Związek Towarzystw Gimnastycznych „Sokół” w Polsce

Związek Towarzystw Gimnastycznych „Sokół” w Polsce, ZTG „Sokół” w Polsce – organizacja zrzeszająca Towarzystwa Gimnastyczne „Sokół” założona w roku 1919. Działająca w latach 1919–1939. Reaktywowana w marcu 1990 roku. Obecnie siedziba Związku znajduje się w Warszawie. Jest członkiem Związku Sokolstwa Słowiańskiego (World Sokol Federation).

Związek w latach II Rzeczypospolitej (1919–1939) Powstanie Związku Towarzystw Gimnastycznych „Sokół” w Polsce poprzedził zjazd delegatów 13 kwietnia 1919 r., w którym udział wzięli przedstawiciele Związku Sokołów Polskich w państwie niemieckim, Polskich Gimnastycznych Towarzystw Sokolich w Królestwie Polskim oraz Związku Polskich Gimnastycznych Towarzystw Sokolich w cesarstwie austriackim. Na zjeździe tym wyrażono wolę zjednoczenia, wybrano tymczasowe władze i rozpoczęto proces rejestracji i legalizacji. Proces formalnej rejestracji ZTG „Sokół” w Polsce z siedzibą w Warszawie zakończyło zatwierdzenie statutu przez Ministerstwo Spraw Wewnętrznych 29 listopada 1920 r.. W tym samym czasie siedziba Związku została przeniesiona do stolicy – Warszawy. W okresie międzywojennym Związek Towarzystw Gimnastycznych „Sokół” w Polsce był członkiem Międzynarodowej Federacji Gimnastycznej.

Związek w latach III RP (1990–2021) Po przemianach ustrojowych działalność „Sokoła” została prawnie przywrócona. Pierwsze Towarzystwo Gimnastyczne „Sokół” zostało zarejestrowane 10 stycznia 1989 w Warszawie, za którym reaktywowały się gniazda w Gniewkowie, Bydgoszczy, Bukówcu Górnym, Brwinowie i in. Następnie 1 marca 1990 przy udziale tych towarzystw powołany do życia został Związek Towarzystw Gimnastycznych „Sokół” w Polsce. Z inicjatywą powołania Związku wyszedł Henryk Łada z Inowrocławia. Do inicjatywy dołączyli Andrzej Bogucki z Bydgoszczy oraz Wojciech Ziembiński z Warszawy.

Obecnie „Sokół” liczy ponad 60 gniazdach w Polsce oraz w Kanadzie, na Litwie, Ukrainie i w Wiedniu. Członkowie organizacji kontynuują tradycję przedwojennego „Sokoła” prowadząc wśród młodzieży pracę patriotyczno-wychowawczą, krzewiąc cnoty rycerskie i obywatelskie, umacniając miłość do Ojczyzny i poczucie tożsamości narodowej.

Od 2014 r. „Sokół” odtwarza Polowe Drużyny Sokole, które po raz pierwszy utworzono w latach 1911–1914. Kursy, szkolenia i zawody strzeleckie organizowane przez Polowe Drużyny Sokoła mają na celu przygotowanie członków „Sokoła” do służby w formacjach mundurowych (Wojsko Polskie, Policja, Służba Więzienna i in.). W 2017 r. utworzona została Naczelna Komenda Polowych Drużyn Sokolich, która zajmuje się koordynacją szkoleń.

W 2017 roku w Senacie RP zorganizowane zostały obchody 150. rocznicy powstania pierwszego Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół” we Lwowie. 27 kwietnia 2019 r. w siedzibie Polskiego Komitetu Olimpijskiego obchodzono 100. rocznicę powstania Związku Towarzystw Gimnastycznych „Sokół” w Polsce. Wśród ważnych imprez sportowych organizowanych przez ZTG „Sokół” w Polsce wymienić należy: Międzynarodowe Mistrzostwa Polski Związku Towarzystw Gimnastycznych „Sokół” w Tenisie Stołowym oraz Ogólnopolskie Biegi Sokoła w Bukówcu Górnym oraz Zakopanem.

23 kwietnia 2022 r. Związek Towarzystw Gimnastycznych „Sokół” w Polsce został odznaczony Medalem „Pro Patria”. Medal został nadany przez Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w uznaniu zasług w kultywowaniu pamięci o walce o niepodległość Ojczyzny.

22 października 2022 r. miała miejsce premiera Pamiętnika Sokolstwa Polskiego, publikacji prezentującej działalność 51 (z ponad 70 istniejących) Towarzystw Gimnastycznych „Sokół” oraz ich oddziałów w Polsce i na świecie w latach 1989-2021. W pracach nad publikacją wzięło udział 55 osób, w tym członkowie stowarzyszenia z Polski, Austrii, Litwy i Kanady.

Zaszczytna Odznaka Sokoła To najwyższe i najstarsze odznaczenie organizacyjne Związku Towarzystw Gimnastycznych „Sokół” w Polsce, które zostało ustanowione w okresie międzywojennym. Do 1939 r. kawalerami odznaczenia zostali związani z ruchem sokolim m.in. Ignacy Jan Paderewski, gen. Józef Haller i Roman Dmowski. W 2003 r. z inicjatywy Andrzeja Boguckiego ZTG „Sokół” w Polsce wznowiło przyznawanie odznaki. Obecnie przyznawane jest druhom najbardziej zaangażowanym w działalność organizacyjną i sportową TG „Sokół” w Polsce i na świecie. W latach 2003–2020 odznaczenie zostało przyznane 151 druhom z 23 gniazd i 4 państw.

Prezesi Związku Towarzystw Gimnastycznych „Sokół” w Polsce Związek Towarzystw Gimnastycznych „Sokół” w Polsce 1919–1939 dh Bernard Chrzanowski 1919–1923 dh Adam Zamoyski 1923–1936 dh Franciszek Arciszewski 1936–1939

Związek Towarzystw Gimnastycznych „Sokół” w Polsce 1990–2021 dh Zbigniew Okorski 1990–1999 dh Andrzej Bogucki 1999–2007 dh Antoni Belina-Brzozowski 2007–2017. dh Damian Małecki 2017–2021Portal wSokole.pl.

Upamiętnienie W 2017 roku przy współudziale władze Związku Narodowy Bank Polski wybił monetę okolicznościową upamiętniającą 150. rocznicę powstania Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół” w Polsce. W 2019 roku do obiegu wszedł znaczek Poczty Polskiej przedstawiający gimnastyków Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół”. Znaczek ukazał się w związku z 100. rocznicą powstania ZTG „Sokół” w Polsce. W 2017 r. Sejm i Senat upamiętniły 150. rocznicę powstania Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół” okolicznościową uchwałą.

Przypisy

Linki zewnętrzne Związek Towarzystw Gimnastycznych "Sokół" w Polsce Centrum Informacji Naukowej Sokolstwa Polskiego

Kategoria:Organizacje młodzieżowe w II Rzeczypospolitej Kategoria:Organizacje młodzieżowe

Kategoria:Polskie organizacje sportowe Kategoria:Polskie organizacje paramilitarne w II Rzeczypospolitej