Obrożnik (Dicrostonyx) – rodzaj ssaków z podrodziny karczowników (Arvicolinae) w obrębie rodziny chomikowatych (Cricetidae).
Rozmieszczenie geograficzne Rodzaj obejmuje gatunki występujące w Ameryce Północnej i Azji.
Morfologia Długość ciała (bez ogona) 88–160 mm, długość ogona 9–22 mm; masa ciała 35–155 g.
Systematyka Rodzaj zdefiniował w 1841 roku niemiecki zoolog Constantin Wilhelm Lambert Gloger w książce swojego autorstwa zatytułowanej Podręcznik i przewodnik po historii naturalnej. Gloger w swojej diagnozie nie wymienił żadnego gatunku; na gatunek typowy wyznaczono (późniejsze oznaczenie) obrożnika labradorskiego (D. hudsonius)
Etymologia Cuniculus: ‘królik’. Gatunek typowy: Wagler wymienił dwa gatunki – Mus torquatus Pallas, 1779 i Mus lemmus Linnaeus, 1758 – z których gatunkiem typowym jest (późniejsze oznaczenie) Mus torquatus . Dicrostonyx: dikros ‘rozwidlony’; ονυξ onux, ονυχος onukhos ‘pazur’. Myolemmus: gr. μυς mus, μυος muos ‘mysz’; rodzaj Lemmus (leming). Gatunek typowy (oznaczenie monotypowe): Arvicola (Myolemmus) ambiguus (nomen dubium). Misothermus: gr. μισεω miseō ‘nienawidzić’; θερμος thermos ‘ciepło, gorąc’. Gatunek typowy (oryginalne oznaczenie): Mus torquatus . Borioikon (Borioicon): gr. τα βορεια ta boreia ‘północ’; οικων oikōn ‘mieszkaniec’. Gatunek typowy (oznaczenie monotypowe): Mus torquatus . Tylonyx: gr. τυλος tulos ‘stwardniały, guzek’; ονυξ onux, ονυχος onukhos ‘pazur, paznokieć’. Gatunek typowy (oznaczenie monotypowe): Mus torquatus .
Podział systematyczny Do rodzaju należą następujące występujące współcześnie gatunki zgrupowane w dwóch podrodzajach: Podrodzaj Grafika Gatunek Autor i rok opisu Nazwa zwyczajowa Podgatunki Rozmieszczenie geograficzne Podstawowe wymiaryDC – długość ciała; DO – długość ogona; MC – masa ciała StatusIUCNMyolemmusA. Pomel, 1854centruj|150pxDicrostonyx torquatus(Pallas, 1778)obrożnik tundrowy3 podgatunkiendemit Rosji: Morze Białe na wschód do półwyspów Czukockiego i Kamczatki, Nowa Ziemia i Wyspy Nowosyberyjskie; zakres wysokości: do 1400 m n.p.m.DC: 8,8–14 cmDO: 1,1–2,1 cmMC: 63–155 gDicrostonyxGloger, 1841centruj|150pxDicrostonyx groenlandicus(Traill, 1823)obrożnik grenlandzki6 podgatunkówpółnocno-wschodnia Rosja (Wyspa Wrangla), północno-zachodnie Stany Zjednoczone (Alaska), północna Kanada (północny Jukon na wschód do północnego Nunavut, Archipelag Arktyczny) i GrenlandiaDC: 11,3–15,1 cmDO: 1,1–2,2 cmMC: 52–114 gDicrostonyx richardsoniC.H. Merriam, 1900obrożnik zmiennygatunek monotypowyendemit Kanady: południowo-wschodnie Terytoria Północno-Zachodnie do północno-wschodniej Manitoby, na zachód od Zatoki HudsonaDC: 10,6–13,5 cmDO: 0,9–1,5 cmMC: 35–90 gcentruj|150pxDicrostonyx hudsonius(Pallas, 1778)obrożnik labradorskigatunek monotypowyendemit Kanady: północny Quebec i Labrador (włącznie z Wyspami Belchera i King George); zakres wysokości: do 1000 m n.p.m. DC: 11,2–16 cmDO: 1,2–2,2 cmMC: 40–90 gDicrostonyx nunatakensisYoungman, 1967obrożnik górskigatunek monotypowyendemit Kanady: skaliste siedliska w górach Ogilvie (północny Jukon); zakres wysokości: 1630–1710 m n.p.m.DC: 11,7–11,8 cmDO: 1,1–1,2 cmMC: brak danychcentruj|150pxDicrostonyx nelsoniC.H. Merriam, 1900obrożnik alaskańskigatunek monotypowyendemit Stanów Zjednoczonych: zachodnia Alaska, od półwyspu Seward na południe do półwyspu Alaska oraz Wyspa Świętego WawrzyńcaDC: 12,6–13,5 cmDO: 0,9–1,3 cmMC: 45–72 gDicrostonyx unalascensisC.H. Merriam, 1900obrożnik wyspowygatunek monotypowyendemit Stanów Zjednoczonych: wyspa Unalaska (Aleuty u wybrzeży Alaski)DC: brak danychDO: brak danychMC: brak danych Kategorie IUCN: – gatunek najmniejszej troski, – gatunki o nieokreślonym stopniu zagrożenia.
Opisano również gatunki wymarłe z okresu plejstocenu: Dicrostonyx gulielmi (Wielka Brytania) Dicrostonyx renidens (Rosja) Dicrostonyx simplicior (Czechy)
Uwagi
Przypisy Nazwy polskie za:
Bibliografia
Kategoria:Karczowniki