Niedozwolone postanowienie umowne (klauzula abuzywna) – postanowienie umowy między przedsiębiorcą a konsumentem, nieuzgodnione indywidualnie, kształtujące prawa i obowiązki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (art. 385 kc)Działalność organów i instytucji państwowych oraz podmiotów organizujących rynek finansowy wobec spółki GETBACK S.A., podmiotów oferujących jej papiery wartościowe oraz ją audytujących, Najwyższa Izba Kontroli, s. 6..
Przykładami niedozwolonych postanowień umownych są takie, które wyłączają odpowiedzialność przedsiębiorcy za niewykonanie zobowiązania będącego istotą umowy, albo takie, które w sposób niejednoznaczny definiują opłaty za wykonanie usługi.
Rejestr klauzul niedozwolonych i kary za ich stosowanie Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów (UOKiK) prowadzi rejestr klauzul niedozwolonych. Do 17 kwietnia 2016 r. do rejestru były wpisywane klauzule uznane za niedozwolone prawomocnym wyrokiem Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów i automatycznie przestawały one obowiązywać, a w sytuacji, gdy umowy nie można było zrealizować po usunięciu klauzuli niedozwolonej stawała się ona w całości nieważna. W znowelizowanej ustawie o ochronie konkurencji i konsumentów zastąpiono rejestr ogólnymi znamionami rozpoznawania postanowień niedozwolonych. Zgodnie ze wspomnianą ustawą klient, który uważa, że podpisał umowę zawierającą takie postanowienia może zwrócić się do sądu powszechnego właściwego miejscowo o uznanie takiej umowy w całości lub w części za nieważną.
Ponadto klient może zgłosić do UOKiK przedsiębiorcę, który stosuje wzorce umów z niedozwolonymi postanowieniami i uczestniczyć jako świadek w prowadzonej przez UOKiK sprawie. UOKiK ma prawo do nakładania kar na przedsiębiorców stosujących wzorce umów z niedozwolonymi postanowieniami do 10% rocznym obrotów przedsiębiorstwa. UOKiK od wspomnianej nowelizacji nadal prowadzi rejestr wpisując do niego klauzule będące efektem wygranych spraw przez klientów w sądach powszechnych a także tych które zostały za takie uznane w ramach spraw wytoczonych przez UOKiK.
Znamiona ustawowe rozpoznawania klauzul abuzywnych Zgodnie z ustawą o ochronie konkurencji i konsumentów w razie wątpliwości uważa się, że niedozwolonymi postanowieniami umownymi są te, które w szczególności.: wyłączają lub ograniczają odpowiedzialność względem konsumenta za szkody na osobie wyłączają lub istotnie ograniczają odpowiedzialność względem konsumenta za niewykonanie lub nienależyte wykonanie zobowiązania wyłączają lub istotnie ograniczają potrącenie wierzytelności konsumenta z wierzytelnością drugiej strony przewidują postanowienia, z którymi konsument nie miał możliwości zapoznać się przed zawarciem umowy zezwalają kontrahentowi konsumenta na przeniesienie praw i przekazanie obowiązków wynikających z umowy bez zgody konsumenta uzależniają zawarcie umowy od przyrzeczenia przez konsumenta zawierania w przyszłości dalszych umów podobnego rodzaju uzależniają zawarcie, treść lub wykonanie umowy od zawarcia innej umowy, niemającej bezpośredniego związku z umową zawierającą oceniane postanowienie uzależniają spełnienie świadczenia od okoliczności zależnych tylko od woli kontrahenta konsumenta przyznają kontrahentowi konsumenta uprawnienia do dokonywania wiążącej interpretacji umowy uprawniają kontrahenta konsumenta do jednostronnej zmiany umowy bez ważnej przyczyny wskazanej w tej umowie przyznają tylko kontrahentowi konsumenta uprawnienie do stwierdzania zgodności świadczenia z umową wyłączają obowiązek zwrotu konsumentowi uiszczonej zapłaty za świadczenie niespełnione w całości lub części, jeżeli konsument zrezygnuje z zawarcia umowy lub jej wykonania przewidują utratę prawa żądania zwrotu świadczenia konsumenta spełnionego wcześniej niż świadczenie kontrahenta, gdy strony wypowiadają, rozwiązują lub odstępują od umowy pozbawiają wyłącznie konsumenta uprawnienia do rozwiązania umowy, odstąpienia od niej lub jej wypowiedzenia zastrzegają dla kontrahenta konsumenta uprawnienie wypowiedzenia umowy zawartej na czas nieoznaczony, bez wskazania ważnych przyczyn i stosownego terminu wypowiedzenia nakładają wyłącznie na konsumenta obowiązek zapłaty ustalonej sumy na wypadek rezygnacji z zawarcia lub wykonania umowy nakładają na konsumenta, który nie wykonał zobowiązania lub odstąpił od umowy, obowiązek zapłaty rażąco wygórowanej kary umownej lub odstępnego stanowią, że umowa zawarta na czas oznaczony ulega przedłużeniu, o ile konsument, dla którego zastrzeżono rażąco krótki termin, nie złoży przeciwnego oświadczenia przewidują wyłącznie dla kontrahenta konsumenta jednostronne uprawnienie do zmiany, bez ważnych przyczyn, istotnych cech świadczenia przewidują uprawnienie kontrahenta konsumenta do określenia lub podwyższenia ceny lub wynagrodzenia po zawarciu umowy bez przyznania konsumentowi prawa odstąpienia od umowy uzależniają odpowiedzialność kontrahenta konsumenta od wykonania zobowiązań przez osoby, za pośrednictwem których kontrahent konsumenta zawiera umowę lub przy których pomocy wykonuje swoje zobowiązanie, albo uzależniają tę odpowiedzialność od spełnienia przez konsumenta nadmiernie uciążliwych formalności przewidują obowiązek wykonania zobowiązania przez konsumenta mimo niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania przez jego kontrahenta wyłączają jurysdykcję sądów polskich lub poddają sprawę pod rozstrzygnięcie sądu polubownego polskiego lub zagranicznego albo innego organu, a także narzucają rozpoznanie sprawy przez sąd, który wedle ustawy nie jest miejscowo właściwy
Przypisy
Kategoria:Prawo zobowiązań Kategoria:Ochrona konsumentów