Tadeusz Kulisiewicz

Tadeusz Kulisiewicz (ur. 13 listopada 1899 w Kaliszu, zm. 18 sierpnia 1988 w Warszawie) – polski grafik i rysownik.

Życiorys thumb|left|100px|Tadeusz Kulisiewicz

thumb|Tadeusz Kulisiewicz na swojej wystawie jubileuszowej w Muzeum Narodowym w Warszawie (1964) thumb|Upamiętniająca artystę tablica zaprojektowana przez Jerzego Sikorskiego, umieszczona na budynku przy ul. Mazowieckiej 7 w Warszawie .

Od 29 sierpnia 1946 był profesorem nadzwyczajnym rysunku Akademii Sztuk Plastycznych w Warszawie, a 12 sierpnia 1950 został mianowany profesorem zwyczajnym grafiki. W 1955 został członkiem korespondentem Akademii Sztuki w Berlinie, a w 1965 otrzymał honorowe członkostwo Akademii Sztuk Pięknych we Florencji. Indywidualne wystawy prac artysty prezentowane były w licznych krajach Europy, Azji i obu Ameryk.

Od 1971 był członkiem Obywatelskiego Komitetu Odbudowy Zamku Królewskiego w Warszawie"Biuletyn Zamek", nr 17a, 19 czerwca 1971, s. 5.. Był członkiem Rady Krajowej PRON w 1983Trybuna Robotnicza, nr 109 (12961), 10 maja 1983, s. 6.. W 1983 wybrany został w skład Krajowej Rady Towarzystwa Przyjaźni Polsko-Radzieckiej.

Mieszkał w Warszawie przy ul. Mazowieckiej 11. Zmarł w Warszawie, pochowany na cmentarzu Wojskowym na Powązkach (kwatera C39-2-6)Wyszukiwarka cmentarna – Warszawskie cmentarze..

Twórczość

W 1926 Kulisiewicz odwiedził Szlembark, wieś w Gorcach. Od tego czasu powracał tam często przez całe życie. W latach 1928–1930 stworzył cykl drzeworytów poświęcony Szlembarkowi. W przeciwieństwie do modnej w latach 20. radosnej stylizacji góralszczyzny, ukazał świat Szlembarku w nastroju powagi i surowości. Drzeworyty Kulisiewicza wyróżniały się siłą ekspresji, monumentalizacją tematu. W okresie przedwojennym Kulisiewicz tworzył przeważnie drzeworyty. Prace swoje zestawiał w cykle monotematyczne. W ten sposób powstał zbiór szlembarski, złożony z czterech tek: „Szlembark” (1932), „Bacówka” (1932–1933), „Metody” (1934), „Wieś w Gorcach” (1935–1936), uzupełniony potem o zbiór rysunków „Szlembarskie rysunki” (1939)Maciej Masłowski: Tadeusz Kulisiewicz, mies. „Arkady”, Warszawa 1937..

Okres wojny Kulisiewicz spędził w Krakowie i Szlembarku. W powstaniu warszawskim spłonęła jego pracownia, w tym 70 desek drzeworytniczych. Po wojnie zaniechał tworzenia drzeworytów i poświęcił się głównie rysunkowi i grafice miedziorytniczej – suchorytowi. W 1945 rysował ruiny Warszawy, tworząc cykl stu rysunków tuszem „Ruiny Warszawy 1945” pokazany w 1947 w Muzeum Narodowym w Warszawie i wydany w postaci wielkoformatowego albumu. Artysta sporządzał w terenie szkice ołówkowe, z których w pracowni powstawały rysunki tuszem.

W okresie powojennym w poszukiwaniu tematów artysta odbył wiele podróży m.in. do Niemiec, Belgii, Brazylii, Chin, Francji, Holandii, Indii, Meksyku, Włoch i ZSRR. Kilkakrotnie wyjeżdżał do Berlina Wschodniego, gdzie w teatrze Berliner Ensemble szkicował inscenizacje sztuk Bertolta Brechta: „Matki Courage i jej dzieci” (1949), „Kaukaskiego Koła Kredowego” (1954) i „Życia Galileusza” (1957). Następne podróże zaowocowały cyklami rysunków: z Czechosłowacji (1951), Chin (1952), Indii (1956), Meksyku (1957, 1958/1959), Wenecji (1958 i 1961), Brazylii (1963). W późniejszych cyklach zaczął pojawiać się kolor.

