Manuel de Falla (ur. 23 listopada 1876 w Kadyksie, zm. 14 listopada 1946 w Argentynie) – hiszpański kompozytor, przedstawiciel kierunku narodowego, impresjonizmu i neoklasycyzmu.
Pierwszą nauczycielką muzyki de Falli była jego matka, która uczyła go gry na fortepianie; później studiował kompozycję u Felipe Pedrella. W pierwszym okresie twórczość de Falli pozostawała w późnoromantycznym nurcie hiszpańskiej muzyki narodowej – głównie andaluzyjskiej. Z tego okresu pochodzi szereg kompozycji orkiestrowych i fortepianowych, takich jak Serenada na fortepian G.22 1901, Mazurek w c-moll G.11 1899, Kaprys waloński G.15 1900, Serenada andaluzyjska G.13 1900, Allegro koncertowe G.29 1903-1904.
Drugi okres w twórczości kompozytora rozpoczął się w 1907 wraz z podjęciem studiów muzycznych w Paryżu. Tam zapoznawał się z twórczością impresjonistów Claude’a Debussy’ego i Maurice’a Ravela, która stała się jego wielką inspiracją na nadchodzące lata. Łącząc impresjonistyczną wrażliwość z iberyjską żywiołowością, tworzył dzieła, które przysparzały mu największej sławy: balet El Amor brujo (1915–1917) oraz El Sombrero de tres picos (1917–1919) i Noce w ogrodach Hiszpanii (1909–1916). Od 1920 de Falla zmieniał swój muzyczny styl, kierując się w stronę neoklasycyzmu. Z tego okresu pochodzi m.in. Koncert klawesynowy skomponowany dla Wandy Landowskiej i sceniczne dzieło El Retablo de Maese Pedro (1923). W 1926 de Falla wycofał się z czynnego życia muzycznego, a w 1939 emigrował do Ameryki Południowej. Przebywając w swym argentyńskim zaciszu, komponował nieukończoną kantatę Atlantida.
13 lipca 1940 został odznaczony hiszpańskim Krzyżem Wielkim Orderu Alfonsa X Mądrego, wcześniej 29 marca 1929 wyróżniony został Orderem Alfonsa XII, a 14 marca 1928 otrzymał francuską Legię Honorową.
Dorobek kompozytorski Rodzaj twórczości Liczba dzieł Muzyka wokalna Pieśni 13 Muzyka chóralna 4 Muzyka instrumentalna Symfonie Koncert 2 Muzyka kameralna 10 Inne formy orkiestralne 10 Opery 6 Balety 3 Utwory na fortepian 13 RAZEM 64
Dzieła kompozytorskie Lata pracy Tytuł dzieła Forma muzyczna 1896 Nocturno, G. 3 Miniatura fortepianowa 1897 Melodia, G. 4 Duet na wiolonczelę i fortepian 1898 Utwór na wiolonczelę i fortepian G. 7 Duet na wiolonczelę i fortepian 1898 Romanza, G. 6 Duet na wiolonczelę i fortepian 1898 -1899 Moreya, for flute & piano quartet, G. 9 Utwór kameralny 1898 -1899 Kwartet fortepianowy G-dur, G. 8 Kwartet fortepianowy 1899 Mazurek c-moll, G. 11 Mazurek na fortepian 1899 Serenata andaluza, G. 12 Duet na skrzypce i fortepian 1900 Preludios, G. 16 Utwór na głos i fortepian 1900 Rima – Dios mio, que solos se quedan los muertos!, G. 20 Utwór na głos i
