thumb|240px|Pawilon na rogu Żytniej i Grabiszyńskiej, ok. roku 1972 Ulica Żytnia – ulica położona we Wrocławiu na osiedlu Przedmieście Świdnickie, w dawnej dzielnicy Stare Miasto, łącząca ulicę Grabiszyńską z ulicą Pszenną. Ulica ma długości.

Historia Ulica Żytnia położona jest na terenach należących niegdyś do dawnej wsi Gajowice. W XIX wieku granica miasta przebiegała wzdłuż polnej drogi, w śladzie której wytyczono w ówczesną Friedrichstrasse, która dziś podzielona jest na trzy ulice: Wojciecha Bogusławskiego, Kolejową i Nasypową. Już rok później, w , zbudowano linię kolejową łączącą w poziomie terenu trzy wrocławskie dworce kolejowe, biegnącą na północ od dzisiejszej ulicy Żytniej. Budowa linii kolejowej w poziomie terenu spowodowała ograniczenia w rozwoju zabudowy i przeszkadzała w codziennej komunikacji.

Wzdłuż współczesnej ulicy Grabiszyńskiej biegła droga do wsi Grabiszyn, wzmiankowanej już w ; wzmianki o samej drodze pochodzą z Na początku XIX wieku wzdłuż tej ulicy, od dzisiejszego placu Legionów (wówczas Sonnenplatz) do torów kolejowych, ciągnęły się ogrody warzywne. Zabudowa o charakterze miejskim rozpoczęła się na tym terenie po 1860 r., a w droga została uznana ulicą (Gräbschner Gasse). Stała się ona jedną z głównych arterii miasta.

Projekty wytyczenia ulic w tym rejonie powstawały już od W latach 1881–1882, jeszcze na polach wsi Gajowice, został przez właścicieli gruntów u zbiegu Pszennej i Jęczmiennej założony plac Rozjezdny (Luisenplatz), którego układ urbanistyczny zdeterminowany był przebiegiem linii kolejowej i starszych ulic. W latach 80. XIX wieku zbudowano w okolicy domy czynszowe w zabudowie pierzejowej. Również przy zachodnim krańcu w rejonie ulicy Grabiszyńskiej powstała zwarta zabudowa kamienicowa.

W latach 1900–1905 linię kolejową wyniesiono na estakadę kolejową, nasyp i wiadukty (estakada kolejowa we Wrocławiu), zbudowaną w latach 1900–1905 (1896–1901), przesuwając zachodni przebieg linii kolejowej nieco bardziej na południe, w ten sposób, że teren przy ulicy Żytniej znalazł się po północnej stronie nasypu i został on włączony do Przedmieścia Świdnickiego.

Znaczna część zabudowy w tym rejonie uległa zniszczeniu w wyniku działań wojennych prowadzonych podczas oblężenia Wrocławia w W latach 60. XX wieku przeprowadzono porządkowanie ulic bocznych Grabiszyńskiej, a w latach 1962–1967 zrealizowano nową zabudowę budynkami mieszkalnymi cztero- i ośmiopiętrowymi w obszarze od placu Rozjezdnego do Grabiszyńskiej. Zabudowa ta należała początkowo do Wrocławskiej Spółdzielni Mieszkaniowej, potem do Spółdzielni Mieszkaniowej „Cichy Kącik” w ramach Osiedla Staromiejskiego. Sama ulica Grabiszyńska na odcinku od placu Legionów do ulicy Zaporoskiej została na początku lat 70. znacznie poszerzona i wzbogacona o wydzielone torowisko tramwajowe.

Nazwy thumb|240px|Ulica Żytnia W swojej historii ulica nosiła następujące nazwy: Zietenstrasse – do Żytnia – od

Niemiecka nazwa ulicy upamiętniała Hansa Joachima von Zietena, pruskiego generała kawalerii w armii Fryderyka Wielkiego. Współczesna nazwa ulicy została nadana przez Zarząd Wrocławia i ogłoszona w okólniku nr 12 z 7 marca 1946. W okolicy oprócz ulicy Żytniej znajdują się trzy inne ulice o nazwach przyjętych od zbóż: Jęczmienna, Pszenna i – położona już za nasypem kolejowym – Owsiana.

Układ drogowy Początkowo ulica Żytnia miała dwukierunkowe połączenia z ulicami Zaporoską i Grabiszyńską. Na łączniku z Zaporoską znajdował się postój taksówek. Na początku lat 70. przebudowano skrzyżowanie ulic Grabiszyńskiej i Zaporoskiej – wykonano wtedy m.in. sygnalizację świetlną na skrzyżowaniu oraz przeniesiono przystanki tramwajowe, znajdujące się wtedy przed sklepem, między ulicami Żytnią i Jęczmienną, na dzisiejsze miejsce. Po roku 1983 zlikwidowano połączenie z ul. Zaporoską – pozostał jedynie łącznik z południową jezdnią ul. GrabiszyńskiejZdjęcie z roku 1983, gdzie jeszcze widać połączenie Żytniej z Zaporoską.. Po kolejnej przebudowie – poszerzeniu ulicy Grabiszyńskiej w rejonie skrzyżowania do 3 pasów, korekcie przebiegu torów tramwajowych, co umożliwiło powiększenie wysepek przystankowych – łącznik zostaje przekształcony w jednokierunkowy wylot. W tym czasie też zlikwidowano postój taksówek przy pawilonie na rogu Żytniej i Grabiszyńskiej. Podobny los, lecz dopiero w latach 10. , spotkał zlokalizowane tam budki telefoniczne.