Oprócz rysunków Kulisiewicz tworzył także cykle suchorytów: „Żołnierze rewolucji i pokoju” (1948), „Bojownicy o wolność i demokrację” (1951), „Stalowe ptaki” (1965), „Kobieta” (1973/1974), „Macierzyństwo i matka” (1974) „Moja historia sztuki” (1975) „Krajobrazy spalone” (1979/1981), „Chiny” (1982) oraz „Ludzie Indii, Meksyku i Brazylii” (1982–1983).

W 1986 roku powołał fundację Stypendia i Nagrody im. Tadeusza Kulisiewicza promującą młodych artystów. Na mocy testamentu Kulisiewicza wyposażenie jego warszawskiej pracowni przeszło na własność Muzeum Okręgowego Ziemi Kaliskiej w Kaliszu.

Ordery i odznaczenia Order Budowniczych Polski Ludowej (21 lipca 1971) Order Sztandaru Pracy I klasy (11 lipca 1955) „za zasługi w dziedzinie kultury i sztuki”. Order Sztandaru Pracy II klasy (22 lipca 1949) „za zasługi położone dla Narodu i Państwa w dziedzinie (...), kultury i sztuki”. Medal 40-lecia Polski Ludowej (1984)Uznanie dla twórców kultury [w:] Trybuna Robotnicza, nr 170, 19 lipca 1984, s. 1–2. Medal 10-lecia Polski Ludowej (19 stycznia 1955) - Uchwała Rady Państwa z dnia 19 stycznia 1955 r. nr 0/196 - na wniosek Ministra Kultury i Sztuki. Odznaka tytułu honorowego „Zasłużony dla Kultury Narodowej” (1986)Potrzeby i nowe zadania /w/ "Rzeczpospolita", nr 229, 1 października 1986, s. 8. Srebrna odznaka honorowa „Za Zasługi dla Warszawy” (1962)Dziennik Urzędowy Rady Narodowej m.st. Warszawy, nr 5, 21 marca 1962, s. 2. Złota Odznaka „Odbudowy Warszawy” (17 stycznia 1953) Złoty Medal Calcutta Art Society (17 listopada 1964)

Nagrody 1928: I nagroda na Salonie Grafiki Polskiej w Warszawie 1929: I nagroda na wystawie grafiki w Krakowie 1929: II nagroda na Poznańskiej Wystawie Krajowej 1933: I nagroda na Międzynarodowej Wystawie Drzeworytu w Warszawie 1937: Nagroda Miasta Łodzi za całokształt działalności artystycznej w dziedzinie grafiki i drzeworytnictwa 1952: Nagroda Państwowa I stopnia za wybitne osiągnięcia artystyczne w dziedzinie grafiki, w szczególności za cykle rysunków: „Bojownicy o Wolność i Demokrację” (1951–1952) oraz „Podróże po Czechosłowacji” (1951–1952) wystawionych na zbiorowej wystawie prac artysty w marcu 1952 r.Dziennik Polski, rok VIII, nr 176, (2639), s. 2. 1954: Nagroda UNESCO na XXVII Biennale w WenecjiTadeusz Kulisiewicz Wystawa prac, Zachęta, Warszawa, marzec 1964. 1955: Nagroda Państwowa I stopnia za twórczość w minionym 10-leciu ze szczególnym uwzględnieniem cyklu rysunków „Szlembark” 1961: I nagroda w dziale rysunków na VI Biennale Sztuki w São Paulo 1961: Nagroda I stopnia na Wystawie Grafiki Artystycznej i Rysunku z cyklu „Polskie Dzieło Plastyczne w XV-lecie PRL” 1965: Nagroda Ministra Kultury i Sztuki za prace eksponowane na wystawie centralnej „20 lat Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej w Twórczości Plastycznej” 1979: Nagroda Trybuny LuduNagrody "Trybuny Ludu - 1979", "Życie Warszawy", nr 144, 22 czerwca 1980, s. 2.

