Kolczakowiec (Proechimys) – rodzaj ssaków z podrodziny kolczaków (Echimyinae) w obrębie rodziny kolczakowatych (Echimyidae).

Rozmieszczenie geograficzne Rodzaj obejmuje gatunki występujące w Ameryce Środkowej i Południowej.

Morfologia Długość ciała (bez ogona) 141–300 mm, długość ogona 88–240 mm; masa ciała 100–1000 g.

Systematyka Rodzaj zdefiniował w 1899 roku amerykański zoolog Joel Asaph Allen w artykule zatytułowanym Nazwy rodzajowe Echimys i Loncheres, opublikowanym w czasopiśmie „Bulletin of the American Museum of Natural History”. Gatunkiem typowym jest (oryginalne oznaczenie) kolczakowiec trynidadzki (P. trinitatis).

Etymologia Proechimys (Proechinomys): pro ‘blisko, w pobliżu’; rodzaj Echimys (kolczak).

Podział systematyczny Do rodzaju należą następujące występujące współcześnie gatunki: Grafika Gatunek Autor i rok opisu Nazwa zwyczajowa Podgatunki Rozmieszczenie geograficzne Podstawowe wymiaryDC – długość ciała; DO – długość ogona; MC – masa ciała StatusIUCNProechimys canicollis (J.A. Allen, 1899)kolczakowiec kolumbijskigatunek monotypowyod doliny dolnego biegu rzeki Magdalena (północno-wschodnia Kolumbia) na wschód do jeziora Maracaibo (północno-zachodnia Wenezuela); zakres wysokości: 0–1700 m n.p.m.DC: około 22 cmDO: około 16,8 cmMC: brak danychProechimys decumanus(O. Thomas, 1899)kolczakowiec pacyficznygatunek monotypowypacyficzne, przybrzeżne niziny w Ekwadorze i północno-zachodnim Peru; zakres wysokości: 0–800 m n.p.m.DC: 26–30 cmDO: około 19,6 cmMC: brak danychProechimys simonsiO. Thomas, 1900kolczakowiec nadrzecznygatunek monotypowywschodnie zbocza Andów i Nizina Amazonki w południowej Kolumbii, wschodnim Ekwadorze, wschodnim Peru, północnej Boliwii i zachodniej Brazylii; zakres wysokości: 50–2000 m n.p.m.DC: 16,5–27 cmDO: 11,8–23 cmMC: 160–400 gProechimys echinothrixM.N.F. da Silva, 1998kolczakowiec sztywnokolcygatunek monotypowyendemit Brazylii: obie strony rzeki Amazonka, na zachód od rzek Rio Negro i Madeira; być może południowo-wschodnia Kolumbia; zakres wysokości: około 300 m n.p.m.DC: 14,1–24 cmDO: 10,6–21 cmMC: 240–280 gcentruj|150pxProechimys semispinosus(Tomes, 1860)kolczakowiec środkowoamerykański10 podgatunkówwschodni Honduras, wschodnia i południowa Nikaragua, Kostaryka, Panama (wraz z Wyspami Perłowymi), zachodnia Kolumbia (wraz z wyspą Gorgona) oraz zachodni Ekwador; zakres wysokości: 0–500 m n.p.m.DC: około 29 cmDO: około 24 cmMC: 0,26–1 kgProechimys oconnelliJ.A. Allen, 1913kolczakowiec pustelniczygatunek monotypowyna wschód od wschodnich Andów u źródeł rzek Meta i Guaviare; zakres wysokości: 170–700 m n.p.m.DC: około 25 cmDO: około 17,5 cmMC:brak danychProechimys quadruplicatusHershkovitz, 1948kolczakowiec nizinnygatunek monotypowypołudniowa i wschodnia Kolumbia, południowa Wenezuela, północno-zachodnia Brazylia, wschodni Ekwador i północne Peru, w dużej mierze na północ od rzeki Amazonka, na wschód od rzeki Rio NegroDC: 21–29 cmDO: 12,5–20 cmMC: 300–700 gProechimys steereiE.A. Goldman, 1911kolczakowiec zalewowygatunek monotypowywschodnie Peru, północno-zachodnia Boliwia i zachodnia Brazylia, w dużej mierze na południe od rzeki Amazonka, na północ od rzeki Amazonka, tuż na zachód od dolnego biegu rzeki Rio Negro; zakres wysokości: 50–400 m n.p.m.DC: 21–49 cmDO: 12–21 cmMC: 300–800 gProechimys goeldii O. Thomas, 1905kolczakowiec leśnygatunek monotypowyendemit Brazylii: wschodnia część Niziny Amazonki, głównie na południe od rzeki Amazonka i na wschód od rzeki Madeira, na południe do Mato Grosso; zakres wysokości: 0–300 m n.p.m.DC: 18,8–27 cmDO: 10–17,1 cmMC: brak danychcentruj|150pxProechimys