypowyśrodkowy Wielki Kaukaz w Gruzji (Stepancminda) i Rosji (Osetia Północna, być może Inguszetia); zakres wysokości: 1850–2200 m n.p.m.DC: 6,2–6,7 cmDO: 9,4–10,9 cmMC: 6,5–8 gSicista armenicaSokolov & Baskevich, 1988smużka armeńskagatunek monotypowyendemit Armeenii: kotlina rzeki Hrazdan (Góry Pambackie i Cachkuniac; prawdopodobnie prowincja Sjunik; zakres wysokości: 2000–2200 m n.p.m.DC: około 6,6 cmDO: 9,8–10,1 cmMC: 6,,4–6,7 gSicista napaeaHollister, 1912smużka ałtajska2 podgatunkiwschodni Kazachstan (zachodni Ałtaj i Szynggystau, Pogórze Kazachskie), Rosja (Republika Ałtaju i południowo-zachodnia Syberia); zakres wysokości: 400–2220 m n.p.m.DC: 6,5–7,9 cmDO: 8,2–10,3 cmMC: 9–19 gSicista pseudonapaeaStrautman, 1949smużka szaragatunek monotypowyRosja i Chińska Republika Ludowa: południowy Ałtaj (północne i południowe stoki gór Narymsk między rzeką Buktyrma a jeziorem Markaköl); zakres wysokości: 1000–2200 m n.p.m.DC: 6,5–7,7 cmDO: 8,2–10,2 cmMC: 10–13,3 gcentruj|150pxSicista betulina(Pallas, 1779)smużka leśna4 podgatunkipółnocna i środkowa Europa na wschód do jeziora Bajkał i od koła podbiegunowego na południe do Karpat; zakres wysokości: do 2100 m n.p.m.DC: 5,8–7,4 cmDO: 8,5–10 cmMC: 6,5–10,5 gSicista strandiFormozov, 1931smużka dońskagatunek monotypowywschodnia Ukraina (obwód ługański) i południowo-zachodnia Rosja (na zachód od rzeki Wołgi na południe do północnego Kaukazu); zakres wysokości: do 2300 m n.p.m.DC: 6,5–7,7 cmDO: 8,5–10,1 cmMC: 9,5–13,2 gcentruj|80pxSicista subtilis(Pallas, 1773)smużka stepowa3 podgatunkiobie strony rzeki Wołga (południowa Rosja), na wschód przez Kazachstan i południową Syberię do jeziora Bajkał, prawdopodobnie północno-zachodnia Chińska Republika Ludowa; zakres wysokości: do 1000 m n.p.m.DC: 6–7,2 cmDO: 7,4–8,2 cmMC: 6,2–12 gSicista cimlanicaKovalskaya, Tikhonov, Tikhonova, Surov & Bogomolov, 2000gatunek monotypowyendemit Rosji: znany wyłącznie z piasków Zbiornika Cymlańskiego w pobliżu rzeki Donbrak danychSicista severtzovi Ognev, 1935smużka ciemnagatunek monotypowywschodnia Ukraina (Ługańsk) i południowo-zachodnia Rosja (Kursk, Biełgorod i Woroneż); zakres wysokości: do 1000 m n.p.m.DC: 6–7,2 cmDO: 7,4–8,2 cmMC: 6,2–12 gcentruj|120pxSicista trizona(Frivaldszky, 1865)2 podgatunkipółnocno-wschodnie Węgry (obszar chroniony Borsodi Mezőség) i środkowa Rumunia (Wyżyna Samoszu, Siedmiogród)DC: 5,4–6,6 cmDO: 6,3–9,5 cmMC: 3,5–14,5 gSicista loriger(von Nathusius, 1840)gatunek monotypowywschodnia Rumunia, południowa i wschodnia Ukraina oraz południowo-zachodnia Rosja (zachodni obwód biełgorodzki); granice zasięgu słabo znaneDC: 5,3–7,8 cmDO: 6–9 cmMC: 7,6–12,1 g Kategorie IUCN: – gatunek najmniejszej troski, – gatunek bliski zagrożenia, – gatunek narażony, – gatunek zagrożony, – gatunek krytycznie zagrożony; – gatunki niepoddane jeszcze ocenie.
Opisano również gatunki wymarłe: Sicista bagajevi (Kazachstan; miocen/pliocen) Sicista bilikeensis (Chińska Republika Ludowa; pliocen) Sicista ertemteensis (Chińska Republika Ludowa; miocen) Sicista pliocaenica (Rosja; plejstocen) Sicista praeloriger (Rumunia; plejstocen) Sicista primus (Chińska Republika Ludowa; miocen) Sicista wangi (Rosja; pliocen).
Uwagi
Przypisy Nazwy polskie za:
Bibliografia
Kategoria:Smużki Kategoria:Taksony opisane przez Johna Edwarda Graya