Art&science – nurt w obrębie sztuki współczesnej, zapoczątkowany w drugiej połowie lat 60. XX wieku, mający charakter inter- i transdyscyplinarny.
Praktyka art&science charakteryzująca się łączeniem różnych form artystycznych z badaniami naukowymi, mediami i nowoczesnymi technologiami. Celem tego typu działalności, realizowanej niejednokrotnie w multikompetencyjnych zespołach twórczych, jest poszerzanie granic i narzędzi praktyki artystycznej w oparciu o naukowe koncepcje i też procedury. Sztuka i nauka traktowane są jako uzupełniające się perspektywy wchodzące w interakcję. Wiele ze współczesnych praktyk art&science można odnaleźć także w obrębie takich nurtów sztuki jak np. sztuka nowych mediów, bio art, sztuka technologiczna, sztuka hybrydowa, sztuka robotyczna, nano art.
Art&science na świecie Źródeł współczesnych praktyk art&science można poszukiwać w przemianach form artystycznych w drugiej połowie lat 60. XX wieku. Jednymi z pionierskich projektów angażujących we wspólnej pracy zespołowej twórców i naukowców było wydarzenie 9 Evenings: Theatre and EngineeringDokumentacja projektu 9 Evenings dostępna jest na stronach Fundacji Langlois: https://www.fondation-langlois.org/html/e/selection.php?Selection=9EVO, które odbyło się z inicjatywy Billy’ego Klüvera oraz Roberta Rauschenberga w Nowym Jorku w 1966 roku. W ramach 9 Evenings współpracowali ze sobą przez dziesięć miesięcy artyści oraz inżynierowie z amerykańskich Bell Laboratories. W następstwie tego projektu w 1967 roku powstała międzynarodowa organizacja inicjująca współpracę pomiędzy artystami, naukowcami, projektantami i inżynierami: E.A.T. (Experiments in Art and Technology). W tym samym czasie w Europie odbywały się takie wydarzenia jak kuratorowana przez Jasię Reichardt w 1968 roku w Institute Contemporary Art w Londynie wystawa Cybernetic SerendipityDokumentacja wystawy dostępna jest na stronie: https://cyberneticserendipity.net. Wystawa ta była pierwszym wydarzeniem prezentującym zastosowanie cybernetyki, algorytmów i komputerów w działalności artystycznej. Na ekspozycji prezentowane były między innymi rzeźby SAM – Sound Activated Mobile Edwarda Ichnatowicza, które dały początek do rozwoju jednego z ważniejszych projektów z zakresu sztuki robotycznej tamtego czasu – Sensterahttps://senster.agh.edu.pl. W tym samym roku w Paryżu artysta i pionier inżynierii aeronautycznej Frank Malina założył czasopismo Leonardo, które zaczęło skupiać artystów, naukowców, projektantów i inżynierów. W późniejszych latach w ramach tego środowiska powołane do życia zostało Leonardo/The International Society for the Arts, Sciences and Technology, towarzystwo zrzeszające twórców i naukowców zaangażowanych w praktyki art&science. W następnych dekadach ukonstytuowały się kolejne ważne instytucje i festiwale wspierające rozwój nowych praktyk. Powstały między innymi festiwal Ars Electronica w 1979, International Symposium on Electronic Art w 1988, a także programy badawcze, edukacyjne i rezydencyjne zakładane przez pionierów art&science takie jak na przykład Planetary Collegium założone przez Roya Ascotta w 1994 roku, czy Artists-in-Labs zainicjowane w 2003 roku przez Jill Scotthttps://www.jillscott.org.
Do artystów, których twórczość w sposób szczególny wpłynęła na rozwój nurtu, zaliczyć można m.in.: Kena Feingoldahttps://www.kenfeingold.com, Stelarca, Christę Sommerer i Laurenta Mignonneau, Orona Cattsa i Ionat Zurr (Symbiotica), Amy Karle Victorię Vesnę, Eduarda Kaca, Joego Davisa.
Art&science w Polsce Podobnie jak w innych krajach polskie środowisko skupione wokół praktyk art&science kształtowało się od lat 60. XX wieku. Ze względu na uwarunkowania polityczne polscy twórcy i naukowcy przez lata mieli utrudniony dostęp do nowych technologii i możliwości swobodnego współpracowania. Szczególną rolę w rozwoju nowych eksperymentalnych praktyk w Polsce odegrało organizowane od 1989 roku przez Piotra Krajewskiego, Violettę Kutlubasis-Krajewską oraz Zbigniewa Kupisza Międzynarodowe Biennale Sztuki Mediów Wro. W XXI wieku powstały nowe jednostki rozwijające ideę pracy inter- i transdycyplinarnej, między innymi: Humanities/Art/Technology Research Center na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza w Poznaniu założone w 2011 roku przez Agnieszkę Jelewską oraz Michała Krawczaka, Pracownia Projektów i Badań Transdyscyplinarnychhttp://www.transdisciplinary-art.pl na Uniwersytecie Artystycznym w Poznaniu założona przez Joannę Hoffmann-Dietrich. Od 2011 roku rozwijany jest także projekt Art+Science Meeting pod kierownictwem Ryszarda Kluszczyńskiego w Centrum Sztuki Współczesnej Łaźnia w Gdańsku.
Przypisy
Bibliografia Art, Science and Cultural Understanding, ed. B. Wilson, B. Hawkins, S. Sim, Champaign 2014. Artists in Labs. Networking in the Margins, ed. J. Scott, Wien 2010. Artists in Labs. Processes of Inquiry, ed. J. Scott, Wien 2006. Roy Ascott, Telematic Embrace. Visionary Theories of Art, Technology, and Consciousness, Berkeley 2003. Sztuka i technologia w Polsce. Od cyberkomunizmu do kultury makerów, red. A. Jelewska, Poznań 2014.
Kategoria:Sztuka współczesna