Bitwa pod Hannut – starcie zbrojne stoczone podczas II wojny światowej w dniach 12–14 maja 1940 roku pod miastem Hannut w Belgii. Była to największa bitwa pancerna kampanii belgijskiej i największe tego typu starcie w historii wojen do tamtego momentu.
Głównym celem Niemców było związanie walką najsilniejszych elementów francuskiej 1 Armii i zatrzymanie jej z dala od głównej trasy ataku Grupy Armii A przez Ardeny, zgodnie z niemieckim planem operacyjnym Fall Gelb, opracowanym przez gen. Ericha von Mansteina. Uderzenie wojsk niemieckich przez Ardeny zaplanowano na 15 maja, pięć dni po rozpoczęciu inwazji na Holandię i Belgię. Zaplanowane opóźnienie miało skłonić aliantów do przekonania, że główny atak, podobnie jak plan Schlieffena z I wojny światowej, przetoczy się przez Belgię, a następnie ruszy w głąb Francji. Gdyby armie alianckie wkroczyły wtedy do Belgii zgodnie z planem Dyle, miały zostać związane przez niemieckie operacje ofensywne we wschodniej Belgii pod Hannut i Gembloux. Po odsłonięciu w ten sposób flanki 1 Armii, Niemcy mogliby przedrzeć się do kanału La Manche, a następnie otoczyć i zniszczyć główne siły alianckie. Francuzi natomiast planowali długą obronę pod Gembloux, około 34 km na zachód od Hannut. Wysłali naprzód dwie zmechanizowane dywizje lekkie, aby przeprowadziły akcję opóźniającą przeciwko wysuniętym oddziałom niemieckim i dały reszcie 1 Armii czas na okopanie się pod Gembloux.
Niemcy dotarli w okolice Hannut już dwa dni po rozpoczęciu inwazji na Belgię, lecz Francuzi odparli kilka niemieckich ataków i zgodnie z planem wycofali się w stronę Gembloux. Niemcom udało się jednak związać walką znaczne siły alianckie, które inaczej mogłyby wziąć udział w bitwie pod Sedanem, decydującym starciu w rejonie Ardenów, a więc osiągnęli swój główny cel, choć nie zdołali całkowicie zniszczyć francuskiej 1 Armii, pomimo zadania jej znacznych strat.
Kontynuacją bitwy pod Hannut była bitwa pod Gembloux stoczona w dniach 14–15 maja. W następstwie tego starcia, choć jeszcze bardziej osłabiona, 1 Armia zdołała wycofać się do Lille, gdzie opóźniła marsz Niemców w stronę kanału La Manche broniąc tego miasta i odegrała tym samym kluczową rolę w osłonie Brytyjskich Sił Ekspedycyjnych oraz części wojsk francuskich i belgijskich ewakuujących się z Dunkierki.
Tło sytuacyjne Plany aliantów Naczelny dowódca sił alianckich, gen. Maurice Gamelin, zobowiązał 1 Grupę Armii pod dowództwem gen. Gastona Billotte'a, w tym jej najsilniejszą formację, francuską 1 Armię pod komendą gen. Georgesa Blancharda wraz z w pełni zmechanizowanym Korpusem Kawalerii (Corps de Cavalerie), dowodzonym przez gen. René Priouxa, do wkroczenia do Belgii w razie niemieckiej inwazji, aby wesprzeć liczną, ale gorzej wyposażoną armię belgijską. Gamelin spodziewał się, że niemiecki atak szybko przełamie belgijską obronę na linii Kanału Alberta – przy czym Belgowie sami oświadczyli, że po czterech dniach od inwazji wycofają się na planowaną linię wspólnego frontu alianckiego w środkowej Belgii, „linię Dyle” pomiędzy Antwerpią a Namur – dlatego starał się szybko ustanowić umocnioną linię obrony z centrum w mieście Gembloux i północnym krańcem w Namur, aby przeciwstawić się uderzeniu, które przewidział jako główne działania nieprzyjaciela (Schwerpunkt) w nadchodzącej kampanii: próbie przebicia się przez „lukę Gembloux” pomiędzy rzekami Dyle i Moza silną koncentracją sił pancernych. Ponieważ Belgia, Holandia i Luksemburg miały pozostać neutralne dopóki nie zostaną zaatakowane przez Niemców, odpowiednie przygotowanie pozycji dla francuskiej 1 Armii okazało się niemożliwe. Dlatego Korpus Kawalerii otrzymał zadanie przeprowadzenia działań opóźniających, gdzieś pomiędzy Gembloux i Maastricht (na prawdopodobnej trasie prowadzącej do Kanału Alberta, nad wschodnim zakolem Mozy), aby uniemożliwić nieprzyjacielowi dotarcie w rejon Gembloux do ósmego dnia inwazji i dać 1 Armii wystarczająco dużo czasu na okopanie się.
