Lotten von Kræmer, właśc. Charlotte Lovisa von Kræmer (ur. 6 sierpnia 1828 w Sztokholmie, zm. 23 grudnia 1912 tamże) – szwedzka pisarka, poetka, filantropka i sufrażystka. Założycielka Towarzystwa Dziewięciu.

Pochodziła z rodziny należącej do szlachty. W młodości odebrała najwyższej jakości wykształcenie dostępne w jej czasach dla kobiety. Poprzez głuchotę wywołaną przejściem w dzieciństwie szkarlatyny, pozostawała w izolacji od życia społecznego w Szwecji i skupiała się na tworzeniu własnej poezji i prozy. W późniejszej części swojego życia poświęciła się działalności filantropijnej oraz pracy na rzecz praw kobiet.

Życiorys Wczesne życie i edukacja mały|Lotten von Kræmer w młodości Lotten von Kræmer była córką gubernatora regionu Uppsala, barona (ur. 1791, zm. 1880) oraz Marii Charlotte Söderberg (ur. 1802, zm. 1869). Dorastała w zamku w Uppsali – ówczesnej siedzibie gubernatora, gdzie pobierała nauki u uczonych z Uniwersytetu w Uppsali, ponieważ jako kobieta nie mogła pobierać nauk na uniwersytecie. Od dzieciństwa wykazywała się talentem do rysowania oraz umiejętnościami literackimi.

W 1842 przeszła szkarlatynę, czego następstwem było uszkodzenie słuchu. Latem 1846 towarzyszyła rodzinie w podróży do Niemiec. Rok później wraz z ojcem odwiedziła Niemcy, Austrię i Włochy. Po konsultacji medycznej podczas tej podróży dowiedziała się, że posiada nerwowy ubytek słuchu i możliwe jest u niej wystąpienie całkowitej głuchoty. Zagraniczne podróże oraz choroba odbiły swój ślad na życiu, filozofii i twórczości poetki. W liście do , Kræmer określiła swoją głuchotę jako „stale otwartą i bolącą ranę”.

Dorosłe życie W 1855 zaręczyła się potajemnie z konserwatywnym wykładowcą z Uniwersytetu w Uppsali – Stenem Johanem Stenbergiem (ur. 1818, zm. 1888). Nigdy nie zawarli małżeństwa, a zaręczyny zostały zerwane po 15 latach. Jako powód zerwania zaręczyn podaje się już wtedy ciężką głuchotę Kræmer oraz znaczną różnicę poglądów między konserwatywnym docentem, a liberalną Kræmer, która opowiadała się za prawami kobiet i wolnościowym podejściem do roli kobiet w społeczeństwie. Oboje nie zawarli później innego związku.

W 1857 odbyła podróż do Dublina, w celu wizyty u laryngologa , ojca Oscara Wilde’a, który leczył ją z głuchoty. Podczas pobytu w Irlandii zaprzyjaźniła się z żoną Williama, , która zainteresowała ją tematyką aktywizmu na rzecz praw kobiet. Obie kobiety prowadziły regularną korespondencję do 1885.

W 1863 zadebiutowała jako poetka, publikując swój pierwszy zbiór wierszy, których wydawanie kontynuowała nieregularnie, aż do swojej śmierci. Większość z nich hołdowała znanym kobietom, w części wyrażała również pochwałę dla walki Danii w wojnie duńsko-pruskiej. Wczesna twórczość Kræmer nie osiągnęła jednak znaczącej popularności. Jej opowiadania, dramaty, dzienniki z podróży oraz artykuły na tematy religijne, etyczne i polityczne również nie odniosły sukcesu.

Podzielała poglądy i opublikowała na ten sam temat pozycję Tankar i religiösa ämnen, w którym głosiła, że „wiara i wiedza to rodzeństwo, zjednoczone wewnętrzną więzią pochodzenia niebiańskiego”. Zaczęła również coraz głośniej wzywać do reform społecznych, zwiększenia wolności obywatelskich oraz do wyzwolenia kobiet. W późniejszym życiu mówiła, że jej inspiracją byli , Erik Gustaf Geijer i Sophie Adlersparre. W latach 1877–1879 była odpowiedzialna za wydawanie miesięcznika Vår Tid, w którym pisywali m.in. Georg Brandes, Urban von Feilitzen, oraz podziwiany przez nią . Miesięcznik wzywał do pracy na rzecz tolerancji, równego traktowania oraz dalszego rozwoju społecznego. mały|Kamienica przy ulicy Villagatan 14 w Sztokholmie, którą w 1879 Lotten kupiła wraz z ojcem. Obecnie jest ona siedzibą Towarzystwa Dziewięciu. W 1879 przeprowadziła się do Sztokholmu, gdzie zamieszkała w kamienicy przy ulicy Villagatan w centrum miasta. W tym domu mieszkała do swojej śmierci w 1912.

