Unia realna – związek dwóch lub większej liczby państw, oparty na wspólnych instytucjach państwowych. Unia realna rozwinęła się z unii personalnej. Państwa członkowskie tworzą w ramach unii realnej jeden podmiot prawa międzynarodowego, najczęściej – jedno państwo.
Cechy konstytutywne Wspólnymi instytucjami łączącymi kraje mogą być: parlament, rząd, waluta czy polityka zagraniczna, odrębnymi: wojsko, urzędy, administracja, sądownictwo i skarb. Obywatele państw członkowskich podlegają tym samym prawom we wszystkich państwach oraz mają możność osiedlania się na całym terytorium unii. Wspólny staje się także władca. W wyniku tej umowy państwa zostawały ze sobą związane tzw. partnerstwem strategicznym. Tworzono nowy akt prawny dla państw członkowskich, np. konstytucję. Na skutek tej unii suwerenność jednego państwa często podupadała na rzecz innych, bądź została utracona. W wielu przypadkach kultury państw członkowskich zlewały się w jedną, czy też jedna (najbardziej dominująca) przekształcała inne.
Unia realna zazwyczaj jest dalszym etapem rozwoju unii personalnej, np.: w Szkocji i Anglii unia personalna została zastąpiona unią realną w 1707 r. Częściowo za unię realną można też uznać relacje między Stolicą Apostolską a Watykanem wiązane w 1929 r., które poza wspólną osoba suwerena – papieża (unia personalna) mają też wspólne niektóre instytucje państwowe (np. Sekretariat Stanu Stolicy Apostolskiej reprezentuje Watykan w stosunkach międzynarodowych).
Podłoże formalnoprawne forma – pisana treść – niepełna procedura powstawania: uchwalana oktrojowana sposób zmiany – sztywny okres zobowiązywania – stały
Przykłady Nazwa Datapowstania DatazakończeniaUnia Bretanii z Francją1532brakUnia Norwegii z Danią15371814Unia Polski z Litwą (nie była nią w pełni)15691791/1795Unia angielsko-szkocka1707brakUnia Irlandii i Wielkiej Brytanii18001922Unia Finlandii z Rosją18091917Unia Norwegii ze Szwecją18141905Unia Zjednoczonego Królestwa Portugalii, Brazylii i Algarve18151822Unia Prus18291878Unia Królestwa Polskiego z Cesarstwem Rosyjskim18321867Unia austriacko-węgierska18671918
Państwa powstałe z unii realnej Współcześnie istniejące państwa o ustroju monarchicznym powstałe z unii realnej
Państwopełna nazwa części składowe tytuł monarchy monarcha Od kiedy panuje Wspólnotowe Królestwo Danii (Rigsfællesskabet) DaniaWyspy OwczeGrenlandia król 97x97pxFryderyk X 2024 Królestwo Hiszpanii KastyliaAragoniaLeonNawarraGrenadaWyspy Kanaryjskie król 65px Filip VI 2014 Królestwo NiderlandówCztery części Królestwa Niderlandów –Aruba, Curaçao, Holandia i Sint Maarten – są uznawane za równoprawne kraje w ramach Królestwa HolandiaArubaCuraçaoSint Maarten król 65px Wilhelm-Aleksander 2013 Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej AngliaWaliaSzkocjaIrlandia Północna król 60pxKarol III 2022
Państwa federalne Przeczytaj również: Federacja
Do unii realnych można zaliczyć też państwa o ustroju republikańskim powstałe na skutek zjednoczenia mniejszych państw (krajów) w federację. Są to m.in.: Stany Zjednoczone, Brazylia, Wenezuela, Argentyna, Meksyk, Niemcy, Austria, Szwajcaria i Indie.
W dwóch państwach federalnych osoba będąca głową jednego z krajów członkowskich federacji pełni też funkcję głowy państwa w tejże federacji.
Głowa państwa Portret Państwo/Kraj Pełniony urząd Od kiedy Ibrahim ibni Almarhum60px państwo federalne władca od 31 stycznia 2024 stan sułtan od 22 stycznia 2010Muhammad ibn Zajid Al Nahajjan 60px państwo federalne Prezydent 3 listopada 2004 25px Abu Zabi emirat emir 2 listopada 2004
Zobacz też unia personalna
Przypisy
Kategoria:Historia państwowości Kategoria:Formy monarchii