thumb|Adam Przybylski,Wojna Polska 1918–1921 Bitwa pod Czyżówką – część wielkiej bitwy wołyńsko-podolskiej; walki polskiej 8 Brygady Jazdy ppłk. Stanisława Grzmota-Skotnickiego z oddziałami sowieckimi w czasie ofensywy jesiennej wojsk polskich na Ukrainie w okresie wojny polsko-bolszewickiej.
Geneza 2 września, jeszcze w czasie walk pod Zamościem, Naczelne Dowództwo Wojska Polskiego zdecydowało, iż 3. i 6 Armia, po stosownym przegrupowaniu, około 10 września podejmą większą akcję zaczepną w kierunku wschodnim celem „nie tylko odrzucenia nieprzyjaciela poza granice Małopolski, lecz także rozbicia i zdezorganizowania jego sił tak, aby później można było utrzymać front przy użyciu słabych sił własnych". 3 Armia gen. Władysława Sikorskiego przystąpiła do działań 10 września. Wstępnym etapem był zagon grupy motorowej mjr. Włodzimierza Bochenka wyprowadzony z Włodawy, który przeprawił się przez Bug i następnego dnia opanował Kowel. Za nim ruszyło natarcie sił głównych armii, w tym jej grupa manewrowa – Korpus Jazdy gen. Juliusza Rómmla. 16 września, działający na styku sowieckich 12 i 14 Armii Korpus Jazdy płk. Juliusza Rómmla, przy słabym oporze przeciwnika, sforsował Styr na południe od Łucka i ruszył na Równe. Będąc w pościgu za cofającymi się wojskami 12 Armii Nikołaja Kuźmina, 28 września dotarł do Słuczy w rejonie Zwiahla.
Walczące wojska JednostkaDowódcaPodporządkowanie Wojsko Polskiedowództwo Korpusu Kawaleriipłk Juliusz Rómel6 Armia⇒ 8 Brygada Jazdyppłk Stanisław Grzmot-Skotnicki2 Dywizja Jazdy→ 2 pułk ułanówppłk Wincenty Jasiewicz 8 Brygada Jazdy→ 108 pułk ułanówrtm. Piotr Głogowski Armia Czerwonaoddzialy Armii Czerwonej12 Armia
Działania grupy wypadowej Po osiągnięciu przez Korpus Jazdy płk. Juliusza Rómmla linii Słuczy, dowódca korpusu zarządził wykonanie serii wypadów za rzekę, aby rozpoznać siły przeciwnika. 1 października 8 Brygada Jazdy ppłk. Stanisława Grzmota-Skotnickiego przekroczyła Słucz pod Mogilnią, położoną nad Mogilewką, jej dopływem. 108 pułk ułanów rtm. Piotra Głogowskiego maszerował dwoma kolumnami na Czyżówkę i Iwanówkę położoną nad rzeką Wiersznicą. Po drodze niszczył drobne grupy zdemoralizowanej sowieckiej piechoty. W Czyżówce 1 szwadron napotkał silny opór nieprzyjacielskiej piechoty. Dowódca szwadronu podporucznik Centkiewicz zdecydował się na frontalny atak oddziałem złożonym z 30 spieszonych ułanów, a dwie niewielkie grupy konne pod wodzą wachmistrza Zenona Moszyńskiego i plutonowego Franciszka Dziaduły wysłał na skrzydła, z zadaniem uderzenia na obsługi sowieckich karabinów maszynowych. Atak poprowadzony z trzech stron uzyskał powodzenie i polscy ułani w walce wręcz wyrzucili Sowietów z miejscowości.
W tym czasie 2 pułk ułanów, działając pod ogniem nieprzyjaciela, naprawił uszkodzony most na Słuczy pod Czyżówką, ruszył na Romanówkę i zdobył ją. Następnie oba pułki zaatakowały Iwanówkę. W czasie domarszu, kilka kilometrów od Mogilnej, 3 szwadron natrafił na opór sowieckiej piechoty. Rotmistrz Głogowski zdecydował się na szarżę 3 szwadronem, a sam z oddziałem sztabowym maszerował dalej na Iwanówkę. Dochodząc do Iwanówki, mając do dyspozycji 20 ułanów, dowódca pułku osobiście poprowadził szarżę na nieprzyjaciela. Wioskę zdobyto, a pościg kontynuował pododdział podchorążego Aleksandra Grabowieckiego. W Iwanówce dowódca pułku zbierał rozproszone szwadrony. Po udanym wypadzie oba pułku wróciły za Słucz.
Bilans walk Wypad za Słucz potwierdził, że piechota sowiecka jest zdemoralizowana i nie stanowi poważniejszego zagrożenia dla jazdy polskiej. Jego rezultaty zachęciły dowódcę korpusu płk. Juliusza Rómmla do zorganizowania zagonu na Korosteń. 8 Brygada Jazdy w czasie działań pod Czyżówką wzięła do niewoli ponad 600 jeńców, zdobyła 3 taczanki i 15 ckm-ów.
Uwagi
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Bitwy i boje wojny polsko-bolszewickiej Kategoria:Bitwy w 1920 Kategoria:Bitwy 2 Dywizji Jazdy