Działalność jako filantropka mały|Zdjęcie przedstawiające Lotten von Kræmer w wieku 80 lat W 1880 roku zmarł ojciec Kræmer. Jako jedyne żyjące dziecko swoich rodziców odziedziczyła całość jego majątku, którym według historyków sprawnie zarządzała.

Odziedziczony majątek wykorzystywała w celu dalszego propagowania idei, które uznawała za bliskie swojemu sercu. Ufundowała między innymi pierwsze stypendium dla studentek na Uniwersytecie w Uppsali oraz gonfalon na konferencję w Sztokholmie w 1911 roku. W latach 1880–1912 wsparła finansowo wiele ośrodków działających na rzecz ubogich, dzieci, kobiet, niepełnosprawnych czy osób odrzuconych przez społeczeństwo.

Pomimo odziedziczenia fortuny, żyła niezwykle oszczędnie oraz w izolacji od bogatszej części społeczeństwa Szwecji. W dniu śmierci jej majątek wynosił blisko 950 000 koron szwedzkich (około 1/15 wysokości majątku Alfreda Nobla). Zgodnie z testamentem jej majątek przeznaczono na ustanowienie w 1913 roku Towarzystwa Dziewięciu. Suma ta była ówcześnie największą w historii darowizną przeznaczoną na rzecz szwedzkiej literatury.

Śmierć mały|Pomnik na grobie Lotten von Kræmer na w Uppsali Lotten von Kræmer zmarła we śnie 23 grudnia 1912 roku w wieku 84 lat. Została pochowana na w Uppsali, pod drzewami, które zasadził jej ojciec.

Towarzystwo Dziewięciu W 1910 Kræmer napisała testament, w którym zapisała całość swojego majątku na ustanowienie organizacji literackiej, której misją byłoby wspieranie twórczości literackiej wśród szwedzkich artystów, eseistów i pisarzy. Organizacja została powołana do życia jako odpowiedź na działania Akademii Szwedzkiej, której Kræmer zarzucała niewystarczający poziom wsparcia dla szwedzkich twórców. Towarzystwo od swojego ustanowienia znajduje się w kamienicy przy ulicy Villagatan w Sztokholmie.

Według zasad ustalonych przez Kræmer w testamencie, Towarzystwo miało składać się z dziewięciu członków:

Polskie tłumaczenie:

Wśród oryginalnych członków Towarzystwa powołanych przez Kræmer znaleźli się:

Fotel z numerem 1 – książę Eugeniusz BernadotteKsiążę nie zdecydował się by zasiąść w Towarzystwie, jako powód podając „niewystarczającą znajomość szwedzkiej literatury”. (został zastąpiony przez ) Fotel z numerem 2 – Selma Lagerlöf Fotel z numerem 3 – Fotel z numerem 4 – Ellen Key Fotel z numerem 5 – Jako malarz i krytyk sztuki, nie zdecydował się by zasiąść w Towarzystwie, jako powód podając „niewystarczającą znajomość szwedzkiej literatury”. (został zastąpiony przez ) Fotel z numerem 6 – Fotel z numerem 7 – Fotel z numerem 8 – Fotel z numerem 9 –

Twórczość Dikter, Sztokholm, 1863 Hemresan: sång, Uppsala, 1864 Fantasi-klängväxter kring verklighets stam, Sztokholm, Bonnier, 1865 Strid: svenskt original, Uppsala, 1869 Ackorder, Uppsala, 1870 Bland skotska berg och sjöar, Sztokholm, 1870 Tout pour la patrie!”, Sztokholm, 1872 Felicia: svensk familjedram i tre akter, Sztokholm, 1882 Nya dikter, Sztokholm, 1882 Florence Nightingale: poesi, Sztokholm, 1886 En kämpande ande: trenne religiösa dikter, Sztokholm, 1886 Sånger och bilder, Sztokholm, 1886 Poesiens vandring / med teckningar av Jenny Nyström, Sztokholm, 1888 Karins bröllop: berättelse, Sztokholm, 1890 Hermes och Diotima: skådespel i fem akter, Sztokholm, 1892 Den kämpande anden: religiösa väckelser och religiöst lif, Sztokholm, 1892 Skådespel och berättelser, Sztokholm, 1893 Hägringar och luftslott: dikter, Sztokholm, 1895 Eterneller: dikter, Sztokholm, 1896 Två dikter, Sztokholm, 1896 Skogsblommor: idyller och ballader, Sztokholm, 1896 Till Ingeborg och andra dikter, Sztokholm, 1897 Fragment jämte andra dikter, Sztokholm, 1902 Nästa gång: berättelser och skisser, Sztokholm, 1902

Uwagi

Przypisy

Kategoria:Szwedzcy poeci Kategoria:Szwedzka szlachta Kategoria:Szwedzkie feministki i feminiści Kategoria:Szwedzcy filantropi Kategoria:Szwedzcy mecenasi sztuki Kategoria:Pisarze związani ze Sztokholmem Kategoria:Ludzie urodzeni w Sztokholmie Kategoria:Urodzeni w 1828 Kategoria:Zmarli w 1912