Tartrazyna (żółcień spożywcza 5, E102) – organiczny związek chemiczny, cytrynowożółty barwnik azowy produkowany głównie do celów spożywczych. Należy do syntetycznych barwników kwasowych z grupy barwników pirazolowych (pirazolonowych). Jako pierwsi otrzymali ją J.H. Ziegler i M. Locher w 1884 roku i był to pierwszy uzyskany pigment pirazolonowy. Jest dopuszczona do użytku przez amerykańską agencję FDA (mimo tego jest zakazana w niektórych krajach), która wymaga umieszczenia na opakowaniach produktów zawierających ten związek adnotacji FD&C No. 5 (Stany Zjednoczone nie stosują symboli E). Należy do tzw. szóstki z Southampton.

Dopuszczalne dzienne spożycie wynosi 7,5 mg/kg masy ciała.

.

Otrzymywanie Tartrazynę można otrzymać np.: przez kondensację dwóch cząsteczek kwasu 4-hydrazynylobenzenosulfonowego () z jedną cząsteczką (); przez kondensację jednej cząsteczki kwasu 4-hydrazynylobenzenosulfonowego z jedną cząsteczką () i sprzęganie produktu tej reakcji z kwasem 4-(chlorodiazenylo)benzenosulfonowym ().

Zastosowanie thumb|left|150px|Żółty kolor Inca Koli pochodzi od tartrazyny

Przemysł spożywczy Tartazyną barwi się środki spożywcze przede wszystkim produkty w proszku: napoje, zupy czy polewy do deserów; ale także: wyroby cukiernicze, groszek i kukurydza konserwowa, krakersy serowe, napoje bezalkoholowe, sos miętowy, galaretki (głównie miętowe), likiery owocowe, marcepan, sos brązowy, dżemy, płatki zbożowe kasze, miód sztuczny i musztardy.

Inne zastosowania Jest składnikiem niektórych kosmetyków oraz barwnik do wełny i jedwabiu; papieru, galalitu, przy wytwarzaniu laków stosowanych w poligrafii, druku tapet. Dzięki barwieniu tartazyną można uzyskać wyraźny i trwały żółty kolor.

Działanie niepożądane Tartrazyna jest czynnikiem uwalniającym histaminę, dlatego po jej spożyciu astmatycy mogą odczuwać wzmożone objawy choroby (jest ona także odpowiedzialna za skurcze macicy, grożące poronieniem u ciężarnych). W przypadku osób z nietolerancją salicylanów (aspiryna, niektóre owoce, m.in. jagody i maliny) tartrazyna wzmaga jej objawy.

Jest niezalecana dla dzieci, może wywoływać u nich nadpobudliwość. W połączeniu z benzoesanami (E210–215) może u nich powodować trudności w nauce, a nawet ADHD. U innych (nawet nieuczulonych) osób może wywoływać: pokrzywkę, zapalenie skóry, bóle głowy, katar sienny, trudności z koncentracją, depresję, wysypkę, swędzenie warg i języka, bezsenność, dezorientację, anafilaksję.

Tartrazyna nie została zaklasyfikowana przez IARC jako prawdopodobny, możliwy lub potwierdzony czynnik rakotwórczy dla ludzi.

Uwagi

Przypisy

Bibliografia

Kategoria:Barwniki azowe Kategoria:Barwniki w żywności Kategoria:Benzenosulfoniany Kategoria:Organiczne sole sodu Kategoria:Pirazole