thumb Kruchaweczka przydrożna, kruchaweczka różowobrzega (Psathyrella prona (Fr.) Gillet) – gatunek grzybów należący do rodziny kruchaweczkowatych (Psathyrellaceae).
Systematyka i nazewnictwo Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Psathyrella, Psathyrellaceae, Agaricales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi.
Po raz pierwszy opisał go w 1838 r. Elias Fries, nadając mu nazwę Agaricus pronus. Obecną, uznaną przez Index Fungorum nazwę nadał Claude-Casimir Gillet w 1878 r. Synonimy” Agaricus pronus Fr. 1838 Coprinarius pronus (Fr.) Quél. 1886 Coprinarius pronus var. infidus (Quél.) Quél. 1886 Drosophila prona (Fr.) Quél. 1886 Psathyra prona (Fr.) G. Bertrand 1913 Psathyrella infida Quél. 1877 Psathyrella prona var. smithii Massee 1892 Psathyrella subatomata (J.E. Lange) Legon & A. Henrici 2005 Polską nazwę zaproponował Władysław Wojewoda w 2003 r. Dla gatunku Psathyrella infida zaproponował nazwę kruchaweczka różowobrzega, gatunek ten jednak według Index Fungorum jest synonimem Psathyrella prona.
Morfologia Kapelusz Średnica 1–2 cm, początkowo stożkowy, potem dzwonkowaty. Jest higrofaniczny; w stanie wilgotnym błyszczący, ciemno szarobrązowy, w stanie suchym matowy, ochrowo-żółto-brązowy i promieniście prążkowany. Brzeg pokryty resztkami osłony. Trzon Wysokość 3 do 7 cm, grubość 2–3 mm. Powierzchnia o barwie od białawej do kremowej, pokryta białawymi włókienkami. Podstawa trzonu bulwiasta, jasnobrązowa. Blaszki Początkowo białawe, potem ciemno fioletowo-brązowe z czerwonawymi ostrzami Miąższ Białawo-szarobrązowy, cienki. Smak łagodny, zapach nieprzyjemny. Cechy mikroskopowe Zarodniki 42,5–17(–20) x 6,5–8 μm, Qav = 1,9–2,4, prawie cylindryczne, cytrynowate, podłużne, wąskojajowate lub prawie sześciokątne, w widoku z boku czasami wąsko migdałowate, czerwonobrązowe. Pleurocystydy 30–70 × 9–16 μm, wąsko butelkowate do wrzecionowatych, często spiczaste, rzadko rozwidlone, rozproszone lub liczne. Cheilocystydy dwóch typów: (1): 25–50 × 8–15 μm, podobne kształtem i częstością do pleurocystyd, (2): małe, maczugowate, liczne, stają się niezwykle liczne w strefie bezbarwnikowej blisko brzegu kapelusza, tworząc warstwy o głębokości do dziesięciu komórek. Komórki osłony 30–80 × 2–10 μm.
Występowanie i siedlisko Znane jest występowanie Psathyrella prona w Ameryce Północnej, Europie, Azji i Nowej Zelandii. Władysław Wojewoda w swoim zestawieniu grzybów wielkoowocnikowych Polski w 2003 r. podaje liczne stanowiska z uwagą, że jest to gatunek pospolity. Kilka nowych stanowisk znajduje się w internetowym atlasie grzybów. Jest w nim zaliczony do gatunków rzadkich i wartych objęcia ochroną.
Saprotrof. Występuje w lasach liściastych i mieszanych, w parkach, na obrzeżach dróg, polanach leśnych, pastwiskach. Rozwija się na oborniku, kompoście i odchodach zwierząt roślinożernych.
Przypisy
Kategoria:Kruchaweczkowate Kategoria:Mykobiota Polski