guyannensis(É. Geoffroy Saint-Hilaire, 1803)kolczakowiec kajeńskigatunek monotypowyKotlina Amazonki w południowej i wschodniej Wenezueli, regionie Gujana i północno-wschodniej Brazylii (na wschód od rzeki Rio Negro, na północ od rzeki Amazonka); zakres wysokości: 0–500 m n.p.m.DC: 18–23 cmDO: 11–18,6 cmMC: brak danychProechimys roberti O. Thomas, 1901kolczakowiec brazylijskigatunek monotypowyendemit Brazylii: amazońskie niziny na południe od rzeki Amazonka, na południe do cerrado (Goiás i Mato Grosso); zakres wysokości: 0–1000 m n.p.m.DC: 20–23 cmDO: około 16 cmMC: 170–240 gProechimys pattoniM.N.F. da Silva, 1998kolczakowiec peruwiańskigatunek monotypowyźródła rzeki Juruá (zachodnia Brazylia oraz wschodnie i południowo-wschodnie Peru)DC: 14,6–19,3 cmDO: 10,6–14,1 cmMC: 100–120 gProechimys kulinae M.N.F. da Silva, 1998kolczakowiec indiańskigatunek monotypowypółnocno-wschodnie Peru (na południe od rzeki Amazonka) i zachodnia Brazylia (środkowy bieg rzeki Juruá); zakres wysokości: 120–180 m n.p.m.DC: 14,4–19 cmDO: 9,5–14 cmMC: 130–170 gProechimys gardneriM.N.F. da Silva, 1998kolczakowiec skrytygatunek monotypowyzachodnia Brazylia pomiędzy rzekami Madeira i Juruá oraz skrajnie północna Boliwia; zakres wysokości: około 300 m n.p.m.DC: 15,4–21 cmDO: 8,8–15,2 cmMC: 110–180 gProechimys chrysaeolus(O. Thomas, 1898)kolczakowiec złotawygatunek monotypowyendemit Kolumbii: doliny dolnego biegu rzeki Cauca i rzeki Magdalena na zachód od Andów; zakres wysokości: 50–900 m n.p.m.DC: 21–22 cmDO: 14,5–16 cmMC: około 370 gProechimys mincae(J.A. Allen, 1899)kolczakowiec schowanygatunek monotypowyendemit Kolumbii: dolina dolnego biegu rzeki Magdalena w Sierra Nevada de Santa Marta; zakres wysokości: 0–500 m n.p.m.DC: 22–23 cmDO: 20–21 cmMC: brak danychProechimys guairae O. Thomas, 1901kolczakowiec wenezuelski3 podgatunkipółnocno-wschodnia Kolumbia oraz zachodnia i północna Wenezuela (na wschód od Kordyliery Środkowej; zakres wysokości: 0–800 m n.p.m.DC: 21–24 cmDO: 17–20 cmMC: 340–400 gProechimys trinitatis(J.A. Allen & F.M. Chapman, 1893)kolczakowiec trynidadzkigatunek monotypowyTrynidad i Tobago (Trynidad) oraz przyległe przybrzeżne niziny północno-wschodniej Wenezueli; zakres wysokości: 0–1300 m n.p.m.DC: 26–27 cmDO: 20–21 cmMC: około 460 gProechimys hoplomyoides(Tate, 1939)kolczakowiec gujańskigatunek monotypowypołudniowa i południowo-wschodnia Wenezuela (stoliwo w Amazonii i Wyżynie Gujańskiej) oraz przyległe zachodnia Gujana i północna Brazylia; zakres wysokości: 130–2300 m n.p.m.DC: około 21 cmDO: około 15,4 cmMC: brak danychProechimys brevicauda(A. Günther, 1877)kolczakowiec krótkoogonowygatunek monotypowypołudniowa Kolumbia, wschodni Ekwador, wschodnie Peru, północno-zachodnia Boliwia i zachodnia Brazylia (Acre, być może Amazonas); zakres wysokości: 200–1800 m n.p.m.DC: 18,9–25 cmDO: 13,7–16,7 cmMC: 240–490 gcentruj|150pxProechimys longicaudatus (Rengger, 1830)kolczakowiec długoogonowygatunek monotypowypołudniowo-środkowa Brazylia, wschodnia Boliwia i północny Paragwaj; zakres wysokości: 50–1000 m n.p.m.DC: 22–25 cmDO: 13,1–15 cmMC: brak danychProechimys cuvieriF. Petter, 1978kolczakowiec amazońskigatunek monotypowywschodni Ekwador, północno-wschodnie Peru, południowo-wschodnia Kolumbia i zachodnia Brazylia na wschód od ujścia rzeki Amazonka, na północ do wschodniej Wenezueli i regionu Gujana; zakres wysokości: 0–500 m n.p.m.DC: 21–23 cmDO: 14,4–16,8 cmMC: 260–420 g Kategorie IUCN: – gatunek najmniejszej troski, – gatunek bliski zagrożenia, – gatunki o nieokreślonym stopniu zagrożenia.

Uwagi

Przypisy Nazwy polskie za:

Kategoria:Kolczakowate