Korpus Kawalerii został utworzony 26 grudnia 1939 roku i składał się obu z istniejących wówczas francuskich zmechanizowanych dywizji kawalerii, 1 Dywizji Légère Mécanique (1 Zmechanizowanej Dywizji Lekkiej) oraz 2 Dywizji Légère Mécanique. Jednak 26 marca 1940 roku 1 Dywizja otrzymała zadanie, aby w przypadku inwazji nawiązać kontakt z armią holenderską w pobliżu Bredy; w związku z tym ta doświadczona jednostka została oderwana od Korpusu Kawalerii. Zastąpiono ją 3 Dywizją Légère Mécanique, utworzoną dopiero 1 lutego 1940 roku, złożoną głównie z rezerwistów i słabo wyszkoloną. Niemniej jednak Prioux nadal uważał, że jego siły są wystarczające, by albo powstrzymać przeprawę Niemów przez Mozę w rejonie Maastricht, albo stoczyć bitwę manewrową, bądź też, jako trzecią alternatywę, bronić prowizorycznej linii obrony. Miał od naczelnego dowództwa swobodę w wyborze dowolnej opcji, pod warunkiem, że wróg będzie wystarczająco długo trzymany z dala od Gembloux. Postanowił więc zachować wszystkie możliwości otwarte i działać zgodnie z rozwojem sytuacji.
Niemieckie plany thumb|Gen. Erich Hoepner dowodził XVI Korpusem Armijnym w bitwach pod Hannut i Gembloux Niemiecki plan dla tego sektora frontu przewidywał atak wojsk powietrznodesantowych i szturmowych w celu zajęcia fortów Eben-Emael oraz przepraw przez Kanały Mozy i Alberta, otwierając w ten sposób drogę przez obronę holenderską i belgijską dla 4 Dywizji Pancernej i doprowadzając całą linię obrony nad Kanałem Alberta do szybkiego załamania się. Po dokonaniu przełamania frontu, XVI Korpus Armijny gen. Ericha Hoepnera i Grupa Armii B miały przejąć kontrolę nad 4 Dywizją Pancerną, 3 Dywizją Pancerną i 20 Dywizją Piechoty. Misją Hoepnera było szybkie wyprowadzenie swojego korpusu z przyczółka i zajęcie obszaru wokół Gembloux, zanim francuskie dywizje piechoty zdążą się tam okopać, a tym samym ziszczenie najgorszych obaw francuskiego naczelnego dowództwa, poprzez przyciągnięcie wszystkich zmodernizowanych jednostek alianckich i ich rezerw na północ, z dala od głównej trasy inwazji w Ardenach. Umożliwiłoby to Wehrmachtowi odcięcie francuskiej 1 Armii, Brytyjskich Sił Ekspedycyjnych i Belgów szybkim uderzeniem w kierunku kanału La Manche, co doprowadziłoby do gigantycznego okrążenia wojsk alianckich. Akcja była w zasadzie manewrem mylącym, mającym na celu związanie walką aliantów na północy, aby ci nie mogli przeszkadzać w głównym natarciu przez Ardeny.
Siły przeciwników Siły alianckie Bitwa pod Hannut stała się największą bitwą pancerną tej kampanii. Obie francuskie zmechanizowane dywizje lekkie miały po dwie brygady. Pierwsza z nich, brygada bojowa, składała się z dwóch pułków pancernych, z których każdy miał po dwa szwadrony czołgów średnich wyposażone w czołgi Somua S-35 i dwa szwadrony czołgów lekkich z maszynami Hotchkiss H-35. Etatowa siła każdego szwadronu była równa 44 S-35 i 43 H-35; miały one również po osiem opancerzonych wozów dowodzenia. Druga brygada każdej z dywizji składała się z pułku zwiadowczego, wyposażonego w 44 samochody pancerne Panhard 178 zorganizowane w dwa szwadrony oraz pułku piechoty zmechanizowanej, wyposażonego w 126 6-kołowych transporterów Laffly S20TL. Uwzględniono również trzy etatowe szwadrony lekkich czołgów AMR 35 (Automitrailleuse de Reconnaissance), z których każdy miał zawierać 22 takie czołgi, a także trzy opancerzone pojazdy dowodzenia. W praktyce tylko 2 Dywizja wykorzystywała do tej roli czołgi AMR 35, a z uwagi na to, że produkcja tego pojazdu została przerwana, 3 Dywizji przydzielono zamiast nich czołgi H-35. Każda francuska zmechanizowana dywizja lekka miała zatem etatową siłę 260 czołgów i 44 Panhardów. Cały Korpus Kawalerii miał łącznie 520 czołgów: 176 Somua S-35, 172 Hotchkiss H-35s, 66 AMR 35s + 66 H-35s i 88 Panthardów 178s wraz z zapasem amunicji.