Upamiętnienie i wystawy Imieniem Tadeusza Kulisiewicza nazwano ulice na Ursynowie w Warszawie, Kaliszu i Szlembarku Ulica Tadeusza Kulisiewicza w Szlembarku w Targeo.

We wrześniu 1994 w Kaliszu otwarto Centrum Rysunku i Grafiki im. Tadeusza Kulisiewicza.

W 2019 z okazji 120. rocznicy urodzin Kulisiewicza w Centrum Rysunku i Grafiki im. Tadeusza Kulisiewicza zorganizowano wystawę czasową „Mistrz i uczniowie: Tadeusz Kulisiewicz i tradycje warszawskiej grafiki warsztatowej”RAK, Mistrz i uczniowie, [w:] Monitor Wielkopolski, 1(224)/2020, s. 11..

W latach 2022-2023 w Galerii Zachęta odbyła się wystawa prac artysty.

Przypisy

Bibliografia Maciej Masłowski: Tadeusz Kulisiewicz, mies. „Arkady”, Warszawa 1937. Maria Twarowska, Tadeusz Kulisiewicz. Charakterystyka stylu, „Nike” 1937, s. 162–179. Maria Grońska, Nowoczesny drzeworyt polski, Ossolineum, s. 148–157. Warszawa 1945 w rysunkach Tadeusza Kulisiewicza, Czytelnik, Warszawa 1947. Zbiorowa wystawa grafiki i rysunków Tadeusza Kulisiewicza (katalog), Zachęta, Warszawa 1952. Joanna Guze: Kulisiewicz, Wydawnictwo Sztuka, 1956. Matka Courage i jaj dzieci (Bertolt Brecht), Wydawnictwo Literackie, Kraków 1965. Mutter Courage und ihre Kinder (Bertolt Brecht), Aufbau-Verlag, Weimar 1968. Mutter Courage und ihre Kinder (Bertolt Brecht), Suhrkamp-Verlag, Frankfurt am Main, 1980. Dziennik kubański, Krajowa Agencja Wydawnicza, Katowice 1984.

Anna Tabaka: Tadeusz Kulisiewicz (1899–1988). Rysownik, grafik, kaliszanin, z serii Kaliszanie, 2019.

Kategoria:Absolwenci II Liceum Ogólnokształcącego im. Tadeusza Kościuszki w Kaliszu Kategoria:Członkowie Rady Krajowej PRON Kategoria:Działacze Towarzystwa Przyjaźni Polsko-Radzieckiej Kategoria:Honorowi obywatele Kalisza Kategoria:Laureaci Nagrody Miasta Łodzi Kategoria:Laureaci Nagrody Ministra Kultury i Sztuki (Polska Ludowa) Kategoria:Laureaci nagrody „Trybuny Ludu” Kategoria:Ludzie urodzeni w Kaliszu Kategoria:Nauczyciele akademiccy Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie Kategoria:Odznaczeni Medalem 10-lecia Polski Ludowej Kategoria:Odznaczeni Medalem 40-lecia Polski Ludowej Kategoria:Odznaczeni odznaką honorową „Za Zasługi dla Warszawy” Kategoria:Odznaczeni Odznaką Nagrody Państwowej Kategoria:Odznaczeni odznaką tytułu honorowego „Zasłużony dla Kultury Narodowej” Kategoria:Odznaczeni Orderem Budowniczych Polski Ludowej Kategoria:Odznaczeni Orderem Sztandaru Pracy I klasy Kategoria:Odznaczeni Orderem Sztandaru Pracy II klasy Kategoria:Pochowani na Powązkach-Cmentarzu Wojskowym w Warszawie Kategoria:Polscy graficy Kategoria:Polscy rysownicy Kategoria:Urodzeni w 1899 Kategoria:Współcześni polscy twórcy ekslibrisów Kategoria:Zmarli w 1988