Drogi publiczne w Polsce są podzielone na klasy (określające zbiór wymagań technicznych i użytkowych) oraz kategorie (wynikające z funkcji drogi w sieci drogowej).
Klasy dróg publicznych Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z 20 lipca w sprawie przepisów techniczno-budowlanych dotyczących dróg publicznych. w celu określenia warunków technicznych i użytkowych ustala następujące klasy dróg oraz ich hierarchię, zaczynając od drogi o najwyższych parametrach: Autostrady – A Drogi ekspresowe – S Drogi główne ruchu przyspieszonego – GP Drogi główne – G Drogi zbiorcze – Z Drogi lokalne – L Drogi dojazdowe – D Rozporządzenie z zastąpiło wielokrotnie nowelizowane rozporządzenie Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z 2 marca w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie., którym pierwotnie wprowadzono powyższy podział.
Kategorie dróg publicznych Ustawa z 21 marca o drogach publicznych. dzieli drogi ze względu na ich funkcje w sieci drogowej na kategorie. Ponadto rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z 20 lipca w sprawie przepisów techniczno-budowlanych dotyczących dróg publicznych poszczególnym kategoriom przyporządkowano odpowiednie klasy. Podział ten przedstawia się następująco: Drogi krajowe – powinny posiadać standardowo klasę A, S lub GP (w trudnych warunkach dopuszcza się klasę G). Drogi wojewódzkie – powinny posiadać standardowo klasę G (dopuszcza się klasę GP, a w trudnych warunkach klasę Z). Drogi powiatowe – powinny posiadać standardowo klasę Z (dopuszcza się klasę GP lub G, a w trudnych warunkach klasę L). Drogi gminne – powinny posiadać standardowo klasę L lub D (dopuszcza się klasę GP, G lub Z). Ulice leżące w ciągu wyżej wymienionych dróg należą do tej samej kategorii co te drogi. Drogi krajowe stanowią własność Skarbu Państwa, a drogi wojewódzkie, powiatowe i gminne stanowią własność właściwego samorządu: województwa, powiatu lub gminy.
Historia zmian kategorii Po raz pierwszy sprawę kategorii dróg publicznych unormowano w Polsce ustawą z 10 grudnia o budowie i utrzymaniu dróg publicznych w Rzeczypospolitej Polskiej., wprowadzając 15 stycznia podział sieci drogowej na cztery kategorie, zależnie od ważności danego szlaku: Drogi państwowe – o znaczeniu ogólnopaństwowym. Drogi wojewódzkie – o znaczeniu ekonomiczno-komunikacyjnym dla województw. Drogi powiatowe – o znaczeniu ekonomiczno-komunikacyjnym dla powiatów. Drogi gminne – drogi nie przydzielone do innych kategorii.
Taki system kategoryzacji dróg obowiązywał w okresie międzywojennym oraz po II wojnie światowej do 23 lipca Tego dnia zgodnie z ustawą z 16 czerwca o zmianie ustawy o budowie i utrzymaniu dróg publicznych w Rzeczypospolitej Polskiej. zlikwidowano kategorię dróg wojewódzkich (które zaliczono do kategorii dróg państwowych), pozostawiając trzy kategorie: Drogi państwowe – o znaczeniu ogólnopaństwowym. Drogi powiatowe – o znaczeniu ekonomiczno-komunikacyjnym dla powiatów. Drogi gminne – o znaczeniu ekonomiczno-komunikacyjnym dla gmin lub gromad, nie przydzielone do innych kategorii.
Kolejna zmiana nastąpiła 29 września po wejściu w życie ustawy z 25 września o reformie podziału administracyjnego wsi i powołaniu gromadzkich rad narodowych.. Po zlikwidowaniu gmin dotychczasowe drogi gminne stały się drogami gromadzkimi.
Niespełna dwa lata później, w związku z ukazaniem się dekretu z 4 sierpnia o drogach publicznych., zlikwidowano kategorię dróg powiatowych (które zaliczono do kategorii dróg państwowych) i kategorię dróg gromadzkich, czyli byłych gminnych (które zaliczono do nowej kategorii dróg lokalnych). 11 sierpnia wprowadzony został dwustopniowy podział: Drogi państwowe – o ogólnopaństwowym lub regionalnym znaczeniu ekonomiczno-komunikacyjnym. Drogi lokalne – o miejscowym znaczeniu ekonomiczno-komunikacyjnym.
Ustawą z 29 marca o drogach publicznych. zastąpiono wszelkie dotychczasowe przepisy obowiązujące w tych kwestiach. Zgodnie z nową regulacją od 6 maja w skład dróg publicznych wchodziły: Drogi państwowe – o ogólnopaństwowym lub regionalnym znaczeniu ekonomiczno-komunikacyjnym. Drogi lokalne – o miejscowym znaczeniu ekonomiczno-komunikacyjnym. Drogi zakładowe – stanowiące dojazdy od dróg państwowych i lokalnych do określonych przedsiębiorstwa, zakładów, instytucji i uspołecznionych gospodarstw.
Powyższy podział obowiązywał do 30 września , czyli do dnia wejścia w życie ustawy z 21 marca o drogach publicznych., która wprowadziła nową kategoryzację dróg: Drogi krajowe. Drogi wojewódzkie. Drogi gminne oraz lokalne miejskie. Drogi zakładowe.
Obecny podział dróg publicznych na drogi krajowe, wojewódzkie, powiatowe i gminne został wprowadzony 1 stycznia na mocy ustawy z 24 lipca o zmianie niektórych ustaw określających kompetencje organów administracji publicznej – w związku z reformą ustrojową państwa..
Zobacz też Droga (transport) Droga kołowa Droga publiczna Pas drogowy
Przypisy