fortepian 1900 Rima – Olas gigantes, G. 19 Utwór na głos i fortepian 1900 Vals Capricho, G. 15 kaprys na fortepian 1900 Pasacalle torero, G. 18 Fuga 1900 Serenata andaluza, G. 13 Serenada fortepianowa 1900 La Juana y la Patra, G. 17 Operetka 1901 Serenata, G. 22 Miniatura fortepianowa 1901 Obras desconocidas (3) Miniatura fortepianowa 1902 Los Amores de la inés, G. 26 Operetka 1902 -1903 Tus ojillos negros, G. 28 Utwór na głos i fortepian 1903 Kwartet smyczkowy, G. 30 Kwartet smyczkowy 1904 Cantares de Nochebuena 9 pieśni, G. 34 Zbior pieśni na głos i
fortepian 1905 -1913 La Vida breve, G. 35/39 Opera 1906 -1909 Cztery miniatury hiszpańskie, G. 37 Miniatura fortepianowa 1908 Con afectos de jubileo y Gozo, G. 36 Utwór wokalny a cappella 1909 -1910 Mélodies 3, G. 37 Utwór na głos i fortepian 1909 -1916 Noce w ogrodach Hiszpanii, G. 49 Koncert fortepianowy 1914 Soleá, G. 41 Utwór na głos i gitarę 1914 Oracion de las madres, G. 42 Utwór na głos i fortepian 1914 El Amor brujo Utwór orkiestralny 1914 7 pieśni hiszpańskich, G. 40 Zbior pieśni na głos i fortepian 1915 El pan de ronda G. 47 Utwór na głos i fortepian 1915 El Amor brujo, G. 48 Utwór na głosy i orkiestrę 1915 -1917 El Amor brujo, G. 44/68 Balet 1915 -1926 El Amor brujo, G. 48 Sekstet smyczkowy 1916 -1917 El Corregidor y la molinera, G. 50 Balet 1916 -1917 El Amor brujo, G. 48 Suita na orkiestrę 1917 El Amor brujo, G. 48 Utwór orkiestralny 1917 -1919 El Sombrero de tres picos, G. 53 Balet 1918 Fuego Fátuo, oparte na motywach Chopina (niedokończone), G. 52 Opera 1919 Fantasía Baetica, G. 55 Fantazja na fortepian 1919 -1923 El Retablo de Maese Pedro, G. 65 Operetka lalkowa 1920 Homenaje pour Le tombeau de Claude Debussy, G. 56 Utwór na gitarę 1921 Fanfare pour une fête, G. 61 Utwór na orkiestrę dętą 1921 El Sombrero de tres picos, Suita No.1, G. 58 Suita na orkiestrę 1921 El Sombrero de tres picos, Suita No.2, G. 59 Suita na orkiestrę 1922 Misterio de los Reyes Magos, G. 64 Utwór orkiestralny 1923 -1926 Koncert na klawesyn, G. 71 Koncert klawesynowy 1924 Psyché, G. 67 Utwór na głosy i zespół instrumentalny 1926 Suite Populaire Espagnole Suita fortepianowa 1927 El Gran teatro del mundo, G. 73 Utwór orkiestralny 1927 Soneto a Córdoba, G. 72 Utwór na głos i fortepian 1927 -1946 Atlántida, scenic cantata (dokończona przez Halfftera w 1961, pop. 1976), G. 102 Opera 1932 Jesus ait, chór dziecięcy, G. 77 Motet 1933 Balada de Mallorca (aranżacja Chopina Ballada No.2), G. 78 Utwór wokalny a cappella 1934 Fanfare sobre el nombre de E. F. Arbós, G. 80 Utwór instrumentalny 1935 Pour le tombeau de Paul Dukas, G. 83 Miniatura fortepianowa 1935 invocatio ad individuam Trinitatem, G. 82 Utwór wokalny a cappella 1938 -1939 Homenajes Suita na orkiestrę 1903 -1904 Allegro de concierto, G. 29 Miniatura fortepianowa
Przypisy
Bibliografia
Linki zewnętrzne
Manuel de Falla – nuty w bibliotece Polona
Kategoria:Hiszpańscy kompozytorzy Kategoria:Kawalerowie Legii Honorowej Kategoria:Odznaczeni Orderem Alfonsa X Mądrego Kategoria:Odznaczeni Orderem Cywilnym Alfonsa XII Kategoria:Członkowie Królewskiej Akademii Sztuk Pięknych św. Ferdynanda Kategoria:Ludzie urodzeni w Kadyksie Kategoria:Urodzeni w 1876 Kategoria:Zmarli w 1946