Nannosplax – rodzaj ssaków z podrodziny ślepców (Spalacinae) w obrębie rodziny ślepcowatych (Spalacidae).
Rozmieszczenie geograficzne Rodzaj obejmuje gatunki występujące w Europie: Węgry, Ukraina, Mołdawia, Rumunia, Bośnia i Hercegowina, Serbia, Czarnogóra, Kosowo, Albania, Macedonia Północna, Bułgaria, Grecja i europejska część Turcji), Azji (Izrael, Jordania, Liban, Syria, azjatycka część Turcji, Gruzja, Armenia, Irak i Iran) oraz Afryce (Libia i Egipt).
Morfologia Długość ciała (bez ogona) 130–248 mm, ogon niewidoczny; masa ciała 73–522 g.
Systematyka Rodzaj zdefiniował w 1898 roku niemiecki zoolog Alfred Nehring w artykule zatytułowanym Kilka nowych gatunków Spalax, opublikowanym na łamach rocznika „Sitzungsberichte der Gesellschaft Naturforschender Freunde zu Berlin”. Nehring nie wyznaczył gatunku typowego; jednak nazwa – Microspalax – którą nadał nowemu taksonowi okazała się zajęta przez rodzaj pajęczaków, wobec czego w 1903 roku amerykański zoolog Theodore Sherman Palmer ukuł nową nazwę – Nannosplax – jednocześnie na typ nomenklatoryczny (późniejsze oznaczenie) wyznaczając ślepca lewantyńskiego (N. ehrenbergi).
Etymologia Microspalax: mikros ‘mały’; rodzaj Spalax (ślepiec). Nannospalax: gr. ναννος nannos ‘karzeł’; rodzaj Spalax (ślepiec). Mesospalax: gr. μεσος mesos ‘środkowy, pośredni’; rodzaj Spalax (ślepiec). Gatunek typowy: Spalax monticola (= Spalax typhlus leucodon ). Ujhelyiana: Josef Ujhelyi, węgierski preparator.
Podział systematyczny Do rodzaju należą następujące gatunki zgrupowane w dwóch podrodzajach: Podrodzaj Grafika Gatunek Autor i rok opisu Nazwa zwyczajowa Podgatunki Rozmieszczenie geograficzne Podstawowe wymiaryDC – długość ciała (bez ogona); DO – długość ogona; MC – masa ciała StatusIUCNMesospalaxMéhelÿ, 1909Nannospalax xanthodon(von Nordmann, 1840)ślepiec anatolijskigatunek monotypowyGrecja (wyspa Lesbos) i azjatycka Turcja (wraz z wyspami Imroz i Bozcaada)DC: 14,3–25 cmDO: niewidocznyMC: 130–522 gNannospalax insularis(O. Thomas, 1917)gatunek monotypowyendemit GrecjiDC: brak danychDO: niewidocznyMC: brak danychNannospalax monticola (Nehring, 1898)gatunek monotypowyBośnia i Hercegowina oraz ChorwacjaDC: brak danychDO: niewidocznyMC: brak danychNannospalax montanoserbicus (Savić & Soldatović, 1974)gatunek monotypowyCzarnogóra, Albania, Serbia i Kosowo; być może Bośnia i HercegowinaDC: brak danychDO: niewidocznyMC: brak danychNannospalax montanosyrmiensis (Savić & Soldatović, 1974)gatunek monotypowyWęgry, Serbia oraz Bośnia i Hercegowina; być może ChorwacjaDC: brak danychDO: niewidocznyMC: brak danychNannospalax turcicus(Méhelÿ, 1909)gatunek monotypowyendemit TurcjiDC: brak danychDO: niewidocznyMC: brak danychcentruj|150pxNannospalax leucodon(von Nordmann, 1840)ślepiec małygatunek monotypowyUkraina, Mołdawia, Rumunia i BułgariaDC: 15–24 cmDO: niewidocznyMC: 162–504 gNannospalax bulgaricus Savić & Soldatović, 1984gatunek monotypowyendemit BułgariiDC: brak danychDO: niewidocznyMC: brak danychcentruj|150pxNannospalax serbicus(Méhelÿ, 1909)2 podgatunkiSerbia, Kosowo, Macedonia Północna, Grecja i Bułgaria; być może Turcja i AlbaniaDC: brak danychDO: niewidocznyMC: brak danychcentruj|150pxNannospalax hungaricus(Nehring, 1897)2 podgatunkiWęgry, Rumunia, Serbia oraz Bośnia i HercegowinaDC: brak danychDO: niewidocznyMC: brak danychNannospalax hellenicus (Méhelÿ, 1909)2 podgatunkiGrecja i AlbaniaDC: brak danychDO: niewidocznyMC: brak danychNannospalax cilicicus (Méhelÿ, 1909)gatunek monotypowyendemit TurcjiDC: brak danychDO: niewidocznyMC: brak danychcentruj|150pxNannospalax nehringi(Satunin, 1898)gatunek monotypowyTurcja, północno-zachodnia Armenia, skrajnie północno-zachodnie Iran i południowo-zachodnia GruzjaDC: brak danychDO: niewidocznyMC: brak danychNannospalax tuncelicus(Coşkun, 1996)gatunek monotypowyendemit TurcjiDC: brak danychDO: niewidocznyMC: brak danychNannospalaxT.S. Palmer, 1903centruj|150pxNannospalax ehrenbergi(Nehring, 1897)ślepiec lewantyńskigatunek monotypowypółnocno-wschodnia Libia (północna Cyrenajka), północny Egipt, Izrael, Palestyna, zachodnia Jordania, Liban i Syria; zakres wysokości: 0–2200 m n.p.m.DC: 13–22 cmDO: niewidocznyMC: 73–252 gNannospalax garzanensisT. Kankılıç, Tatyüz, Yürümez, T. Kankılıç, Köse, Coşkun & Civelek, 2025gatunek monotypowyendemit Turcji: Siirt i Batman; zakres wysokości: 714–744 m n.p.m.DC: brak danychDO: niewidocznyMC: brak danychNannospalax colakiT. Kankılıç, Tatyüz, Yürümez, T. Kankılıç, Köse, Coşkun & Civelek, 2025gatunek monotypowyendemit Turcji: Hatay; zakres wysokości: 368–624 m n.p.m.DC: brak danychDO: niewidocznyMC: brak danychNannospalax karyominorT. Kankılıç, Tatyüz, Yürümez, T. Kankılıç, Köse, Coşkun & Civelek, 2025gatunek monotypowyendemit Turcji: Gaziantep; zakres wysokości: 521–919 m n.p.m.DC: brak danychDO: niewidocznyMC: brak danychNannospalax ceyhanus(Szunyoghy, 1941)gatunek monotypowyendemit Turcji: Adana i MersinDC: brak danychDO: niewidocznyMC: brak danych{Nannospalax intermedius(Nehring, 1898)gatunek monotypowyTurcja oraz północny Irak; być może SyriaDC: brak danychDO: niewidocznyMC: brak danych{ Kategorie IUCN: – gatunek najmniejszej troski; – gatunki niepoddane jeszcze ocenie.
Opisano również gatunek wymarły z plejstocenu dzisiejszego Izraela: Nannospalax kebarensis Nannospalax neuvillei
Uwagi
Przypisy Nazwy polskie za:
Bibliografia
Kategoria:Ślepcowate