Do ulicy Żytniej przypisana jest droga gminna nr 105094D (numer ewidencyjny drogi G1050940264011) o długości , łącząca ulicę Grabiszyńską z ulicą Pszenną.

W kwietniu 2021 obszar ulicy został włączony do Strefy Płatnego Parkowania.

Ulica łączy się z następującymi drogami publicznymi, kołowymi, oraz innymi drogami: + Drogi powiązane. rodzaj droga inne foto skrzyżowanie ulica Grabiszyńska torowisko tramwajowe 160px kontynuacja ulica Pszenna zmiana kierunku 160px

Ulica położona jest na działce ewidencyjnej o polu powierzchni wynoszącym .

Droga gminna przypisana do ulicy ma nawierzchnię wykonaną z granitowej kostki brukowej. Jest ona w całości objęta strefą ograniczenia prędkości . W ramach wymienionej strefy ruchu uspokojonego przeznaczona jest także dla ruchu rowerowego i łączy się ze ścieżką rowerową zbudowaną wzdłuż ulicy Grabiszyńskiej.

Zabudowa i zagospodarowanie

Zabudowa wokół ulicy Żytniej obejmuje budynki mieszkalne o pięciu (ulica Zaporoska 2–8 i ulica Żytnia 9–15 oraz 10–16) i dziewięciu (ulica Grabiszyńska 52 i 54) kondygnacjach nadziemnych oraz pawilon handlowo-usługowy (ulica Grabiszyńska 56), w którym mieści się sklep oraz Klub Firlej. W końcowym odcinku ulicy po stronie północno-wschodniej zachowała się ciągła zabudowa pierzejowa, na którą składają się pięciokondygnacyjne kamienice (ulica Żytnia 18–26) i budynek plombowy (ulica Żytnia 28). Zabudowa ta kontynuowana jest wzdłuż ulicy Pszennej.

Przy południowo-wschodnim końcu ulicy natomiast, za połączeniem z ulicą Pszenną (widać tu resztki jezdni, która kiedyś prowadziła do ul. Zaporoskiej) znajduje się nasyp z trzema torami kolejowymi, które wchodzą w skład linii kolejowych 271 i 273. Zlokalizowana jest tu bramka z trzema świetlnymi semaforami odstępowymi.

Na trójkątnym obszarze pomiędzy garażem, blokiem Żytnia 9–15 i nasypem znajdowało się boisko, lecz decyzją mieszkańców i Spółdzielni Mieszkaniowej „Cichy Kącik” miejsce to jest przekształcane w „teren rekreacyjny” – prace rozpoczęły się jesienią

Ulica przebiega przez teren o wysokości bezwzględnej od 119,4 do n.p.m. Zabudowa przy ulicy objęta jest rejonem statystycznym numer 933420, przy czym podane dane pochodzą z 31 grudnia 2019. W rejonie tym przy zameldowanych 718 osobach gęstość zaludnienia wynosi . Jedynie budynki przy ulicy Żytniej 26 i 28 przypisane są do rejonu statystycznego numer 933460, w którym zameldowanych jest 764 osób, a gęstość zaludnienia wynosi .

Ochrona i zabytki Przy ulicy i w najbliższym sąsiedztwie znajdują się następujące zabytki i inne obiekty historyczne (wszystkie położone w pierzei północnej ulicy):

+ Obiekty zabytkowe. obiekt, położenie powstanie ochrona fotografia Kamienicaulica Żytnia 18 około 1890–1900, XX wiek rodzaj ochrony – inny 160px Kamienicaulica Żytnia 20 około 1890–1900, XX wiek rodzaj ochrony – inny 160px Kamienicaulica Żytnia 22 około 1890–1900, XX wiek rodzaj ochrony – inny 160px Kamienicaulica Żytnia 24 około 1890–1900, XX wiek rodzaj ochrony – inny 160px Kamienicaulica Żytnia 26 około 1890–1900, XX wiek rodzaj ochrony – inny 160px Kamienicaulica Pszenna 12 około , XX wiek rodzaj ochrony – inny 160px

Baza TERYT thumb|240px|Ul. Żytnia, widok w kierunku ul. Grabiszyńskiej i Zdrowej Dane Głównego Urzędu Statystycznego z bazy TERYT, spis ulic (ULIC): województwo: DOLNOŚLĄSKIE (02) powiat: Wrocław (0264) gmina/dzielnica/delegatura: Wrocław (0264011) gmina miejska miejscowość podstawowa: Wrocław (0986283) miasto, Wrocław-Stare Miasto (0986946) delegatura gmina/dzielnica/delegatura: Wrocław-Stare Miasto (0264059) delegatura kategoria/rodzaj: ulica nazwa ulicy: ul. Żytnia (26635).

Zobacz też Historia Wrocławia Architektura Wrocławia

Przypisy

Bibliografia

Linki zewnętrzne

Żytnia Kategoria:Przedmieście Świdnickie