thumb|Czołg Somua S-35 w Bovington Tank Museum. Przewyższał on wszystkie niemieckie czołgi do Panzer III włącznie pod względem grubości pancerza i siły ognia 3 Zmechanizowana Dywizja Lekka korzystała ze zmodyfikowanej, opracowanej w 1939 roku (modifié 39) szybszej i ulepszonej wersji czołgu H-35, które dziś często nazywa się „H-39”. Większość czołgów Hotchkiss w obu wersjach była wyposażona w krótkie działo 37 mm SA 18, które okazało się kiepską bronią przeciwpancerną. Niektóre pojazdy dowódców plutonów i szwadronów zostały wyposażone w mocniejsze działo 37 mm SA 38, co stanowiło około jednej piątej całkowitej liczby czołgów Hotchkiss.
Organizacja 2 Dywizji była następująca: 3 Brygada jako brygada pancerna z 13 i 29 Pułkiem Dragonów oraz 4 Brygada jako brygada piechoty zmechanizowanej z 8 Pułkiem Rozpoznania Kirasjerów i 1 Pułkiem Piechoty Zmechanizowanej Dragonów. 3 Dywizja składała się z 5 Brygady z 1 i 2 Pułkiem Pancernym Kirasjerów oraz 6 Brygady z 12 Pułkiem Rozpoznania Kirasjerów i 11 Pułkiem Piechoty Zmechanizowanej Dragonów.
Siły niemieckie thumb|left|Panzer I Ausf. A podczas inwazji na Belgię Podobnie jak francuskie zmechanizowane dywizje lekkie, niemieckie dywizje pancerne posiadały w swoim składzie brygadę pancerną (Panzer-Brigade) z dwoma pułkami czołgów (Panzer-Regimenter), te zaś zostały podzielone na dwa bataliony czołgów (Panzer-Abteilungen), a każdy batalion czołgów oprócz kompanii dowodzenia posiadał dwie lekkie kompanie złożone z 19 czołgów bojowych, teoretycznie wyposażonych głównie w Panzer III, oraz średnią kompanię 15 czołgów bojowych używających Panzer IV. Z powodu niedoboru tego typu maszyn, w rzeczywistości te kompanie były w większości zapełnione lekkimi czołgami Panzer II, a nawet Panzer I.
Dokładne liczby każdego typu maszyn dostępne 10 maja w każdej niemieckiej dywizji pancernej są następujące: 3 Dywizja Pancerna miała 314 czołgów w swojej 3 Brygadzie Pancernej składającej się z 5 i 6 Pułku Pancernego: 117 Panzer Is, 129 Panzer IIs, 42 Panzer IIIs i 26 Panzer IVs; 4 Dywizja Pancerna posiadała 304 czołgi w 5 Brygadzie Pancernej składającej się z 35 i 36 Pułku Pancernego: 135 Panzer Is, 105 Panzer II, 40 Panzer III i 24 Panzer IV. W sumie XVI Korpus Pancerny dysponował 618 czołgami: 252 Panzer Is, 234 Panzer II, 82 Panzer III i 50 Panzer IV. Oprócz czołgów, 3 Dywizja Pancerna posiadała także 27 gąsienicowych pojazdów dowodzenia, Befehlspanzer, uzbrojonych wyłącznie w karabiny maszynowe, podczas gdy 4 Dywizji Pancernej przydzielono takowych dziesięć. Każda dywizja miała również około 56 samochodów pancernych. Większość czołgów Panzer II XVI Korpusu Armijnego nie została jeszcze zmodernizowana do nowego standardu pancerza przedniego o grubości 30 mm, przez co była podatna nawet na ogień lekkiego, francuskiego działa 37 mm L/21.
Ponieważ francuskie pułki piechoty zmechanizowanej posiadały po trzy bataliony piechoty zmechanizowanej, całkowita siła piechoty Korpusu Kawalerii wynosiła sześć batalionów. Tymczasem niemiecki XVI Korpus Armijny miał siedem batalionów piechoty zmotoryzowanej. Jednostki francuskie były słabo wyposażone w działa przeciwpancerne: tylko dwanaście dział 25 mm i osiem dział 47 mm SA 37 na dywizję; i przeciwlotnicze: sześć dział kal. 25 mm na dywizję. Tak doszło do znacznego zróżnicowania sił artylerii obu stron: każda francuska lekka dywizja zmechanizowana miała po 36 dział przeciwko 68 służącym w jednej niemieckiej dywizji (w tym 24 7,5 cm leichtes Infanteriegeschütz 18). Miało to przełożenie również na nierówność w liczbie oddziałów artyleryjskich: Niemcy mieli cztery pułki artylerii i ciężką baterię, a francuski Korpus Kawalerii tylko dwa pułki armat polowych 75 mm i grupę dwunastu dział przeciwpancernych 25 mm jako oddziały korpusu.