Operacja lotnicza „Staszek 2” – ostatni zrzut cichociemnych do okupowanej Polski w czasie II wojny światowej.
W nocy z 26 na 27 grudnia 1944 samolot Liberator BZ 965 „V” (301 Dywizjon RAF) startował z lotniska Campo Casale nieopodal Brindisi, Włochy. Strefą zrzutu spadochroniarzy była placówka odbiorcza „Wilga 311” usytuowana w obszarze Beskidu Wyspowego i Gorców koło wsi Szczawa, 23 km od Nowego Targu, Dowódcą operacji był S/L Eugeniusz Arciuszkiewicz, z samolotu Liberator BZ 965 „V” (301 Dywizjon PAF, załoga: Pilot – F/L Stanisław Reymer-Krzywicki, Pilot – F/O Mikołaj Paraśkiewicz / Nawigator – S/L Eugeniusz Arciuszkiewicz / Radiotelegrafista – W/O Dionizy Budnicki / Mechanik pokładowy – Sgt. J. Brzeziński / Strzelec – P/O K. Grabowski / Despatcher – F/S Stanisław Baran).
Celem misji było dostarczenie sprzętu i pieniędzy dla Armii Krajowej i transport na ziemie polskie sześciu cichociemnych (ekipa skoczków nr: LXIII}: Kapitan Stanisław Dmowski „Podlasiak”, dowódca ekipy, Ppor. Bronisław Czepczak „Zwijak 2”, Podporucznik Jan Matysko „Oskard”, Kapitan Jan Parczewski „Kraska”, Major Zdzisław Sroczyński „Kompresor”, Major Witold Uklański „Herold”. Byli to głównie oficerowie łączności, ich zadaniem było przygotowanie działalności konspiracyjnej po wkroczeniu Sowietów.
Skoczkowie przerzucili 589 800 dolarów w banknotach, 6 tys. dolarów w złocie i 760 tys. reichsmarek. Na potrzeby AK zrzucono także 15 zasobników i 4 paczki. Zasobniki i paczki zrzucono w pierwszym nalocie na placówkę, skoczkowie (po dwóch) wyskoczyli w czwartym, piątym i szóstym nalocie samolotu na placówkę.
Zapisy lotów wskazują, że to był drugi lot tej ekipy, w poprzednich (25/26 grudnia) lot został odwołany. Spadochroniarze wylądowali pomyślnie i zostali przyjęci przez Komórkę Odbioru Zrzutów 1 Pułk Strzelców Podhalańskich Armii Krajowej, sprzęt i pieniądze zostały dostarczone do porucznika Antoniego Turskiego ps. „Tolek”. Samolot wrócił bezpiecznie do Campo Casale po około 8 godzinach lotu.
Upamiętnienie Loty lotników polskich i alianckich nad Polską zostały upamiętnione na Grobie Nieznanego Żołnierza w Warszawie, po 1990 r. napisem na jednej z tablic – „LOTY DO POLSKI 1941–1945”.
Bibliografia 1943-1945 Polish SOE flight logs to Poland from Tunis and Brisindi, Italy Jędrzej Tucholski: Cichociemni. Warszawa: Instytut Wydawniczy „Pax”, 1984, s. 306. .
Linki zewnętrzne Informacje (on-line) nt. personelu Polskich Sił Powietrznych w Wielkiej Brytanii (1940-1947) na stronie ListaKrzystka.pl Wykaz operacji lotniczych – zrzuty osobowe i materiałowe dla Armii Krajowej na stronie elitadywersji.org Wykaz zrzutów Cichociemnych na stronie elitadywersji.org
Staszek 2